معمای معطلی مردم در پزشکی قانونی
زهرا کیوانلو
مراجعه به پزشکی قانونی برای بسیاری از شهروندان، یکی از دشوارترین و پراسترسترین مراحل پیگیری پروندههای قضایی و انتظامی به شمار میرود؛ مراجعاتی که اغلب در شرایط روحی نامناسب، پس از وقوع حادثه، نزاع، تصادف یا دیگر آسیبهای جسمی و روانی انجام میشود. در چنین شرایطی، طولانی شدن روند دریافت خدمات، معطلی در صفها و نبود امکان نوبتگیری غیرحضوری، به یکی از مهمترین گلایههای مراجعان تبدیل شده است.
برخی شهروندان معتقدند ازدحام در مراکز پزشکی قانونی، روند خدمترسانی را دشوار کرده و زمان انتظار برای دریافت خدمات معایناتی افزایش یافته است. یکی از شهروندان با ارسال پیامی به روزنامه خراسان می گوید: «رفتم پزشکی قانونی، صبح ساعت هفت و نیم به بعد که به هیچکی نوبت نمیدن، بعد هرکی هم میاد اونجا معمولاً مصدومه، پزشکی قانونی بسیار شلوغ است، صندلی برای نشستن به اندازه کافی نیست؛ یک وضعیت خیلی نابسامان. خیلی هم مردم معطل می شوند تا ظهر که میخوان یه برگه بدن، غیر از این برخوردی هم که با این مصدومان دارن اصلاً مناسب نیست. نکته دیگر این که چرا خیلی جاها رو مردم میتونن اینترنتی نوبت بگیرن اما این جا که مصدومان میان با اون وضعیت نمیتونن بشینن، حتی جایی برای نشستن نیست چرا نوبت دهی اینترنتی نمی شود؟»
مشکل کجاست؟
در همین باره، مدیرکل پزشکی قانونی در پاسخ به این گلایه ها و دیگر سوالات مردم درباره مراجعه به پزشکی قانونی با تشریح روند مراجعه شهروندان به مراکز پزشکی قانونی استان، بخشی از مشکلات موجود را ناشی از فرایند ارجاع پروندهها و مراجعه زودتر از موعد برخی افراد بیان میکند. دکتر علی نقش در پاسخ به سوالات مطرح شده درباره حجم مراجعات، نحوه نوبتدهی و دلایل ایجاد معطلی در مراکز پزشکی قانونی به «خراسان» می گوید: مراجعین به مراکز پزشکی قانونی روزانه در چند گروه خدمت گیری از واحدهای معایناتی دارند؛ بخش اول مراجعین بار اول و یا معاینات مجدد حوزه های قضایی و انتظامی هستند که نامه های ارجاع این گروه به پزشکی قانونی معمولا در سامانه مشترک cms به صورت سیستمی ازطریق مراجع قضایی و انتظامی به مراکز پزشکی قانونی ارجاع می شوند و مصدوم با یک کد رهگیری به پزشکی قانونی مراجعه می کند که پس از اخذ نوبت از سیستم نوبت دهی الکترونیکی حضوری، در صف نوبت دریافت خدمت قرار می گیرد. وی می افزاید: در بین چنین مراجعانی، افرادی را داریم که با فیزیک نامه ارجاعی و قبل از ارجاع پرونده به پزشکی قانونی و به اصطلاح نشستن اطلاعات مصدوم در سامانه تخصصی مراجعه میکنند که مشکلاتی را برای همکاران دبیرخانه و فرد مصدوم، به دلیل نبودن سابقه ارجاع قضایی و انتظامی در سامانه تخصصی در پی دارد؛ مشابه این ارباب رجوع محترم که گلایه وی به شما رسیده است.
مدیرکل پزشکی قانونی خراسان رضوی درباره گروه دیگری از مراجعان نیز توضیح می دهد: دومین گروه، مراجعانی هستند که پاسخ مراکز تخصصی کلینیکی و پاراکلینیکی و مشاوران تخصصی را باید ارائه کنند؛ اغلب مراکز درمانی و پزشکان و حوزه های پاراکلینیکی به سامانه مشترک تخصصی پزشکی قانونی و دانشگاه علوم پزشکی متصلاند و پاسخ ارجاعات پزشکی قانونی را از آن طریق منعکس میکنند؛ اندکی از مراکز هم که به چنین سامانه ای دسترسی ندارند، به صورت ایمیل پاسخ ها را به حوزه مدارک پزشکی اداره کل پزشکی قانونی ارسال می کنند که براساس کدهای پرونده مراجعان در باکس سامانه تخصصی مربوط به هر مصدوم قرار داده می شود و عملا زمان مراجعه به پزشکی قانونی را مراکز مذکور به مصدومان یادآورمیشوند؛ بعضا افرادی قبل ازآن موعد مراجعه میکنند و مشکلاتی در روند خدمت گیری از مراکز پزشکی قانونی برایشان پدید می آید.
مراجعه روزانه بیش از 1000 نفر
به مراکز پزشکی قانونی مشهد
آمار ارائه شده از سوی مدیرکل پزشکی قانونی خراسان رضوی نشان میدهد حجم مراجعات روزانه به مراکز پزشکی قانونی مشهد قابل توجه است؛ موضوعی که میتواند بخشی از ازدحام موجود در این مراکز را توضیح دهد. دکتر نقش می گوید: مراکز پزشکی قانونی مشهد روزانه فقط دربخش معاینات بالینی، در واحد شرق بیش از ۳۰۰ نفر، در مرکز سناباد روزانه بیش از۱۸۰ نفر، در مرکز غرب روزانه ۱۸۰ نفر و حوزه های کشیک عصر به طور میانگین روزانه ۱۰۰ مراجعه کننده دارند. وی می افزاید: همچنین همکاران حوزه های کمیسیونهای تخصصی نیز روزانه ۵۰ نفر، واحدآزمایشگاهی بین ۸۰ تا ۱۰۰ نمونه و حوزه تشریح روزانه کار رسیدگی به ۲۰ جسد ارجاعی قضایی وانتظامی را خدمت دهی می کنند.
بر اساس این آمار، تنها در بخش معاینات بالینی مراکز مختلف پزشکی قانونی مشهد، روزانه صدها نفر در حال دریافت خدمات هستند؛ آماری که نشان میدهد این مجموعه با حجم بالایی از پروندهها و مراجعات روزانه مواجه است. با این حال، یکی از مهمترین پرسشهایی که همچنان از سوی شهروندان مطرح میشود، نبود امکان نوبتگیری اینترنتی و غیرحضوری برای کاهش رفتوآمد و معطلی مراجعان است. توسعه خدمات الکترونیک میتواند بخشی از ازدحام موجود را کاهش دهد و روند خدمترسانی را برای افرادی که در شرایط دشوار روحی یا جسمی قرار دارند، تسهیل کند.