در گفت و گو با رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس مطرح شد
سناریوهای شرایط اضطرار تامین آب مشهد
شرایط بحرانی پیش روی آب مشهد بهگونهای است که ممکن است با جیرهبندی آب یا اتمام آب سد دوستی مواجه شویم. شرایط خشکسالی حاکم بر این کلانشهر در 40 سال گذشته بیسابقه بوده بهگونهای که هم آبهای سطحی با بحران مواجه شده و هم شاهد تشدید بحران منابع آب زیرزمینی هستیم. نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی و رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس از پیگیریها و جلسات متعدد با وزیر نیرو و مدیران استان برای طراحی سناریوهای مقابله با شرایط اضطرار بحران آب مشهد الرضا (ع) خبر میدهد.
حجت الاسلام والمسلمین نصرا... پژمانفر در گفت و گو با «خراسان رضوی» میگوید: سالهای گذشته 70 درصد آب مشهد از سد دوستی تأمین میشد و بقیه از سدهای کارده و ارداک و یا چشمهها تأمین میشد اما امسال شرایط بهگونهای دیگر است و بحران آبهای سطحی به خصوص سد دوستی ما را ناچار میکند به سمت آبهای زیرزمینی حرکت و چاههایی را حفر کنیم تا برای تأمین آب مشهد از آن استفاده کنیم. وی می افزاید: در این جا باید از مشترکان مشهدی تشکر کنیم که در بین تمام شهرها پایینترین سرانه مصرف آب را دارند (120 لیتر) و حتی از یزد هم سرانه مصرف کمتری دارند و این قابلتقدیر است اما باید اعلام کنیم ما دیگر آبی نداریم و سد دوستی آلان به حدی رسیده که تا مهر یا آبان ماه دیگر نمیتوانیم آبی از این سد برداشت کنیم. ظرفیت این سد به شکلی است که نهایتاً بتواند در مهرماه یا بخشی از آبان ماه را بتوانیم از سهمی که از آن جا داریم استفاده کنیم، از طرفی هم دو تا سدی که در کشور افغانستان زده سده بالای سد دوستی باعث این شده که ما اساساً هیچ نوع آبی را دیگر به سمت سد دوستی طبق روال نباید، مگر حالا سیلاب باشد که حتی سیلابها را هم آنها پیشبینی کردهاند و استحصال میکنند، پس بهنوعی شاید بشود اینطوری گفت که در موضوع سد دوستی خیلی دیگر نمیتوانیم حساب بازکنیم و باید برویم سراغ منابع دیگر.
رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس تصریح می کند: البته برنامههای بلندمدتی هم تدوینشده که ما باید روی آن کار کنیم مثل انتقال آب از دریای عمان که این یکی از پروژههای بزرگ و پرهزینه است که در بخش صنعت این کار دارد انجام میشود، نیاز بخش آب شرب را هم باید تأمین کند. علاوه بر آن بحث جایگزینی پساب نیز باید سرعت بگیرد. از سویی باید خرید آب از ترکمنستان هم در دستور کار قرار بگیرد تا به مشهد منتقل شود. اما آنچه امروز لازم است انجام بدهیم این است که پیشبینیهای لازم را در نظر بگیریم و چاههای متعددی حفر کنیم.
حفر 76 حلقه چاه جدید
پژمان فرد تأکید می کند: در حال حاضر ما به حفر حداقل 76 حلقه جاه نیاز داریم که از این تعداد 25 حلقه چاه در غرب دشت مشهد، 8 حلقه چاه در خود کالبد شهر مشهد و 17 حلقه چاه دیگر در مزرعه نمونه حفر می شود. وی درباره این که آیا چاههای مورداشاره بناست جدید حفر شود؟ می گوید: حفاری اینها الان شروعشده است و ما باید به فکر این باشیم که تجهیزات این چاه ها را فراهم کنیم، پمپ میخواهد، لولهگذاری میخواهد، برق میخواهد، چون خود موضوع انتقال برق و شبکه توزیع برق برای این چاهها هزینه قابلتوجهی میبرد که در جلسه با وزیر نیرو و معاونان وی درباره این موضوع بحث کردیم معادل آبی را که از سد دوستی (دو هزار لیتر بر ثانیه) به مشهد می آوریم میتوانیم در قالب اجرای حفر چاههای جدید به این شهر بیاوریم. برای عملیاتی کردن این طرح به اعتباری معادل 1870 میلیارد تومان نیاز است که بناست 500 میلیارد تومان آن بهصورت اوراق و 200 میلیارد تومان هم از منابع داخلی وزارت نیرو تأمین شود و بقیه را با اخذ مصوبه ماده 28 پیگیر هستیم که 500 میلیارد مربوط به پروژههای اضطراری شرکت آب منطقهای است. علاوه بر این قرار شد هزینههای برقرسانی به کلیه این چاه ها توسط شرکت توزیع برق انجام شود که استان و مشهد تکلیف داشته باشند و این شرکتها پولی را مطالبه نکنند و موضوع با مدیریت وزارت نیرو انجام شود.تلاش برای کمترین برداشت از منابع آب زیرزمینی
در ادامه با نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس مطرح می کنیم که «مستحضر هستید که دشت مشهد سالهاست که ممنوعه اعلامشده خب طبیعتاً بیشتر از ظرفیتی که داشته در آن حفاری چاه انجامشده و خب ممکن است ادامه پیدا کردن این حفاریهای چاه تبعات جدی فرونشست در این کلانشهر را به دنبال داشته باشد، بنابراین نیاز است برنامهریزیهای میانمدت و بلندمدت هم در این خصوص داشته باشیم مانند مطالبه از افغانستان برای تأمین حقابه سد دوستی از رودخانه هریرود و...» که وی در پاسخ می گوید: همه این کارها را باید انجام بدهیم . از سویی اینکه امروز چاههای مدنظر را حفر کردیم بدین معنی نیست که باید این چاه ها را الان وارد مدار کنیم اما بههرحال باید پیشبینی لازم برای شرایط بحرانی را داشته باشیم و نمیتوان به سناریوهایی که وضعیت را تشدید میکند بیتوجه باشیم. لذا حفر چاه شاید اولین اقدام باشد اما آخرین گزینه ای است که برای تأمین آب مشهد باید سراغ آن برویم.یعنی حدالمقدور ما تلاشمان این است که کمترین برداشت را از منابع آبهای زیرزمینی داشته باشیم و این ذخایر را بتوانیم حفظ کنیم و بیشترین استفاده را منابع آبی سطحی ببریم. وی می افزاید: علاوه بر سد دوستی در خصوص سد شوریجه نیز اقدامات بهصورت جدی در حال پیگیری است و در حال حاضر عملیات اجرایی این سد 80 درصد پیشرفت عملیاتی داشته و لولهگذاری آن از 50 درصد هم بیشتر شده که بتوانیم هرچه سریعتر آن را وارد مدار تأمین آب مشهد بکنیم. بنابراین تمام تلاش این است که استفاده از منابع زیرزمینی گزینه نهایی این راهبرد باشد.