​​​​​​​
جهان امروز در آستانه تحولی ژرف در مناسبات ژئوپلیتیکی قرار گرفته است. یکی از جلوه‌های این تغییر، برگزاری رزمایش مشترک بریکس در بندر کیپ‌تاون آفریقای جنوبی است؛ مانوری که فراتر از تمرین‌های نظامی صرف، نمادی از نظم در حال گذار جهانی به شمار می‌آید. حضور همزمان یگان‌های دریایی ایران، روسیه، چین، آفریقای جنوبی، اتیوپی و اندونزی، پیامی روشن دارد: قدرت‌های نوظهور دیگر امنیت را نه در رقابت تسلیحاتی که در همکاری جمعی و هماهنگی عملیاتی جست‌وجو می‌کنند. در شرایطی که آبراه‎‌ها به‌عنوان شریان حیاتی تجارت جهانی بیش از هر زمان دیگر دربرابر تهدیداتی مانند دزدی دریایی، حملات سایبری و بحران‌های زیست‌محیطی آسیب‌پذیر شده‌اند، این رزمایش الگویی تازه از مدیریت مشترک آبراه‎ها را ارائه می‌دهد. الگویی که نه‌تنها امنیت مسیرهای کشتیرانی را تضمین می‌کند، بلکه توان واکنش سریع و هماهنگ در شرایط بحرانی را ارتقا می‌دهد.
ایران؛ پلی میان جنوب جهانی و قلب آسیا
یکی از محورهای برجسته در این مانور، نقش‌آفرینی ایران است؛ کشورمان که پس از عضویت کامل در سازمان شانگهای و بریکس، توانسته از انزوای تحمیلی غرب عبور کرده و خود را به‌عنوان بازیگری هم‌سطح دیگر قدرت‌های نوظهور تثبیت کند. جمهوری اسلامی ایران با موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، منابع غنی انرژی و تجربه‌ای طولانی در مقاومت برابر فشارهای خارجی، امروز در جایگاهی قرار گرفته است که می‌تواند همزمان صدای جنوب جهانی باشد و پلی میان آسیای مرکزی و خاورمیانه. حضور ایران در چنین رزمایش‌هایی، بیش از نمایش توان نظامی، حامل پیام دیپلماسی فعال است. تعامل یگان‌ها در میدان عمل، فرصتی برای ایجاد اعتماد متقابل، تبادل تجربیات و هماهنگی دربرابر تهدیدات مشترک فراهم می‌آورد. در حقیقت، رزمایش بریکس به ایران این امکان را می‌دهد که قابلیت‌های بازدارندگی خود را با نقش دیپلماتیک ترکیب کند و تصویری از کشوری ارائه دهد که در پی ثبات منطقه‌ای و جهانی است. این رویکرد در امتداد سیاستی کلان قرار می‌گیرد: تلاش برای بازتعریف امنیت دریایی در چارچوب همکاری فراملی. جایی که امنیت نه محصول انحصاری یک قدرت، بلکه دستاورد تقسیم مسئولیت و همگرایی چندجانبه است. چنین نگاهی، ظرفیت ایران را برای ایفای نقش محوری در معماری امنیتی آینده بیش‌ازپیش برجسته می‌سازد.
چالش نظم غربی و فرصت چندقطبی‌شدن
در سوی دیگر میدان، نظم قدیم جهانی که زیر پرچم آمریکا و اروپا شکل گرفته، با لرزشی عمیق مواجه است. هژمونی یک‎جانبه غرب در سال‌های اخیر نه‌تنها ناکارآمدی خود را در حل بحران‌های جهانی نشان داده، بلکه به دلیل سیاست‌های خصمانه علیه کشورهایی همچون ایران، مشروعیت خود را نیز از دست داده است. ترور مقامات سیاسی، فشارهای اقتصادی، تحریم‌های فراگیر و جنگ رسانه‌ای بخشی از ابزارهایی بوده که غرب برای حذف صداهای مستقل به کار بسته؛ اما این اقدامات نتیجه معکوس داشته و کشورهای جنوب را بیش از گذشته به سمت همکاری‌های چندجانبه سوق داده است. ایران به‌عنوان یکی از قربانیان اصلی این سیاست‌ها، اکنون در موقعیتی تاریخی قرار گرفته است. مشارکت فعال در سازمان‌های چندجانبه و مانورهای مشترک، نشانه‌ای از آن است که کشور توانسته است فشارها را به فرصتی برای بازتعریف نقش خود تبدیل کند. همکاری با قدرت‌های نوظهور در زمینه انرژی، فناوری و امنیت، ایران را به بازیگری کلیدی در شکل‌گیری نظم جدید چندقطبی بدل کرده است؛ نظمی که بر استقلال، عدالت و مشارکت متوازن استوار است. امروز بیش از هر زمان دیگر، چالش نظم غربی و تلاش برای تثبیت یک نظم بدیل، در میدان‌هایی مانند رزمایش بریکس خود را آشکار می‌کند. اگر در گذشته آبراه‌ها محل رقابت قدرت‌ها بودند، اکنون به عرصه همکاری و همگرایی تبدیل شده‌اند. ایران، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های راهبردی خود، می‌تواند نقشی پیشرو در این تغییر ایفا کند؛ نقشی که نه‌تنها جایگاه کشور را ارتقا می‌دهد، بلکه می‌تواند به صدای مشترک جنوب جهانی برای مقابله با سلطه یک جانبه تبدیل شود.