اخوان ثالث؛ شاعرِ جستوجوگرِ امید در دل زمستان
فاطمه فرهوش |خبرنگار افتخاری جوانه
مهدی اخوان ثالث متخلص به «م. امید» در دهم اسفندماه سال 1306 در مشهد به دنیا آمد. پدر او یکی از سه برادری بود که از روستای فهرج یزد به مشهد کوچ کرده بودند، بنابراین نام خانوادگی ایشان را اخوان ثالث گذاشتند که به معنی سه برادر است. اخوان تا 20 سالگی در مشهد بود؛ پس از آن به تهران رفت و چند سالی در حومه تهران به آموزگاری پرداخت. ورود مهدی اخوان ثالث به دنیای شعر از نوجوانی آغاز شد. او از همان سال های مدرسه به ادبیات علاقه مند بود و شعرهای شاعرانی همچون حافظ و فردوسی را می خواند. همین آشنایی و انس او با شعر کهن باعث شد زبان و واژه های قدرتمند فارسی را خوب بشناسد و در شعرهای خود از آن ها بهره گیرد. نزدیک شدن به سالروز تولد این شاعر معاصر، بهانهای شد تا این چند خط را درباره شاعری بنویسم که صدای زمستان شعر ایران است.
شعر اخوان، میان سنت و نوآوری
مهدی اخوان ثالث در جوانی با جریان شعر نو و اندیشه های نیما یوشیج آشنا شد و تصمیم گرفت مسیر شعری خود را تغییر دهد و سبک خود را بیافریند. او قالب های سنتی شعر را کنار گذاشت و توانست با حفظ استحکام زبان و سبک شعری قدیم، شعر نو بسراید. به این ترتیب شعر او به پلی میان شعر کلاسیک و شعر نو تبدیل شد. او شاعری بود که با وجود حفظ ریشه های کهن، نگاهی تازه به زمانه خود داشت.
نخستین طنین اخوان در «ارغنون»
اولین دفتر شعر مهدی اخوان ثالث با نام ارغنون در سال ۱۳۳۰ منتشر شد. این دفتر شعر شامل شعرهای کلاسیک اخوان ثالث است و مربوط به دورانی است که او آشنایی عمیقی با شعر نو نداشته است. واژه ارغنون دارای دو معنی موسیقایی و فلسفی است. ارغنون در موسیقی نوعی ساز با لولههای متعدد است که آواز بسیار زیبایی دارد. ارغنون را در فلسفه به رسالههای سقراط نسبت میدهند که شاگردان او این نام را بر آن ها نهادهاند. ارغنون همچنین در زبان یونانی به معنای ابزار و وسیله است. انتخاب این نام توسط اخوان ثالث انتخاب هوشمندانهای است زیرا او شعر را وسیله ای برای انتقال اندیشه و احساس میداند.
ردپای سبک خراسانی در شعر نو
یکی از ویژگیهای مهم شعر مهدی اخوان ثالث که شعر او را از دیگران متمایز میسازد این است که او از کهنترین سبک شعر فارسی بهره گرفت و شعر نو سرود.
او به دلیل علاقه شدیدش به فردوسی و شاهنامه، توانست با استفاده از ویژگی های مهم سبک خراسانی همچون لحن حماسی، کلمات کهن و قدرتمند و مضامین ملی-میهنی، اشعاری را خلق کند که در ادبیات معاصر کم نظیر هستند. چند شعر برجسته او که تلفیق سبک خراسانی و شعر نو هستند مانند زمستان.
با اخوان، زمستان شعر تمام میشود
به گفته صاحبنظران ادبی، اخوان شاعر ناامیدی است که «امید» تخلص کرده است. در شعرهای او همواره ردپایی از یاس و اندوه دیده میشود اما این فقط جنبه ظاهری شعر اوست. اخوان همواره در شعرهایش انسان را در اوج ناامیدی به ادامه زندگی و مبارزه دعوت میکند و حماسه در شعر او پررنگ است. او با شعرهایش به ما یادآوری میکند که شعر نه تنها بازتاب زندگی و احساسات گذشته است، بلکه چراغی روشن برای آینده و پیوندی زنده میان گذشته و حال نیز است.
شعر اخوان، میان سنت و نوآوری
مهدی اخوان ثالث در جوانی با جریان شعر نو و اندیشه های نیما یوشیج آشنا شد و تصمیم گرفت مسیر شعری خود را تغییر دهد و سبک خود را بیافریند. او قالب های سنتی شعر را کنار گذاشت و توانست با حفظ استحکام زبان و سبک شعری قدیم، شعر نو بسراید. به این ترتیب شعر او به پلی میان شعر کلاسیک و شعر نو تبدیل شد. او شاعری بود که با وجود حفظ ریشه های کهن، نگاهی تازه به زمانه خود داشت.
نخستین طنین اخوان در «ارغنون»
اولین دفتر شعر مهدی اخوان ثالث با نام ارغنون در سال ۱۳۳۰ منتشر شد. این دفتر شعر شامل شعرهای کلاسیک اخوان ثالث است و مربوط به دورانی است که او آشنایی عمیقی با شعر نو نداشته است. واژه ارغنون دارای دو معنی موسیقایی و فلسفی است. ارغنون در موسیقی نوعی ساز با لولههای متعدد است که آواز بسیار زیبایی دارد. ارغنون را در فلسفه به رسالههای سقراط نسبت میدهند که شاگردان او این نام را بر آن ها نهادهاند. ارغنون همچنین در زبان یونانی به معنای ابزار و وسیله است. انتخاب این نام توسط اخوان ثالث انتخاب هوشمندانهای است زیرا او شعر را وسیله ای برای انتقال اندیشه و احساس میداند.
ردپای سبک خراسانی در شعر نو
یکی از ویژگیهای مهم شعر مهدی اخوان ثالث که شعر او را از دیگران متمایز میسازد این است که او از کهنترین سبک شعر فارسی بهره گرفت و شعر نو سرود.
او به دلیل علاقه شدیدش به فردوسی و شاهنامه، توانست با استفاده از ویژگی های مهم سبک خراسانی همچون لحن حماسی، کلمات کهن و قدرتمند و مضامین ملی-میهنی، اشعاری را خلق کند که در ادبیات معاصر کم نظیر هستند. چند شعر برجسته او که تلفیق سبک خراسانی و شعر نو هستند مانند زمستان.
با اخوان، زمستان شعر تمام میشود
به گفته صاحبنظران ادبی، اخوان شاعر ناامیدی است که «امید» تخلص کرده است. در شعرهای او همواره ردپایی از یاس و اندوه دیده میشود اما این فقط جنبه ظاهری شعر اوست. اخوان همواره در شعرهایش انسان را در اوج ناامیدی به ادامه زندگی و مبارزه دعوت میکند و حماسه در شعر او پررنگ است. او با شعرهایش به ما یادآوری میکند که شعر نه تنها بازتاب زندگی و احساسات گذشته است، بلکه چراغی روشن برای آینده و پیوندی زنده میان گذشته و حال نیز است.