لغو محرومیت روسیه چه پیامدی برای ایران و مدعیان خواهد داشت؟
بازگشت غول خاموش
اصلانی
نشست اخیر هیئترئیسه فدراسیون جهانی والیبال در لوزان یک خروجی مهم داشت؛ «لغو محرومیت فعالیت والیبال کشورهای روسیه و بلاروس در تمامی رده های سنی». پایان محرومیت کامل والیبال روسیه، بدون شک یکی از مهمترین تحولات ژئوورزشی سالهای اخیر است. تیم ملی روسیه در بخش مردان، صرفا یک قدرت سنتی نیست، بلکه یکی از ستونهای فنی والیبال مدرن محسوب میشود. تیمی با فیزیک کمنظیر، ساختار تاکتیکی منظم، سرویسهای پرریسک و دفاع روی تور قدرتمند که سالها معادلات قدرت را در لیگ ملتها، قهرمانی جهان و المپیک تغییر داده. بازگشت این تیم به رقابتهای رسمی، آن هم بعد از حذف این تیم از ردهبندی جهانی، سطح رقابت را برای همه مدعیان سختتر خواهد کرد. در سطح جهانی، اولین پیامد بازگشت روسیه، فشردهتر شدن دایره مدعیان واقعی است. تیمهایی مثل لهستان، فرانسه، آمریکا و برزیل که در غیاب روسیه فضای تنفسی بیشتری در تورنمنتها داشتند، حالا باید دوباره برای هر برد برنامهریزی دقیقتری داشته باشند. حضور روسیه یعنی افزایش فشار در مرحله گروهی لیگ ملتها، سختتر شدن صعود به مراحل نهایی و کاهش حاشیه امن تیمهای بزرگ. از نظر فنی، بازگشت روسیه به معنای بازگشت یک سبک خاص است: «والیبال مبتنی بر قدرت، ارتفاع و نظم ساختاری که بسیاری از تیمها برای مقابله با آن نیاز به تغییرات تاکتیکی دارند.» از طرفی بسیاری این اتفاق را مقدمه رفع محرومیت روسها در دیگر رشتهها هم میدانند.
اثر بازگشت روسیه بر والیبال ایران
برای والیبال ایران، بازگشت روسیه در فاصله دو سال مانده به المپیک ۲۰۲۸ یک زنگ خطر جدی است. ایران در سالهای اخیر در حال پوستاندازی و بازسازی نسل جدید بوده و هنوز به ثبات تاکتیکی و روانی تیمهای تراز اول دنیا نرسیده است. حضور دوباره روسیه در لیگ ملتها و رقابتهای انتخابی، مسیر امتیازگیری ایران در رنکینگ جهانی را سختتر میکند؛ مسئلهای که مستقیما روی شانس سیدبندی، قرعهها و حتی کسب سهمیه المپیک اثر دارد. از منظر فنی، روسیه یکی از بدترین قرعهها برای رویارویی با ایران محسوب میشود؛ تیمی که با قد و قدرت، نقاط ضعف تاریخی ایران در دفاع روی تور و دریافتهای پر فشار را هدف میگیرد. با این حساب ایران برای حضور در المپیک 2028 و گرفتن سهمیه رقابتها چارهای ندارد جز کار کردن سریع روی ارتقای سرویس، افزایش کیفیت دفاع وسط و البته قویتر کردن نیمکت تیمملی که هدایت آن در دست روبرتو پیاتزای ایتالیایی است. در غیر این صورت، بازگشت روسیه میتواند ایران را یک پله عقبتر از جمع مدعیان نگه دارد. بازگشت والیبال روسیه، معادلات قدرت در سطح بزرگ سالان را به شکل محسوسی تغییر خواهد داد. برای جهان، رقابت سختتر و جذابتر میشود و برای ایران، مسیر رسیدن به المپیک و موفقیت در لسآنجلس ۲۰۲۸ دشوارتر اما شفافتر: «یا ارتقای ساختاری واقعی، یا عقبماندن در سایه غول برگشته.»
در فوتبال و کشتی هم منتظر روسها باشیم؟
بازگشت روسیه به عرصه والیبال جهانی، پس از چند سال محرومیت ناشی از جنگ اوکراین، تنها یک تحول در یک رشته خاص نیست، بلکه میتواند نشانهای از روندی گستردهتر برای بازگشت تیمهای ورزشی این کشور به رقابتهای بینالمللی باشد. روسیه در سالهای اخیر از بسیاری از رویدادهای ورزشی محروم شد؛ تیمهای فوتبال باشگاهیاش از لیگهای اروپایی کنار گذاشته شدند و ورزشکارانش در رشتههای مختلف تنها با پرچم بیطرف یا کشورهای دیگر امکان حضور داشتند. حالا لغو محرومیت والیبال، میتواند مقدمهای برای بازگشت در رشتههایی باشد که برای ایران اهمیت ویژه دارند. بهعنوان مثال در فوتبال، چند لژیونر ایرانی در لیگ روسیه بازی میکنند. انزوای فوتبال روسیه باعث شده کیفیت رقابتها پایین بیاید و بازیکنان ایرانی حاضر در این لیگ کمتر دیده شوند. بازگشت روسیه به چرخه اصلی فوتبال اروپا و جهان، میتواند دوباره سطح رقابت را بالا ببرد و فرصت دیده شدن این بازیکنان را فراهم کند. اما مهمترین پیامد احتمالی برای ایران در کشتی خواهد بود. روسیه همواره یکی از قدرتهای اصلی این رشته بوده و در سالهای اخیر، ستارههایش با پرچم کشورهای دیگر روی تشک رفتند. اگر این کشور دوباره با تیمی منسجم وارد رقابتها شود، ایران که اخیراً در کشتی آزاد و فرنگی قهرمان شده، با رقیبی جدی در سطح تیمی روبهرو خواهد شد. حضور روسیه نه تنها در اوزان مختلف تهدیدی برای کشتیگیران ایرانی است، بلکه در قالب تیمی قدرتمند میتواند معادلات قهرمانی را تغییر دهد. به این ترتیب، بازگشت روسها به والیبال، برای ایران تنها یک هشدار ورزشی نیست، بلکه نشانهای از سختتر شدن مسیر در رشتههایی است که برای ما حیاتیاند.