پشت پرده پاسخ عجیب ترامپ

سید محمد مهدی هاشمی

​​​​​​​
رئیس جمهور آمریکا در شرایطی مجددا بر موضع صفرسازی غنی سازی اورانیوم در ایران پافشاری کرد که پاسخ او به سوال یکی از خبرنگاران عجیب به نظر آمد. دونالد ترامپ در پاسخ به این سوال که: شما ادعا کردید که سایت های غنی سازی ایران به صورت کامل از بین رفته اند. چه چیزی باقی مانده که الان به دنبال آن هستید؟ گفت: ما می توانیم هرآنچه از اورانیوم غنی شده ایران باقی مانده را برداریم. وی مجددا بر نابودی تاسیسات ایران تاکید کرد. این در حالی است که مقامات ایرانی بارها بر این نکته تاکید کرده اند ورود به تاسیسات هسته ای بمباران شده ممکن نیست و در شرایطی هم که خود ترامپ مدعی از بین بردن تمام توان هسته ای (شامل غنی سازی) ایران پس از جنگ 12 روزه است اما مجددا با ایران درباره چیزی که به زعم خودش آن را به طور کامل از بین برده (توان غنی سازی) مذاکره هم می کند! مسئله ای که بار دیگر گمانه زنی ها را درباره غیرواقعی بودن روایت ترامپ از عملیات «چکش نیمه شب» تقویت کرده است. 
درباره حمله آمریکا به تاسیسات هسته ای کشورمان در جنگ 12 روزه دو دیدگاه وجود دارد: دیدگاه اول همان روایت ترامپ است که همواره در 9 ماه گذشته توسط او و عوامل دولتش، وقت و بی وقت تکرار شده است. بمب افکن های B2 پس از سرکوب موفق پدافند هوایی ایران توسط جنگنده های F35 و F22 با 14 بمب سنگرشکن GBU-57 و شلیک 30 موشک کروز تاماهاوک تاسیسات هسته ای ایران را بمباران و نابود کردند. دیدگاه دوم که در فضای ژورنالیسم میلیتاریستی مورد بحث است نکاتی را درباره دیدگاه اول مطرح می کند که تا حدودی صحت این روایت را مورد تردید قرار می دهد. اولین نکته این است که چرا برخلاف رویه معمول ارتش آمریکا که درجهت قدرت نمایی از هر عملیاتی (از حمله به قایق های ماهی‎گیری در سواحل ونزوئلا گرفته تا ربایش مادورو و حتی استقرار ناو یو اس اس  لینکلن  در دریای عرب) عکس و ویدئو منتشر می کند، تاکنون از عملیات چکش نیمه شب و پرواز بمب افکن های B2 بر فراز آسمان ایران هیچ تصویری منتشر نکرده است؟
دومین نکته عدم امکان هدایت دقیق بمب های سنگین سنگرشکن GBU-57 است که درصد موفقیت این عملیات را به شدت تحت تاثیر قرار می داده است. توجه کنید که این بمب ها موشک نیستند که همراه با خود پیشرانه و سوخت داشته باشند و به همین وسیله قابلیت کنترل از راه دور را برای اپراتور فراهم کنند؛ بلکه صرفا دارای باله هایی هستند که پس از رهاسازی برسر هدف به شکل سقوط آزاد صرفا تا حدی می شود مسیر آن را تغییر داد؛ در شرایطی که در چنین عملیاتی نیاز است که بمب ها  بر جایگاه دقیق و مشخص تاسیسات زیرزمینی رها شوند که با توجه به شیوه سقوط آزاد برخورد این بمب ها با هدف کاری بسیار دشوار بوده است. از طرفی پذیرش فرض ورود این بمب ها از طریق ورودی های تهویه هم بسیار دشوار است؛ چون اولا ابعاد این تهویه ها در قیاس با ابعاد بمبی که 6 متر طول و حدود 14 تن وزن دارد، محل سوال است و این را هم اضافه کنید که مسیرهای تهویه دارای پیچ و خم هایی هستندکه حتی در صورت ورود هم عمل کردن و اثرگذاری بمب ها را بسیار سخت می کند. با تمام این اوصاف و علامت سوال های بسیاری که در مسیر موفقیت این عملیات وجود داشته است، ترامپ و فرماندهان آمریکایی باید ریسک ورود بمب افکن های تاکتیکی و گران قیمت B2 روی آسمان ایران را هم می پذیرفته اند.مجموع این دلایل در کنار پافشاری مجدد ترامپ بر مذاکره درباره تاسیسات و توانمندی که به زعم خودش از بین رفته، این گزاره را تقویت می کند که یا تمام هزینه ها و ریسک ها صرفا برای یک نمایش و عملیات ناموفق انجام شده است یا احتمالا بار نمایش ترامپ را صرفا همان 30 فروند موشک کروز تاماهاوکی کشیدند که از یک زیردریایی آمریکایی به سمت تاسیسات ایران پرتاب شدند و آسیب جدی هم برجا نگذاشتند. اما در هر حال نفس انجام این عملیات دلیلی برای ایران شد تا ضمن توقف بازرسی های آژانس و پاسخ ندادن به نمایش های رسانه ای ترامپ مسیر ابهام استراتژیک را درباره تداوم فعالیت های هسته ای کشور درپیش بگیرد. هرچند که گویا صبر ترامپ به سر آمده و اظهارات جدید او و پافشاری بر غنی سازی صفر درصد، به همین دلیل است که او می داند نه تنها تاسیسات ایران با اقدام نظامی نابود نشده بلکه اگر در آینده نزدیک ایران با آزمایش یک بمب هسته ای از دروغ بودن افسانه چکش نیمه شب رونمایی کند، رسوایی به مراتب بیشتر و خطرناک تر از عقب نشینی او از روایت بمباران موفق B2 ها را نصیب او و دولتش خواهد کرد. جان مرشایمر استاد علوم سیاسی آمریکایی نیز در اظهاراتی حل مسئله ایران و آمریکا را با گزینه نظامی ممکن ندانست و گفت: ترامپ با توجه به شرایط سیاسی داخلی خود، تمایلی به ورود به یک جنگ طولانی ندارد و به‌تدریج از گزینه نظامی فاصله می‌گیرد. مرشایمر تصریح کرد که تنها راه‌حل واقعی، دستیابی به نسخه‌ای اصلاح‌شده از توافق هسته‌ای و حرکت به‌سوی کاهش تنش‌ها و عادی‌سازی روابط است. او گفت تصور این که بتوان از طریق اقدام نظامی این مسئله را حل کرد، «توهم‌آمیز» است.