نمایش قدرت یا ضرورت نظامی؟
حسین نجفی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با صدور فرمان فوری برای از سرگیری آزمایش تسلیحات هستهای پس از بیش از سه دهه، مسیر تازهای در رقابت های تسلیحاتی جهانی گشوده است. این تصمیم، درست در آستانه دیدار او با رئیسجمهور چین و همزمان با آزمایشهای جدید روسیه، پیام روشنی از بازگشت سیاست قدرت محور واشنگتن به جهان می فرستد. آمریکا با این اقدام، عملاً اعلام کرده که دوران بازدارندگی مبتنی بر اعتماد و کنترل تسلیحات رو به پایان است و مرحلهای تازه از نمایش قدرت نظامی آغاز شده است، مرحلهای که امنیت جهانی و موازنه بینالمللی را به شدت متزلزل می کند.
در بستر رقابت سه جانبه میان واشنگتن، مسکو و پکن، تصمیم ترامپ جنبهای کاملاً سیاسی یافته است. او با تکیه بر استدلال ضرورت حفظ برابری در برابر روسیه و چین، دستور خود را توجیه می کند، در حالی که زمانبندی اعلام آن دقیقاً پس از آزمایش موفق اژدر هستهای پوزیدون و موشک بوروستنیک روسیه و در بحبوحه افزایش ظرفیت چین در ساخت کلاهک های جدید است. گزینش چنین لحظهای نشان می دهد هدف تنها بازسازی تسلیحات نیست، بلکه ارسال پیامی هشدارآمیز و نمادین به دو رقیب ژئوپلیتیک است. از این منظر، اقدام ترامپ بیش از آن که ریشه در محاسبات فنی یا علمی داشته باشد، ابزاری برای فشار دیپلماتیک و بازتعریف نقش هژمونیک آمریکا در عرصه جهانی است.
ابعاد این تصمیم فراتر از تحرکات نظامی و شامل پیامدهای سیاسی و اخلاقی گسترده است. بازگشایی پرونده آزمایش های هستهای، دهه ها تلاش جهانی برای مهار اشاعه را تهدید میکند و پیمانهای مهمی چون نیو استارت را در معرض فروپاشی قرار میدهد. حتی در داخل آمریکا، این فرمان مخالفت شدید کارشناسان و نمایندگان کنگره را برانگیخته است، زیرا با وجود فناوریهای شبیهسازی رایانهای، هیچ ضرورت علمی برای انفجارهای آزمایشی واقعی وجود ندارد. بنابراین، رویکرد تازه ترامپ مینواند نه تنها اعتماد بینالمللی را تضعیف کند، بلکه موجی از بیثباتی را در میان قدرت های هستهای جهان برانگیزد.
خلاصه آنکه اقدام ترامپ را باید فراتر از یک تصمیم نظامی ساده دانست، این حرکت در اصل بخشی از جنگ روانی تازهای است که واشنگتن علیه مسکو و پکن به راه انداخته است. او می کوشد از طریق بازتعریف سیاست بازدارندگی، روح رقابت هستهای سرد را دوباره زنده کند. اما این بازی خطرناک، ثبات راهبردی جهان را در مرز فروپاشی قرار داده و زمینه آغاز دوری تازه از رقابت تسلیحاتی را فراهم آورده است، دورانی که در آن، اعتماد جای خود را به ترس و قدرت نمایی خواهد داد و جهان بار دیگر با سایه سنگین هستهای روبه رو می شود.
در بستر رقابت سه جانبه میان واشنگتن، مسکو و پکن، تصمیم ترامپ جنبهای کاملاً سیاسی یافته است. او با تکیه بر استدلال ضرورت حفظ برابری در برابر روسیه و چین، دستور خود را توجیه می کند، در حالی که زمانبندی اعلام آن دقیقاً پس از آزمایش موفق اژدر هستهای پوزیدون و موشک بوروستنیک روسیه و در بحبوحه افزایش ظرفیت چین در ساخت کلاهک های جدید است. گزینش چنین لحظهای نشان می دهد هدف تنها بازسازی تسلیحات نیست، بلکه ارسال پیامی هشدارآمیز و نمادین به دو رقیب ژئوپلیتیک است. از این منظر، اقدام ترامپ بیش از آن که ریشه در محاسبات فنی یا علمی داشته باشد، ابزاری برای فشار دیپلماتیک و بازتعریف نقش هژمونیک آمریکا در عرصه جهانی است.
ابعاد این تصمیم فراتر از تحرکات نظامی و شامل پیامدهای سیاسی و اخلاقی گسترده است. بازگشایی پرونده آزمایش های هستهای، دهه ها تلاش جهانی برای مهار اشاعه را تهدید میکند و پیمانهای مهمی چون نیو استارت را در معرض فروپاشی قرار میدهد. حتی در داخل آمریکا، این فرمان مخالفت شدید کارشناسان و نمایندگان کنگره را برانگیخته است، زیرا با وجود فناوریهای شبیهسازی رایانهای، هیچ ضرورت علمی برای انفجارهای آزمایشی واقعی وجود ندارد. بنابراین، رویکرد تازه ترامپ مینواند نه تنها اعتماد بینالمللی را تضعیف کند، بلکه موجی از بیثباتی را در میان قدرت های هستهای جهان برانگیزد.
خلاصه آنکه اقدام ترامپ را باید فراتر از یک تصمیم نظامی ساده دانست، این حرکت در اصل بخشی از جنگ روانی تازهای است که واشنگتن علیه مسکو و پکن به راه انداخته است. او می کوشد از طریق بازتعریف سیاست بازدارندگی، روح رقابت هستهای سرد را دوباره زنده کند. اما این بازی خطرناک، ثبات راهبردی جهان را در مرز فروپاشی قرار داده و زمینه آغاز دوری تازه از رقابت تسلیحاتی را فراهم آورده است، دورانی که در آن، اعتماد جای خود را به ترس و قدرت نمایی خواهد داد و جهان بار دیگر با سایه سنگین هستهای روبه رو می شود.