ششم آسیا با فاصلهای نگرانکننده
شایان
ارزشگذاری مالی لیگهای فوتبال، همواره آیینه ظرفیتهای یک کشور، زیرساختها و توان جذب سرمایه درورزش یک کشوراست. نگاهی به تازهترین آمارارزشگذاری لیگهای آسیایی، تصویرعجیبی را پیش روی ما میگذارد؛ جایی که لیگ روشن عربستان با فاصلهای زیاد و با ارزش ۱.۱ میلیارد یورویی درصدرایستاده، لیگ ستارگان قطربا ۳۶۵ میلیون یورو دوم، لیگ امارات سوم، ژاپن چهارم وچین درکمال ناباوری پنجم است. لیگ برتر کشورمان هم با ارزشی معادل۱۳۳میلیون یوروبالاترازلیگهای کرهجنوبی، استرالیا؛ ازبکستان و عراق در رتبه ششم قرارگرفته است ، جایگاهی که نه آنقدر بالاست که خیالمان راحت باشد و نه آنقدرپایین که برای فوتبال ایران بد باشد. اما اختلاف شدید با لیگهای بالاترونزدیکی نگرانکننده با لیگهای پایینتر، مهمترین نکتهای است که آینده فوتبال ایران را به چالش میکشد.
عربستان در دنیایی دیگر
اولین وخیرهکنندهترین نکته این فهرست، پادشاهی بلامنازع لیگ «روشن» عربستان است. ارزش ۱.۱ میلیارد یورویی این لیگ، نه تنها آن را در آسیا بیرقیب کرده، بلکه باعث شده ارزش آن تقریباً ازمجموع ارزش چند لیگ دیگرمثل قطر، امارات، ژاپن و... هم بالاترباشد، درحقیقت نزدیک به سه برابر لیگ قطر به عنوان جایگاه دوم. این اختلاف ناشی ازاستراتژی خرید ستارههای تراز اول جهان است که قیمت بازار این لیگ را به استانداردهای اروپایی نزدیک کرده است. درحالی که ما درباره ارزش۱۳۳میلیون یورویی لیگ خودمان صحبت میکنیم، عربستان به تنهایی بیش از۸ برابرکل لیگ ایران ارزشگذاری شده است. این شکاف نشاندهنده تغییر پارادایم درفوتبال آسیاست؛ جایی که دیگرتنها استعداد بومی تعیینکننده نیست، بلکه قدرت خرید حرف اول را میزند.
محاصره درمیانه جدول
لیگ ایران شاید ششم باشد، اما فاصلهاش با لیگ پنجم (چین با ۱۶۰ میلیون یورو)، لیگ کره (۱۲۲)، استرالیا (۱۰۵)، ازبکستان (۹۸) و عراق (۹۵ میلیون یورو) و مخصوصاً لیگهای بالاتربسیارمعناداراست. نگاهی به رتبههای دوم تا چهارم، یعنی قطر، امارات و ژاپن، نشاندهنده اختلاف زیاد لیگ کشورمان با این لیگ ها دارد.لیگ ستارگان قطربا۳۶۵میلیون یورو، فاصلهای بیش از۲۰۰ میلیون یورویی با ایران دارد. این یعنی حتی اگرارزش لیگ ما دوبرابرشود، باز هم به گرد پای قطریا امارات نخواهد رسید. نکته جالب توجه، حضور ژاپن در رتبه چهارم با ۳۱۰ میلیون یوروست.
رقابت با شرق آسیا
نکته کلیدی درردهبندی فعلی این است که رقیب واقعی و دردسترس ایران برای پیشرفت، عربستان نیست. با توجه به بودجههای میلیاردی و جذب فوقستارههای جهانی توسط سعودیها، رقابت مالی با آنها عملا غیرممکن به نظرمیرسد. بنابراین جنگ اصلی لیگ ایران برای تثبیت جایگاه خود باید با قدرتهای شرق آسیا یعنی ژاپن، چین وکره جنوبی باشد. درحالی که کشورهای حاشیه خلیج فارس مثل قطر وامارات با تکیه برخرید بازیکنان گرانقیمت رتبههای دوم و سوم را تسخیرکردهاند، ایران باید نگاه خود را به مدل توسعهای شرق بدوزد. ما درحال حاضر با لیگ ژاپن اختلافی حدودا ۱۷۰ میلیون یورویی داریم که شکاف بزرگی است، اما سبقت گرفتن ازلیگ چین ۱۶۰میلیون یورویی وحفظ فاصله با کره جنوبی، هدفگذاری واقعبینانهتری برای فوتبال ایران محسوب میشود.