آینده آتشبس و جنگ
مصطفی نجفی
هنوز از مفاد و جزئیات آتش بس میان ایران و رژیم صهیونیستی چیزی منتشر نشده است که بتوان ارزیابی و تحلیل دقیقتری از آینده آتشبس و جنگ ارائه داد. هرچند بعید است این آتشبس مفاد تدوین شدهای داشته باشد. با این حال، پایداری یا ناپایداری این آتشبس به چند متغیر وابسته است:
۱. مذاکره یا عدم مذاکره: توافق یا عدم توافق میان ایران و آمریکا: این مهم ترین متغیر در پایداری یا ناپایداری آتشبس است. آمریکاییها انتظار دارند پس از تجاوز به تأسیسات هستهای کشورمان، جمهوری اسلامی ایران برنامه غنیسازی اورانیوم خود را کنار بگذارد و بر همین مبنا با آمریکا به توافق دست یابد. در واقع، آنها تجاوز اخیر را فرصت مناسبی برای عقب راندن داوطلبانه ایران از پروژه غنیسازی می دانند. با این حال، میتوان گفت که احتمالا تهران با این انتظار زیادهخواهانه آمریکا موافقت نخواهد کرد. این مسئله میتواند مهم ترین متغیر در شعلهور شدن دوباره درگیری باشد.
۲. چارچوبمند نبودن توافق آتشبس: آنچه مشخص است این است که آتشبس، روی هیچ چارچوب معینی استوار نیست و بدون مبنا، زمانبندی، مفاد و جزئیاتی است که بتواند به این آتشبس جنبه حقوقی بدهد. در واقع، هیچ چیزی وجود ندارد جز تنفس طرفین برای نبرد احتمالی بعدی. به ویژه این که طرف مقابل هم در دکترین نظامیاش پایبندی به توافقات آتشبس را خلاف امنیت ملی خود قلمداد میکند و نمیتوان به آن اعتماد کرد.
۳. ابهام برنامه هستهای ایران: در حالی که ترامپ با اشتیاق و همچنین خشم مدعی است که برنامه هستهای ایران نابود شده است، اما همان طور که رسانه های آمریکایی نیز نوشته اند، بخش قابل توجهی از برنامه هستهای ایران همچنان دست نخورده باقی مانده است. از سوی دیگر، به گفته مقامات غربی سرنوشت مواد غنیشده برای غرب و آژانس هم نامعلوم است. بر همین اساس، پیش بینی میشود فشار غرب با همراهی آژانس بر ایران بیشتر شود تا از ابعاد باقی مانده برنامه هستهای اطلاع حاصل کنند. این فشارها بخشی از روندی است که ممکن است به فروپاشی آتشبس کمک و رژیم صهیونیستی از این فرصت استفاده کند و آتش بس را نقض کند.
۴. آمادهسازی برای از سرگیری جنگ: به نظر میرسد رژیم صهیونیستی که با کمبود موشکهای رهگیر و تهاجمی و همچنین ضربه به شبکه اطلاعاتی-امنیتی-تروریستی خود در ایران مواجه شده است، در حال آماده سازی جدیدی است تا بتواند بار دیگر خود را برای ازسرگیری جنگ بازیابی کند. از آن سو، ایران نیز با قریبالوقوع بودن از سرگیری جنگ، فضای تنفس ایجاد شده را فرصت مناسبی برای بازیابی توان تهاجمی و پدافندی خود، دریافت کمک خارجی و ضربه به شبکه نفوذ و ترور رژیم در داخل می داند. بنابراین، دو طرف انتظار آغاز دوباره جنگ را دارند و خود را برای آن آماده می کنند.
به طورکلی، آتشبس کنونی روی هیچ مبنا و چارچوب مشخصی استوار نیست و هر لحظه امکان فروپاشی آن وجود دارد. در واقع، احتمال ازسرگیری جنگ بسیار بیشتر از پایداری آتشبس است.