یخزدگی نرخ مشارکت؛ علامتی از رکود پنهان در بازار کار
امینی
داده های مرکز آمار ایران از بازار اشتغال حاکی از این است که اگر چه نرخ مشارکت ثابت مانده و نرخ بیکاری کاهش یافته ـ به این معنا که درصد بیشتری از افراد جویای کار موفق به یافتن شغل شدهاند ـ اما در همین حال، تعداد افراد خارج از بازار کار سالبهسال در حال افزایش است. این موضوع نگرانی ها درباره تبعات اقتصادی اجتماعی این پدیده را افزایش داده است.
به گزارش خراسان، تازه ترین داده های مرکز آمار ایران نشان می دهد که «تغییرات جمعیت در سن کار» برای چهارمین سال پیاپی روند رو به رشدی داشته و از 615 هزار نفر در سال 1400 هم اینک به 795 هزار نفر رسیده است.
افزایش جمعیت جوان و در سن کار، برای هر اقتصادی یک ظرفیت بالقوه رشد و پویایی است. با این حال، به نظر می رسد ترتیبات اقتصادی در کشور ما به گونه ای نیست که از افزایش سالانه این جمعیت به نحو مطلوب استفاده کند. آمارهای یادشده گویای آن است که به رغم رشد تصاعدی جمعیت در سن کار، «افزایش» تعداد آن بخش از جمعیت که وارد بازار کار می شوند و فعالانه شغل جست و جو می کنند، سال به سال کمتر شده و در مقابل «افزایش» تعداد افرادی که به هر ترتیب وارد بازار کار نمی شوند، به طور سالانه رو به فزونی نهاده است.
بر این اساس، «افزایش سالانه» جمعیت غیر فعال در بهار سه سال اخیر از 255 هزار نفر (در سال 1402) به 511 هزار نفر رسیده است. در سوی مقابل، «افزایش سالانه» تعداد جمعیت فعال از 493 هزار به 284 هزار نفر کاهش یافته است.
نرخ بیکاری همچنان در مسیر کاهش
پایه و اساس آمارهای بازار کار هر کشور را جمعیت در سن کار و همچنین جمعیت در سن کارِ جویایِ کار (جمعیت فعال) تشکیل می دهند که همان طور که دیدیم، در سال های اخیر نشانه هایی منفی از خود بروز داده است. با این حال، برخی شاخص های دیگر بازار کار، بهبود وضعیت این بازار را در ابعادی دیگر نشان می دهد.
در همین راستا، شاخص نرخ بیکاری در بهار امسال، کماکان روند کاهشی خود را که از سال 1402 آغاز شده، حفظ کرده است. افت این شاخص به 7.3 درصد در حالی است که نرخ مشارکت اقتصادی همان طور که بیان شد، کاهش نیافته است. این وضعیت به معنای آن است که درصد بیشتری از جمعیت جویای کار موفق به یافتن شغل شدهاند.
در مجموع، باید گفت ثابت ماندن نرخ مشارکت در بازار کار، به رغم روند رو به افزایش جمعیت در سن کار، علامتی منفی است و روند صعودی جمعیت غیر فعال می تواند تبعات اقتصادی و اجتماعی خاص خود را داشته باشد.
3 راهبرد برای شکستن یخ مشارکت نیروی کار
برای مقابله با روند نگرانکننده افزایش جمعیت غیرفعال و بهرهبرداری مؤثر از ظرفیت نیروی انسانی، اتخاذ این سه راهبرد ضروری بهنظر میرسد:
1-تکمیل چتر اطلاعاتی بازار کار: با هدف شناسایی فعالیتهای پنهان و مهار بخش غیرمولد اقتصاد؛
2-هویت بخشی به مشاغل نوظهور: از جمله مشاغل پلتفرمی، خدمات آنلاین و مشاغل دیجیتال، از طریق تدوین چارچوبهای بیمهای و مالیاتی؛
3- تقویت حوزه اقتصاد مولد: بهویژه خدمات فنی و تولیدات مهارتمحور خانگی که ظرفیت بالفعل رشد دارند اما از حمایت نهادی کافی برخوردار نیستند.
به گزارش خراسان، تازه ترین داده های مرکز آمار ایران نشان می دهد که «تغییرات جمعیت در سن کار» برای چهارمین سال پیاپی روند رو به رشدی داشته و از 615 هزار نفر در سال 1400 هم اینک به 795 هزار نفر رسیده است.
افزایش جمعیت جوان و در سن کار، برای هر اقتصادی یک ظرفیت بالقوه رشد و پویایی است. با این حال، به نظر می رسد ترتیبات اقتصادی در کشور ما به گونه ای نیست که از افزایش سالانه این جمعیت به نحو مطلوب استفاده کند. آمارهای یادشده گویای آن است که به رغم رشد تصاعدی جمعیت در سن کار، «افزایش» تعداد آن بخش از جمعیت که وارد بازار کار می شوند و فعالانه شغل جست و جو می کنند، سال به سال کمتر شده و در مقابل «افزایش» تعداد افرادی که به هر ترتیب وارد بازار کار نمی شوند، به طور سالانه رو به فزونی نهاده است.
بر این اساس، «افزایش سالانه» جمعیت غیر فعال در بهار سه سال اخیر از 255 هزار نفر (در سال 1402) به 511 هزار نفر رسیده است. در سوی مقابل، «افزایش سالانه» تعداد جمعیت فعال از 493 هزار به 284 هزار نفر کاهش یافته است.
نرخ بیکاری همچنان در مسیر کاهش
پایه و اساس آمارهای بازار کار هر کشور را جمعیت در سن کار و همچنین جمعیت در سن کارِ جویایِ کار (جمعیت فعال) تشکیل می دهند که همان طور که دیدیم، در سال های اخیر نشانه هایی منفی از خود بروز داده است. با این حال، برخی شاخص های دیگر بازار کار، بهبود وضعیت این بازار را در ابعادی دیگر نشان می دهد.
در همین راستا، شاخص نرخ بیکاری در بهار امسال، کماکان روند کاهشی خود را که از سال 1402 آغاز شده، حفظ کرده است. افت این شاخص به 7.3 درصد در حالی است که نرخ مشارکت اقتصادی همان طور که بیان شد، کاهش نیافته است. این وضعیت به معنای آن است که درصد بیشتری از جمعیت جویای کار موفق به یافتن شغل شدهاند.
در مجموع، باید گفت ثابت ماندن نرخ مشارکت در بازار کار، به رغم روند رو به افزایش جمعیت در سن کار، علامتی منفی است و روند صعودی جمعیت غیر فعال می تواند تبعات اقتصادی و اجتماعی خاص خود را داشته باشد.
3 راهبرد برای شکستن یخ مشارکت نیروی کار
برای مقابله با روند نگرانکننده افزایش جمعیت غیرفعال و بهرهبرداری مؤثر از ظرفیت نیروی انسانی، اتخاذ این سه راهبرد ضروری بهنظر میرسد:
1-تکمیل چتر اطلاعاتی بازار کار: با هدف شناسایی فعالیتهای پنهان و مهار بخش غیرمولد اقتصاد؛
2-هویت بخشی به مشاغل نوظهور: از جمله مشاغل پلتفرمی، خدمات آنلاین و مشاغل دیجیتال، از طریق تدوین چارچوبهای بیمهای و مالیاتی؛
3- تقویت حوزه اقتصاد مولد: بهویژه خدمات فنی و تولیدات مهارتمحور خانگی که ظرفیت بالفعل رشد دارند اما از حمایت نهادی کافی برخوردار نیستند.