پسرم عاشق شخصیت کارتونی شده و دوست دارد شبیه او شود!
زهرا عیدگاهی | کارشناسی ارشد روان شناسی شخصیت
مخاطب گرامی، نگرانی شما کاملاً قابل درک است. بسیاری از والدین وقتی میبینند فرزندشان تماموقت در دنیای تخیلی غرق شده، نگران میشوند که نکند در دنیای خیالی خودش گم شود. اما این رفتاری که شما میبینید، در واقع یکی از بهترین نشانههای رشد سالمِ ذهنی و هوش هیجانی کودک در این سن است.
ذهن کودک چگونه عمل میکند؟
در چهار سالگی، ذهن کودک مانند یک کارگاه بزرگ و پویاست که در آن تلاش میکند دنیای اطرافش را بفهمد و جایگاه خودش را در آن پیدا کند. وقتی پسرتان نقش سوپرمن یا بتمن را بازی میکند، او در واقع در حال تمرین «احساس قدرت» است. در دنیای واقعی، یک کودک چهار ساله برای هر چیزی باید از بزرگترها اجازه بگیرد و تواناییهای فیزیکی و تصمیمگیری محدودی دارد. این قهرمانبازیها، راهی سالم برای اوست تا در ذهن خودش، کسی باشد که میتواند بر مشکلات غلبه کند، از دیگران مراقبت کند و کنترل اوضاع را در دست بگیرد. سعی کنید از این فرصت طلایی برای پیوند عاطفی بیشتر و آموزش غیرمستقیم ارزشها استفاده کنید:
با دنیای او همراه شوید| وقتی او قهرمان است، شما هم بخشی از داستانش باشید. این کار نه تنها او را عمیقاً خوشحال میکند، بلکه به شما اجازه میدهد در دلِ بازی، ارزشهایی را که برایتان مهم است به او یاد بدهید. مثلاً اگر او نقش بتمن را ایفا میکند، به او بگویید: «بتمنِ شجاع و مهربان، میتونی به من کمک کنی این اسباببازیها رو سر جاشون بذاریم تا شهر امن بمونه؟»
مرزهای مثبت و سازنده بگذارید| گاهی بازیهای قهرمانی ممکن است با کمی خشونت همراه باشد (مثلاً پرتاب کردن اسباببازی یا ضربه زدن). در این لحظات، لازم نیست بازی را تعطیل کنید یا او را سرزنش کنید، فقط مهربانانه قانون بگذارید: «قهرمانهای واقعی از قدرتشون فقط برای محافظت استفاده میکنن، نه برای آسیب زدن به بقیه». اینگونه شما بدون از بین بردن لذت بازی، مفهوم مسئولیتپذیری را به او منتقل میکنید.
مشاهدهگرِ مهربان باشید| لزومی ندارد همیشه در حال تحلیل رفتار او باشید. گاهی فقط بنشینید و از دور با لبخند تماشا کنید. اینکه او میتواند با قدرت تخیلش برای خودش سناریو بسازد و با عروسکهایش تعامل کند، نشاندهنده خلاقیت بالا و توانایی او در پردازش احساسات است.
چه زمانی احساس خطر کنیم؟
تنها زمانی جای نگرانی وجود دارد که او در تمام طول روز حتی برای لحظاتی از این فضا خارج نشود، در ارتباط با همسالان کاملاً ناتوان باشد یا نشانههایی از انزوای شدید داشته باشد. در غیر این صورت، این فقط یک «مرحله شیرین و ضروری» از کودکی اوست. به او اجازه دهید در این «دنیای ابرقهرمانی» تمرین کند تا وقتی بزرگتر شد، بتواند در دنیای واقعی، قهرمانِ زندگی خودش باشد.
ذهن کودک چگونه عمل میکند؟
در چهار سالگی، ذهن کودک مانند یک کارگاه بزرگ و پویاست که در آن تلاش میکند دنیای اطرافش را بفهمد و جایگاه خودش را در آن پیدا کند. وقتی پسرتان نقش سوپرمن یا بتمن را بازی میکند، او در واقع در حال تمرین «احساس قدرت» است. در دنیای واقعی، یک کودک چهار ساله برای هر چیزی باید از بزرگترها اجازه بگیرد و تواناییهای فیزیکی و تصمیمگیری محدودی دارد. این قهرمانبازیها، راهی سالم برای اوست تا در ذهن خودش، کسی باشد که میتواند بر مشکلات غلبه کند، از دیگران مراقبت کند و کنترل اوضاع را در دست بگیرد. سعی کنید از این فرصت طلایی برای پیوند عاطفی بیشتر و آموزش غیرمستقیم ارزشها استفاده کنید:
با دنیای او همراه شوید| وقتی او قهرمان است، شما هم بخشی از داستانش باشید. این کار نه تنها او را عمیقاً خوشحال میکند، بلکه به شما اجازه میدهد در دلِ بازی، ارزشهایی را که برایتان مهم است به او یاد بدهید. مثلاً اگر او نقش بتمن را ایفا میکند، به او بگویید: «بتمنِ شجاع و مهربان، میتونی به من کمک کنی این اسباببازیها رو سر جاشون بذاریم تا شهر امن بمونه؟»
مرزهای مثبت و سازنده بگذارید| گاهی بازیهای قهرمانی ممکن است با کمی خشونت همراه باشد (مثلاً پرتاب کردن اسباببازی یا ضربه زدن). در این لحظات، لازم نیست بازی را تعطیل کنید یا او را سرزنش کنید، فقط مهربانانه قانون بگذارید: «قهرمانهای واقعی از قدرتشون فقط برای محافظت استفاده میکنن، نه برای آسیب زدن به بقیه». اینگونه شما بدون از بین بردن لذت بازی، مفهوم مسئولیتپذیری را به او منتقل میکنید.
مشاهدهگرِ مهربان باشید| لزومی ندارد همیشه در حال تحلیل رفتار او باشید. گاهی فقط بنشینید و از دور با لبخند تماشا کنید. اینکه او میتواند با قدرت تخیلش برای خودش سناریو بسازد و با عروسکهایش تعامل کند، نشاندهنده خلاقیت بالا و توانایی او در پردازش احساسات است.
چه زمانی احساس خطر کنیم؟
تنها زمانی جای نگرانی وجود دارد که او در تمام طول روز حتی برای لحظاتی از این فضا خارج نشود، در ارتباط با همسالان کاملاً ناتوان باشد یا نشانههایی از انزوای شدید داشته باشد. در غیر این صورت، این فقط یک «مرحله شیرین و ضروری» از کودکی اوست. به او اجازه دهید در این «دنیای ابرقهرمانی» تمرین کند تا وقتی بزرگتر شد، بتواند در دنیای واقعی، قهرمانِ زندگی خودش باشد.