رازهایی که خون برملا میکند
بیشتر افراد در برههای از زندگی خود به آزمایش خون نیاز خواهند داشت. در بسیاری از موارد، آزمایش خون برای تأیید سلامت استفاده میشود اما بهطور معمول از این آزمایشها برای بررسی عملکرد اندامها و فعالیت سیستم ایمنی، تشخیص بیماریهای مزمن مانند دیابت و کمک به پیشگیری از عوارض جراحی استفاده میشود. تفسیر آزمایش خون لازم است توسط پزشک انجام شود، اما دانستن اینکه یک آزمایش به دنبال چه چیزی است هم میتواند مفید باشد. در مطلب امروز با ترجمه مقالهای از سایت verywellhealth آزمایشهای خون رایج را بررسی کردیم. با ما همراه باشید.
CBC؛در خون چه خبر است؟
این آزمایش سلولهای مختلفی را که خون کامل را تشکیل میدهند، بررسی میکند. CBC میتواند به پزشک اطلاع دهد که آیا بدن تعداد مناسبی از هر نوع سلول را تولید میکند یا خیر، و همچنین میتواند نشانههایی از عفونت فعلی یا اخیر، خونریزی یا مشکلات لخته شدن خون را منعکس کند. این آزمایش شامل شمارش تعداد گلبولهای سفید، گلبولهای قرمز، پلاکتها، هموگلوبین (پروتئینی که اکسیژن را به بافتها میرساند) و هماتوکریت (درصد حجمی گلبولهای قرمز در خون) است.
WBC؛ سرشماری گلبولهای سفید
مربوط به شمارش گلبولهای سفید خون است. به گلبولهای سفید لکوسیت نیز گفته میشود. آنها یکی از مهمترین اجزای سیستم ایمنی بدن بهشمار میروند. در تستهای آزمایشگاهی پنج نوع از انواع گلبولهای سفید بررسی میشوند. این آزمایش میتواند عفونتهای مخفی در بدن، بیماریهای خودایمنی، اختلالات خونی و نقص سیستم ایمنی را تشخیص دهد.
MCV؛ ارزیابی هموگلوبین
این تست به حجم متوسط هموگلوبین خون اشاره دارد. پایین بودن این شاخص میتواند نشانهای از فقر آهن باشد.
ESR؛ در کنار شاخصهای دیگر
تحت عنوان سرعت رسوب گلبولهای قرمز خون یاد میشود. با استفاده از آن التهابات بدن بررسی خواهند شد. تجویز آن برای تشخیص بیماری خاصی نیست. این شاخص در کنار شاخصهای دیگر در تشخیص و درمان انواع بیماری به پزشک کمک خواهد کرد.
پروفایل چربی خون
طبق گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها، بیشتر بزرگسالان سالم باید هر چهار تا شش سال کلسترول خود را بررسی کنند. اگر سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا سایر عوامل خطر را دارید، ممکن است به این آزمایشها بیشتر نیاز داشته باشید:
کلسترول LDL |که به عنوان کلسترول بد شناخته میشود.
کلسترول HDL |که به عنوان کلسترول خوب شناخته میشود.
تری گلیسیرید| نوعی چربی در خون که سطوح بالاتر آن خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش میدهد.
کلسترول تام| که اندازهگیری LDL، HDL و تریگلیسیرید به صورت ترکیبی است.
لیپوپروتئین(A (Lp A| سطح بالای Lp A خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد.
پروتئین واکنشی(C (CRP |پروتئینی که از طریق کبد در پاسخ به التهاب تولید میشود. سطح بالای CRP اغلب نشان دهنده تصلب شرایین است.
هموسیستئین| یک اسید آمینه است، که حجم بیش از حد آن خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش میدهد. این آزمایش اغلب برای افرادی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند اما هیچ عامل خطر شناخته شده دیگری ندارند، درخواست میشود.
دیابت
در برگه آزمایش خون برخی شاخصها مربوط به اندازهگیری قند خون بدنتان است. بد نیست آنها را بشناسید.
FBS |در آزمایشها با استفاده از آن میزان گلوکز خون بررسی میشود. اگر سطح قند خون در یک دوره ۲ هفتهای بدون دلیل مشخصی بیش از سه بار بالا برود، لازم است وضعیت قند خون را کنترل کنید.
آزمایش غربالگری گلوکز| از شما خواسته میشود مایعی حاوی گلوکز بنوشید و سپس یک ساعت بعد از شما خون گرفته میشود. این آزمایش معمولاً در افراد باردار بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ بارداری انجام میشود.
آزمایش قند خون ناشتا| این آزمایش، اندازهگیری قند خون شما پس از ناشتا بودن (عدم مصرف غذا) در طول شب است.
آزمایش هموگلوبین HbA1c| آزمایشی است که میانگین سطح گلوکز را در دو تا سه ماه گذشته نشان میدهد. افراد مبتلا به دیابت باید حداقل دو بار در سال این آزمایش را انجام دهند. این آزمایش یکی از مهمترین آزمایشها برای افراد مبتلا به دیابت است.
اوریک اسید؛ خبرهایی از کلیه
اوریک اسید از تجزیه پورینها در بدن تولید میشود. اگر مقدار آن در خون بیش از حد باشد، احتمال دارد کریستالهای اسید اوریک در مفاصل تشکیل شوند که بیماری نقرس را ایجاد میکند. این آزمایش همچنین میتواند اطلاعاتی درباره عملکرد کلیهها ارائه دهد.
شاخصهای تیروئیدی
میزان هورمونهای T4، T3، TSH و دیگر هورمونها سنجیده میشوند، با این که این روند بخش بزرگی از روند تشخیص و لزومی برای درمان بیماریهای تیروئید است ولی به تنهایی کافی نیست. پزشک با مقایسه سطح هورمونها می تواند به کم کاری تیروئید، پرکاری تیروئید یا برخی دیگر از بیماریهای تیروئید پی ببرد.
CBC؛در خون چه خبر است؟
این آزمایش سلولهای مختلفی را که خون کامل را تشکیل میدهند، بررسی میکند. CBC میتواند به پزشک اطلاع دهد که آیا بدن تعداد مناسبی از هر نوع سلول را تولید میکند یا خیر، و همچنین میتواند نشانههایی از عفونت فعلی یا اخیر، خونریزی یا مشکلات لخته شدن خون را منعکس کند. این آزمایش شامل شمارش تعداد گلبولهای سفید، گلبولهای قرمز، پلاکتها، هموگلوبین (پروتئینی که اکسیژن را به بافتها میرساند) و هماتوکریت (درصد حجمی گلبولهای قرمز در خون) است.
WBC؛ سرشماری گلبولهای سفید
مربوط به شمارش گلبولهای سفید خون است. به گلبولهای سفید لکوسیت نیز گفته میشود. آنها یکی از مهمترین اجزای سیستم ایمنی بدن بهشمار میروند. در تستهای آزمایشگاهی پنج نوع از انواع گلبولهای سفید بررسی میشوند. این آزمایش میتواند عفونتهای مخفی در بدن، بیماریهای خودایمنی، اختلالات خونی و نقص سیستم ایمنی را تشخیص دهد.
MCV؛ ارزیابی هموگلوبین
این تست به حجم متوسط هموگلوبین خون اشاره دارد. پایین بودن این شاخص میتواند نشانهای از فقر آهن باشد.
ESR؛ در کنار شاخصهای دیگر
تحت عنوان سرعت رسوب گلبولهای قرمز خون یاد میشود. با استفاده از آن التهابات بدن بررسی خواهند شد. تجویز آن برای تشخیص بیماری خاصی نیست. این شاخص در کنار شاخصهای دیگر در تشخیص و درمان انواع بیماری به پزشک کمک خواهد کرد.
پروفایل چربی خون
طبق گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها، بیشتر بزرگسالان سالم باید هر چهار تا شش سال کلسترول خود را بررسی کنند. اگر سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا سایر عوامل خطر را دارید، ممکن است به این آزمایشها بیشتر نیاز داشته باشید:
کلسترول LDL |که به عنوان کلسترول بد شناخته میشود.
کلسترول HDL |که به عنوان کلسترول خوب شناخته میشود.
تری گلیسیرید| نوعی چربی در خون که سطوح بالاتر آن خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش میدهد.
کلسترول تام| که اندازهگیری LDL، HDL و تریگلیسیرید به صورت ترکیبی است.
لیپوپروتئین(A (Lp A| سطح بالای Lp A خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد.
پروتئین واکنشی(C (CRP |پروتئینی که از طریق کبد در پاسخ به التهاب تولید میشود. سطح بالای CRP اغلب نشان دهنده تصلب شرایین است.
هموسیستئین| یک اسید آمینه است، که حجم بیش از حد آن خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش میدهد. این آزمایش اغلب برای افرادی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند اما هیچ عامل خطر شناخته شده دیگری ندارند، درخواست میشود.
دیابت
در برگه آزمایش خون برخی شاخصها مربوط به اندازهگیری قند خون بدنتان است. بد نیست آنها را بشناسید.
FBS |در آزمایشها با استفاده از آن میزان گلوکز خون بررسی میشود. اگر سطح قند خون در یک دوره ۲ هفتهای بدون دلیل مشخصی بیش از سه بار بالا برود، لازم است وضعیت قند خون را کنترل کنید.
آزمایش غربالگری گلوکز| از شما خواسته میشود مایعی حاوی گلوکز بنوشید و سپس یک ساعت بعد از شما خون گرفته میشود. این آزمایش معمولاً در افراد باردار بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ بارداری انجام میشود.
آزمایش قند خون ناشتا| این آزمایش، اندازهگیری قند خون شما پس از ناشتا بودن (عدم مصرف غذا) در طول شب است.
آزمایش هموگلوبین HbA1c| آزمایشی است که میانگین سطح گلوکز را در دو تا سه ماه گذشته نشان میدهد. افراد مبتلا به دیابت باید حداقل دو بار در سال این آزمایش را انجام دهند. این آزمایش یکی از مهمترین آزمایشها برای افراد مبتلا به دیابت است.
اوریک اسید؛ خبرهایی از کلیه
اوریک اسید از تجزیه پورینها در بدن تولید میشود. اگر مقدار آن در خون بیش از حد باشد، احتمال دارد کریستالهای اسید اوریک در مفاصل تشکیل شوند که بیماری نقرس را ایجاد میکند. این آزمایش همچنین میتواند اطلاعاتی درباره عملکرد کلیهها ارائه دهد.
شاخصهای تیروئیدی
میزان هورمونهای T4، T3، TSH و دیگر هورمونها سنجیده میشوند، با این که این روند بخش بزرگی از روند تشخیص و لزومی برای درمان بیماریهای تیروئید است ولی به تنهایی کافی نیست. پزشک با مقایسه سطح هورمونها می تواند به کم کاری تیروئید، پرکاری تیروئید یا برخی دیگر از بیماریهای تیروئید پی ببرد.