حکیمی فرزانه و دین پژوهی آزاده
کاردار
مرحوم استاد علی حکیمی، عالم دینی بود که در کنار معارف اسلامی، به فضایل انسانی هم آراسته بود. وی در زندگی نامه مختصری که از خود نوشته است، آورده: «در شرح حال نویسی، بنده عقیده دارم که باید از چهرهها و انسانهایی سخن گفت و زندگی علمی و عملی آنان را به نگارش درآورد که درسآموز جوانان و جامعه امروز باشد و راه عالم شدن و انسان شدن را برای نوآموزان و طلاب جوان روشن سازد و چگونگی سیر و سلوک الی ا... را تبیین کند. از این رو به نوشتن شرح حالی برای خودم عقیده ندارم و آن را نوعی اتلاف عمر خوانندگان میدانم.» در ادامه با این استاد بزرگ و آثارش بیشتر آشنا میشویم.
زندگی نامه استاد
پدر استاد علی حکیمی از بازاریان متدینی بود که از یزد به مشهد مهاجرت کرده و مادرش از خاندان «مدرس یزدی»، از روحانیون بهنام یزد و مشهد بود. وی پس از پایان دوره ابتدایی در 14 سالگی برای فراگیری علوم اسلامی راهی حوزه و مدرسه نواب شد و مقدمات را آموخت. دوره رسمی ادبیات عرب را در محضر استاد ادیب نیشابوری گذراند. مرحوم حکیمی به توصیه برادرش محمدرضا حکیمی، برای آموزش فلسفه و کلام و معارف و اخلاق در درسهای آیتا... شیخ مجتبی قزوینی شرکت کرد. چندی هم برای فراگیری معارف در درس اخوی بزرگش، استاد محمدرضا حکیمی حضور یافت. درس خارج فقه و اصول را در محضر آیتا... وحید خراسانی بود و در درس آیتا... شیخ ابوالحسن شیرازی و آیتا... میرزا علی آقا فلسفی هم شرکت میکرد. حکیمی به گفته خود از همان اوایل طلبگی به مطالعه برخی رشتههای علوم روز و برون حوزهای هم پرداخت و آن مطالعات را همراه با درسها یا در اوقات فراغت و تعطیلی درسها ادامه میداد. در دورهای که مرحوم حکیمی در مشهد بود، سیر و سلوک را از استادش مرحوم حافظیان فراگرفت؛ فردی که در این مقولات نخبه بود. مرحوم استاد حکیمی هم از آقا شیخ مجتبی قزوینی و هم از آقای حافظیان بهرههای فراوانی برد و تا آخر عمرش از آن دستوراتی که از این بزرگواران گرفته بود، برای خودسازی و تهذیب نفس بهره برد. این عالم بزرگ در 23 تیر 1400 بر اثر عارضه قلبی درگذشت و آیتا... سیدجعفر سیدان نماز میت را بر پیکر وی اقامه کرده و در رواق دارالحجه حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.
مولف الحیات
از جمله کارهای ماندگار این استاد حوزه علمیه میتوان به مشارکت در تالیف دایرةالمعارف «الحیاة» همراه با برادران دانشمند خود اشاره کرد. الحیات مجموعهای از معارف اسلامی اثر محمدرضا حکیمی، محمد حکیمی و علی حکیمی است که نگارش آن از سال ۱۳۵۳ آغاز و آخرین جلد آن در سال ۱۳۹۴ منتشر شد که تا کنون 12 جلد از آن به چاپ رسیده است. این مجموعه کتاب دایرةالمعارف اسلام و شیعی، مخصوصا در زمینه اقتصاد اسلامی خوانده میشود که در کشورهای اسلامی اقبال خاصی از آن شده و به چندین زبان ترجمه شده است. اصل کتاب به زبان عربی بوده که احمد آرام آن را به فارسی برگردانده است. این کتاب در دو جلد اول خود به معارف اسلامی بهطور کلی پرداختهاست. جلد سوم تا ششم خاص مبحث اقتصادی اسلام است. غالب شهرت کتاب مربوط به جلدهای ۳ تا ۶ است. در این کتابها نویسندگان از منظر آیات و روایات با نگرشی امروزی و ناظر به نیازهای اجتماعی به اقتصاد اسلامی و عدالت اقتصادی و اجتماعی پرداختهاند. جلدهای بعدی این مجموعه در زمینه جایگاه و ارزش انسان و معرفی ارزشمندترین وجودی آن و مسئولیتهای انسان در قبال خداوند، قرآن، معصومین و جامعه صحبت میکند. نویسندگان هدف خود از نگارش این دائرةالمعارف را ارائه سیمای اسلام و تشیع، بر محور عدالت اجتماعی و آزادگی فردی برشمردهاند و منبع اصلی خود را قرآن و حدیث دانستهاند. این کتاب در سال ۱۳۹۵ به عنوان کتاب سال برتر حوزه علمیه در همایش کتاب سال حوزه به همراه هشت اثر دیگر معرفی شد. استاد علی حکیمی پس از چاپ دو جلد نخست «الحیاة» مدتی در مدرسه نواب مشهد به شرح آیات و روایات بر اساس این کتاب پرداخت و مدتی هم با یکی از گروههای بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در گردآوری و دستهبندی موضوعی احادیث شیعه همکاری داشت.
زندگی نامه استاد
پدر استاد علی حکیمی از بازاریان متدینی بود که از یزد به مشهد مهاجرت کرده و مادرش از خاندان «مدرس یزدی»، از روحانیون بهنام یزد و مشهد بود. وی پس از پایان دوره ابتدایی در 14 سالگی برای فراگیری علوم اسلامی راهی حوزه و مدرسه نواب شد و مقدمات را آموخت. دوره رسمی ادبیات عرب را در محضر استاد ادیب نیشابوری گذراند. مرحوم حکیمی به توصیه برادرش محمدرضا حکیمی، برای آموزش فلسفه و کلام و معارف و اخلاق در درسهای آیتا... شیخ مجتبی قزوینی شرکت کرد. چندی هم برای فراگیری معارف در درس اخوی بزرگش، استاد محمدرضا حکیمی حضور یافت. درس خارج فقه و اصول را در محضر آیتا... وحید خراسانی بود و در درس آیتا... شیخ ابوالحسن شیرازی و آیتا... میرزا علی آقا فلسفی هم شرکت میکرد. حکیمی به گفته خود از همان اوایل طلبگی به مطالعه برخی رشتههای علوم روز و برون حوزهای هم پرداخت و آن مطالعات را همراه با درسها یا در اوقات فراغت و تعطیلی درسها ادامه میداد. در دورهای که مرحوم حکیمی در مشهد بود، سیر و سلوک را از استادش مرحوم حافظیان فراگرفت؛ فردی که در این مقولات نخبه بود. مرحوم استاد حکیمی هم از آقا شیخ مجتبی قزوینی و هم از آقای حافظیان بهرههای فراوانی برد و تا آخر عمرش از آن دستوراتی که از این بزرگواران گرفته بود، برای خودسازی و تهذیب نفس بهره برد. این عالم بزرگ در 23 تیر 1400 بر اثر عارضه قلبی درگذشت و آیتا... سیدجعفر سیدان نماز میت را بر پیکر وی اقامه کرده و در رواق دارالحجه حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.
مولف الحیات
از جمله کارهای ماندگار این استاد حوزه علمیه میتوان به مشارکت در تالیف دایرةالمعارف «الحیاة» همراه با برادران دانشمند خود اشاره کرد. الحیات مجموعهای از معارف اسلامی اثر محمدرضا حکیمی، محمد حکیمی و علی حکیمی است که نگارش آن از سال ۱۳۵۳ آغاز و آخرین جلد آن در سال ۱۳۹۴ منتشر شد که تا کنون 12 جلد از آن به چاپ رسیده است. این مجموعه کتاب دایرةالمعارف اسلام و شیعی، مخصوصا در زمینه اقتصاد اسلامی خوانده میشود که در کشورهای اسلامی اقبال خاصی از آن شده و به چندین زبان ترجمه شده است. اصل کتاب به زبان عربی بوده که احمد آرام آن را به فارسی برگردانده است. این کتاب در دو جلد اول خود به معارف اسلامی بهطور کلی پرداختهاست. جلد سوم تا ششم خاص مبحث اقتصادی اسلام است. غالب شهرت کتاب مربوط به جلدهای ۳ تا ۶ است. در این کتابها نویسندگان از منظر آیات و روایات با نگرشی امروزی و ناظر به نیازهای اجتماعی به اقتصاد اسلامی و عدالت اقتصادی و اجتماعی پرداختهاند. جلدهای بعدی این مجموعه در زمینه جایگاه و ارزش انسان و معرفی ارزشمندترین وجودی آن و مسئولیتهای انسان در قبال خداوند، قرآن، معصومین و جامعه صحبت میکند. نویسندگان هدف خود از نگارش این دائرةالمعارف را ارائه سیمای اسلام و تشیع، بر محور عدالت اجتماعی و آزادگی فردی برشمردهاند و منبع اصلی خود را قرآن و حدیث دانستهاند. این کتاب در سال ۱۳۹۵ به عنوان کتاب سال برتر حوزه علمیه در همایش کتاب سال حوزه به همراه هشت اثر دیگر معرفی شد. استاد علی حکیمی پس از چاپ دو جلد نخست «الحیاة» مدتی در مدرسه نواب مشهد به شرح آیات و روایات بر اساس این کتاب پرداخت و مدتی هم با یکی از گروههای بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در گردآوری و دستهبندی موضوعی احادیث شیعه همکاری داشت.