دخترم در کمدش زباله قایم میکند!
فریبا البرز | کارشناسی ارشد روان شناسی
مخاطب گرامی، قابل درک است که این کار چقدر نگران کننده و کلافه کننده است. هم از نظر بهداشتی اذیت کننده است هم از نظر تربیتی باعث سردرگمی میشود که آیا الان سخت بگیرم یا نه؟
از چه زمانی درگیر شده؟
یک سوال مهم که باید به آن پاسخ بدهید: آیا اخیرا تغییرات مهمی در زندگی فرزندتان رخ داده است؟ مثل تولد فرزند جدید،
جابه جایی مدرسه، فشار درسی یا تنش خانگی و... .
نکته مهم این است که نگه داشتن زباله در این سن اغلب نشانه لجبازی نیست. یکی از این موارد ممکن است دلیلش باشد:
*وابستگی عاطفی به آن خوراکی یا لحظهای که آن را خورده است
*احساس کمبود یا ترس از تمام شدن چیزی
*نیاز به کنترل(یعنی این که این شیء مال من است)
*کنجکاوی یا بازی تخیلی
* نشانه ای از اضطراب پنهان
چه کارهایی نباید کرد؟
این کارها معمولا رفتار را مخفیانهتر میکند.
*یواشکی دور نریزید(احساس بی اعتمادی ایجاد می کند)
*مسخره یا تحقیر نکنید.(چقدر کثیفی)
*تهدید به تنبیه نکنید.
چه باید کرد؟
1 گفت وگو نه دستور. با آرامش و بدون قضاوت بپرسید: «دیدم بعضی وقتها باقیمونده خوراکیهات رو در کمد نگه میداری، برام جالبه که بدونم چرا نگهشون می داری». فقط به او گوش بدهید. وسط حرفش نپرید، تحلیل نکنید.
2 احساسش را تایید کنید. مثلا: «میفهمم دلت نمیاد دور بریزی، شاید حس میکنی هنوز مال خودته». فراموش نکنید تایید احساس نه تایید رفتار.
3 مرز بهداشتی مشخص بگذارید. خیلی شفاف و آرام بگویید: «میدونم دوست داری نگه داری ولی خوراکی خراب میشه و ممکنه مریض بشیم. نگه داشتن زباله توی اتاق اصلا مجاز نیست.»
مرز باید واضح و بدون عصبانیت باشد.
4جایگزین بدهید. اگر موضوع وابستگی است، پیشنهاد بدهید از خوراکی مورد علاقهاش عکس بگیرید یا یک جعبه خاطره برای چیزهای غیرخوراکی درست کنيد. یا بگویید اگر چیزی را کامل نمیخورد، در ظرف در بسته داخل يخچال بگذارید با زمان مشخص.
5 اگر تکرار شد، به این نشانهها توجه کنید: اضطراب، تغییر خلق، حساسیت زیاد به از دست دادن وسایل، رفتارهای وسواسی دیگر و در صورت وجود نشانههای جدیتر مانند: مخفی کردن زبالهها، دروغ گفتن درباره آنها، واکنش تند یا حملات عصبی در صورت دور ریختن آنها و یا جمعآوری اشیای کثیف، حتما از مشاور کمک بگیرید.
از چه زمانی درگیر شده؟
یک سوال مهم که باید به آن پاسخ بدهید: آیا اخیرا تغییرات مهمی در زندگی فرزندتان رخ داده است؟ مثل تولد فرزند جدید،
جابه جایی مدرسه، فشار درسی یا تنش خانگی و... .
نکته مهم این است که نگه داشتن زباله در این سن اغلب نشانه لجبازی نیست. یکی از این موارد ممکن است دلیلش باشد:
*وابستگی عاطفی به آن خوراکی یا لحظهای که آن را خورده است
*احساس کمبود یا ترس از تمام شدن چیزی
*نیاز به کنترل(یعنی این که این شیء مال من است)
*کنجکاوی یا بازی تخیلی
* نشانه ای از اضطراب پنهان
چه کارهایی نباید کرد؟
این کارها معمولا رفتار را مخفیانهتر میکند.
*یواشکی دور نریزید(احساس بی اعتمادی ایجاد می کند)
*مسخره یا تحقیر نکنید.(چقدر کثیفی)
*تهدید به تنبیه نکنید.
چه باید کرد؟
1 گفت وگو نه دستور. با آرامش و بدون قضاوت بپرسید: «دیدم بعضی وقتها باقیمونده خوراکیهات رو در کمد نگه میداری، برام جالبه که بدونم چرا نگهشون می داری». فقط به او گوش بدهید. وسط حرفش نپرید، تحلیل نکنید.
2 احساسش را تایید کنید. مثلا: «میفهمم دلت نمیاد دور بریزی، شاید حس میکنی هنوز مال خودته». فراموش نکنید تایید احساس نه تایید رفتار.
3 مرز بهداشتی مشخص بگذارید. خیلی شفاف و آرام بگویید: «میدونم دوست داری نگه داری ولی خوراکی خراب میشه و ممکنه مریض بشیم. نگه داشتن زباله توی اتاق اصلا مجاز نیست.»
مرز باید واضح و بدون عصبانیت باشد.
4جایگزین بدهید. اگر موضوع وابستگی است، پیشنهاد بدهید از خوراکی مورد علاقهاش عکس بگیرید یا یک جعبه خاطره برای چیزهای غیرخوراکی درست کنيد. یا بگویید اگر چیزی را کامل نمیخورد، در ظرف در بسته داخل يخچال بگذارید با زمان مشخص.
5 اگر تکرار شد، به این نشانهها توجه کنید: اضطراب، تغییر خلق، حساسیت زیاد به از دست دادن وسایل، رفتارهای وسواسی دیگر و در صورت وجود نشانههای جدیتر مانند: مخفی کردن زبالهها، دروغ گفتن درباره آنها، واکنش تند یا حملات عصبی در صورت دور ریختن آنها و یا جمعآوری اشیای کثیف، حتما از مشاور کمک بگیرید.