جوابیه آموزش و پرورش به گزارش خراسان با عنوان «ضعف تحصیلی یک میلیون دانش آموز ابتدایی»
در پاسخ به مطلب مندرج در آن روزنامه با عنوان «ضعف تحصیلی بیش از یک میلیون دانش آموز ابتدایی» به تاریخ 01/02/1404 معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش مطالب زیر را به استحضار می رساند:
۱. آمار یک میلیون دانشآموز در برابر جمعیت ۹ میلیونی:
در گزارش اشاره شده است که بیش از یک میلیون دانشآموز ابتدایی نیازمند حمایت آموزشی هستند. آن چه لازم است به روشنی بیان شود آن است که این آمار ناظر بر «نتایج ارزشیابی نوبت اول» در سه درس اصلی بوده و بههیچوجه بیانگر افت تحصیلی حاد یا نگرانکننده در مقیاس ملی نیست.
این آمار شامل دانشآموزانی است که دارای سطح عملکرد تحصیلی نیازمند تلاش بیشتر هستند که با «مداخله بهموقع آموزشی» میتوانند به سطوح بالاتر و مطلوب برسند.
هدف از انتشار این دادهها، «پیشگیری فعالانه» و «هدایت برنامهریزیهای حمایتی» در سطح مدرسه است، نه هشدار درباره یک بحران فراگیر.
۲. بیان هدفمند آمار، نشانه ضعف نیست:
اینکه نظام آموزشی کشور با دقت و به صورت نظاممند دادههای عملکردی را پایش میکند، نشانهای از «بلوغ سیاستگذاری مبتنی بر شواهد» است. در واقع، ارائه این آمارها در نوبت اول سال تحصیلی با هدف مداخله بهموقع انجام میگیرد تا از ایجاد شکافهای یادگیری در نوبت دوم جلوگیری شود. این یک «رویکرد هوشمندانه و پیشبرنده» است، نه نشانه ضعف.
۳. بهبود تدریجی عملکرد در نوبت دوم:
تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که در نوبت دوم، با تلاشهای مستقیم معلمان، حمایتهای درونمدرسهای و برگزاری کلاسهای جبرانی، بخش عمدهای از دانشآموزان بهبود معناداری در عملکرد خود نشان میدهند.
طرحهای مکملی همچون طرح «حامی» نیز به صورت تخصصی برای حمایت از این دسته از دانشآموزان اجرا میشود و تاکنون بیش از ۸۰۰ هزار نفر بهصورت رایگان از خدمات آن بهرهمند شدهاند.
۴. تحلیل نمرات در متوسطه اول و دوم نیازمند احتیاط است:
در بخشی از گزارش، نمرات میانگین دانشآموزان در دوره متوسطه تحلیل شده است. توجه به این نکته ضروری است که روند تغییر نمرات در پایههای تحصیلی، نتیجه عوامل متعددی از جمله الگوهای ارزشیابی، تغییر محتوای درسی، حجم آزمونها و متغیرهای روانی و اجتماعی و ... است. مقایسه صرف نمرهها، بدون تحلیل کیفیت یادگیری، شناخت ناقصی از واقعیت میسازد.
۵. شناخت عوامل مؤثر، از دغدغه تا اقدام:
در گزارش به عوامل متعددی همچون شرایط خانوادگی، عوامل روانی، آموزشهای مدرسهای و تأثیر فضای مجازی اشاره شده است. این موارد، همگی جزو محورهای مورد مطالعه و «برنامهریزی راهبردی معاونت آموزش ابتدایی» است. سیاستهایی چون تقویت محیط مثبت یادگیری، ایجاد احساس تعلق، تقویت خودپنداره مثبت، تقویت ارتباط خانه و مدرسه، آموزش والدین، برنامههای مشاورهای و استفاده هوشمند از فضای مجازی و ... در دستور کار قرار دارد.
۶. تحلیل آزمونهای بینالمللی نیازمند نگاه جامعتر است:
نتایج آزمون تیمز ۲۰۲۳ در کنار سایر دادههای بینالمللی، ابزارهایی برای ارزیابی هستند اما نمیتوان آن ها را صرفاً به عنوان نشانهای از افت کیفی در نظر گرفت. تفاوتهای فرهنگی، زبانی، ساختارهای آموزشی و اهداف درسی، همگی در تحلیل نهایی نقش دارند. در عین حال، وزارت آموزش و پرورش از این دادهها برای «اصلاح برنامههای درسی و تقویت مهارتهای تفکر و استدلال دانشآموزان» بهره میگیرد.
درپایان شایان ذکر است که نظام آموزش ابتدایی کشور، با بهرهگیری از تحلیل دادههای علمی، همزمان به دنبال ارتقای کیفیت، گسترش عدالت آموزشی و ایجاد محیطهای یادگیری فعال و پویاتر است. نقدهای دلسوزانه رسانهها میتواند یاریگر این مسیر باشد، بهشرط آنکه با تحلیل دقیق، جامع و راهحلمحور همراه شود.