جهش بیسابقه در میزان دریافت کارتهای رأیدهندگان انتخابات پارلمانی عراق، نشانه از چیست؟
پاییز گرم انتخاباتی عراق
سیدرضا قزوینی
انتخابات پارلمانی عراق فردا برگزار خواهد شد. زمزمه ها حاکی از استمرار کاهش مشارکت حتی در این دوره است. در انتخابات 2021 مشارکت مردم با 42 درصد پایین تر میزان در طول انتخابات های پارلمانی عراق بوده است. با این حال انتشار یک خبر، درخصوص دریافت کارت های انتخاباتی قابل توجه به نظر می رسد.
یک مقدمه کوتاه
کمیساریای عالی انتخابات، مسئول برگزاری انتخابات در عراق است. افراد برای مشارکت در روز رأی گیری باید در فرصت اعلام شده با مراجعه به مراکز اعلام شده وابسته به کمیساریا در شهرهای مختلف، مشخصات خود را ثبت کنند تا مدتی بعد، کارت های هوشمند انتخاباتی خود را دریافت کنند. در روز رأی گیری هویت رأی دهنده با دستگاه های مخصوص کارت خوان تطبیق داده می شود. تنها افرادی می توانند در انتخابات رأی دهند که قبلا ثبت نام کرده باشند و کارت خود را تحویل گرفته باشند. تعداد واجدان مشارکت در انتخابات توسط کمیساریا نیز همیشه از میان ثبت نام کنندگان کارت اعلام می شود و نه از میان همه واجدان سنی که ثبت نام را انجام داده یا نداده اند. این ترفند باعث می شود نسبت اعلامی مشارکت نهایی، بالاتر به نظر برسد در حالی که در واقع این گونه نیست.
اصل خبر
کمیساریا روز شنبه اعلام کرد 3.5 میلیون کارت جدید برای ثبت نام کنندگان دریافت کارت چاپ کرده است که عموما متعلق به رأی اولی ها و برخی افرادی است که اطلاعات آن ها نیاز به به روز رسانی داشته است. از این تعداد تاکنون 83 درصد تا دیروز کارت های خود را تحویل گرفته اند. نکته این جاست که در انتخابات 2021، 2.3 کارت جدید چاپ شد اما تنها 13درصد کارت ها را تحویل گرفتند؛ یک تفاوت بسیار زیاد و شش برابری.این می تواند به چه معنا باشد؟ آیا قرار است مشارکت انتخاباتی در حالی که توسط ناظران و تحلیل گران، پایین پیش بینی می شود، افزایش پیدا کند؟ این موضوع کمی بعید به نظر می رسد.
اما دلایل احتمالی این جهش چیست؟
تحرک و بسیج سیاسی گسترده: در فضای کنونی، اغلب احزاب و جریانها انتخابات را «سرنوشتساز» میدانند و برای حضور حامیان خود و حتی دیگران برنامهریزی جدیتری کردهاند. گروههایی هم که اعلام کردهاند در انتخابات شرکت نخواهند کرد، مانند جریان صدر، از هواداران خود خواستهاند برای بهروزرسانی اطلاعات و دریافت کارتها اقدام کنند تا در آمار واجدان شرایط و تحریم کنندگان لحاظ شوند. در حالی که میزان مشارکت شیعیان همچون گذشته نسبتا کم پیش بینی می شود، در بافت اهل سنت، دعوت شدیدی به مشارکت انتخاباتی شده است. در انتخابات پیشین نیز میزان مشارکت سنی ها در استان های سنی نشین از استان های شیعی بیشتر بوده است.
افزایش علاقه و آگاهی سیاسی جوانان: بخش قابلتوجهی از دارندگان کارتهای جدید، نسل جوانی هستند که برای نخستین بار اجازه رأی دارند. حضور فعال این گروه در شبکههای اجتماعی و تأثیرپذیری از فضای تحلیلی و انتقادی جامعه، موجب شده تا مشارکت آنان در روند «پیشانتخاباتی» بیشتر باشد. ولو این که یک جو زدگی آنی و موقتی باشد.
افزایش تمایل به تحریم انتخابات: این موضوع می تواند تمایلی برای تحریم گسترده تر انتخابات باشد. به این معنا که همانند جریان صدر، افراد کارت های خود را دریافت می کنند و سپس در رأی گیری شرکت نخواهند کرد تا نسبت رأی دهندگان به واجدان شرایط کمتر شود و در عمل اعتراض به عملکرد نظام سیاسی و اداری کشور را این گونه نشان دهند.
بهبود عملکرد اداری و فنی کمیسیون انتخابات: راهاندازی مراکز بیشتر برای تحویل کارت، افزایش ساعات کاری و سادهسازی فرایند دریافت، باعث تسهیل دسترسی رأیدهندگان شده است.
نشانهای از مشارکت بالاتر، اما نه به همان اندازه: هرچند آمار ۸۳ درصدی دریافت کارتها بیانگر گونه ای از توجه است، اما لزوما به معنای حضور مشابه در روز رأیگیری نیست. کارشناسان برآورد میکنند که میزان مشارکت واقعی در انتخابات پیشرو ممکن است میان 30 تا 40 درصد باشد - اما حتی اگر نسبت مشارکت در نتیجه این پدیده یعنی دریافت بیشتر کارت ها، بیشتر شود، این افزایش به نظر نمی رسد چندان قابل توجه باشد زیرا کارتهای توزیعشده تنها مربوط به بخشی از واجدان شرایط (حدود ۳.۵ میلیون نفر از مجموع ۲۱ میلیون رأیدهنده) است و شامل همه افراد جامعه نمیشود.
با این حال و به رغم پیش بینی های کاهش مشارکت، حتی اگر میزان مشارکت در انتخابات کنونی در همان سطح انتخابات 2021 بماند نیز مثبت تلقی خواهد شد.
یک مقدمه کوتاه
کمیساریای عالی انتخابات، مسئول برگزاری انتخابات در عراق است. افراد برای مشارکت در روز رأی گیری باید در فرصت اعلام شده با مراجعه به مراکز اعلام شده وابسته به کمیساریا در شهرهای مختلف، مشخصات خود را ثبت کنند تا مدتی بعد، کارت های هوشمند انتخاباتی خود را دریافت کنند. در روز رأی گیری هویت رأی دهنده با دستگاه های مخصوص کارت خوان تطبیق داده می شود. تنها افرادی می توانند در انتخابات رأی دهند که قبلا ثبت نام کرده باشند و کارت خود را تحویل گرفته باشند. تعداد واجدان مشارکت در انتخابات توسط کمیساریا نیز همیشه از میان ثبت نام کنندگان کارت اعلام می شود و نه از میان همه واجدان سنی که ثبت نام را انجام داده یا نداده اند. این ترفند باعث می شود نسبت اعلامی مشارکت نهایی، بالاتر به نظر برسد در حالی که در واقع این گونه نیست.
اصل خبر
کمیساریا روز شنبه اعلام کرد 3.5 میلیون کارت جدید برای ثبت نام کنندگان دریافت کارت چاپ کرده است که عموما متعلق به رأی اولی ها و برخی افرادی است که اطلاعات آن ها نیاز به به روز رسانی داشته است. از این تعداد تاکنون 83 درصد تا دیروز کارت های خود را تحویل گرفته اند. نکته این جاست که در انتخابات 2021، 2.3 کارت جدید چاپ شد اما تنها 13درصد کارت ها را تحویل گرفتند؛ یک تفاوت بسیار زیاد و شش برابری.این می تواند به چه معنا باشد؟ آیا قرار است مشارکت انتخاباتی در حالی که توسط ناظران و تحلیل گران، پایین پیش بینی می شود، افزایش پیدا کند؟ این موضوع کمی بعید به نظر می رسد.
اما دلایل احتمالی این جهش چیست؟
تحرک و بسیج سیاسی گسترده: در فضای کنونی، اغلب احزاب و جریانها انتخابات را «سرنوشتساز» میدانند و برای حضور حامیان خود و حتی دیگران برنامهریزی جدیتری کردهاند. گروههایی هم که اعلام کردهاند در انتخابات شرکت نخواهند کرد، مانند جریان صدر، از هواداران خود خواستهاند برای بهروزرسانی اطلاعات و دریافت کارتها اقدام کنند تا در آمار واجدان شرایط و تحریم کنندگان لحاظ شوند. در حالی که میزان مشارکت شیعیان همچون گذشته نسبتا کم پیش بینی می شود، در بافت اهل سنت، دعوت شدیدی به مشارکت انتخاباتی شده است. در انتخابات پیشین نیز میزان مشارکت سنی ها در استان های سنی نشین از استان های شیعی بیشتر بوده است.
افزایش علاقه و آگاهی سیاسی جوانان: بخش قابلتوجهی از دارندگان کارتهای جدید، نسل جوانی هستند که برای نخستین بار اجازه رأی دارند. حضور فعال این گروه در شبکههای اجتماعی و تأثیرپذیری از فضای تحلیلی و انتقادی جامعه، موجب شده تا مشارکت آنان در روند «پیشانتخاباتی» بیشتر باشد. ولو این که یک جو زدگی آنی و موقتی باشد.
افزایش تمایل به تحریم انتخابات: این موضوع می تواند تمایلی برای تحریم گسترده تر انتخابات باشد. به این معنا که همانند جریان صدر، افراد کارت های خود را دریافت می کنند و سپس در رأی گیری شرکت نخواهند کرد تا نسبت رأی دهندگان به واجدان شرایط کمتر شود و در عمل اعتراض به عملکرد نظام سیاسی و اداری کشور را این گونه نشان دهند.
بهبود عملکرد اداری و فنی کمیسیون انتخابات: راهاندازی مراکز بیشتر برای تحویل کارت، افزایش ساعات کاری و سادهسازی فرایند دریافت، باعث تسهیل دسترسی رأیدهندگان شده است.
نشانهای از مشارکت بالاتر، اما نه به همان اندازه: هرچند آمار ۸۳ درصدی دریافت کارتها بیانگر گونه ای از توجه است، اما لزوما به معنای حضور مشابه در روز رأیگیری نیست. کارشناسان برآورد میکنند که میزان مشارکت واقعی در انتخابات پیشرو ممکن است میان 30 تا 40 درصد باشد - اما حتی اگر نسبت مشارکت در نتیجه این پدیده یعنی دریافت بیشتر کارت ها، بیشتر شود، این افزایش به نظر نمی رسد چندان قابل توجه باشد زیرا کارتهای توزیعشده تنها مربوط به بخشی از واجدان شرایط (حدود ۳.۵ میلیون نفر از مجموع ۲۱ میلیون رأیدهنده) است و شامل همه افراد جامعه نمیشود.
با این حال و به رغم پیش بینی های کاهش مشارکت، حتی اگر میزان مشارکت در انتخابات کنونی در همان سطح انتخابات 2021 بماند نیز مثبت تلقی خواهد شد.