هنر روایت قدرت
صادق غفوریان
سحر شهاده، اهل لبنان، انسان رسانه و از فعالان حوزه رسانه های جبهه مقاومت است. با او در حاشیه رویداد عظیم تشییع رهبر امت اسلام، شهید سیدعلی حسینی خامنه ای در مشهد همسخن شدم. «شهاده» دانش آموخته رشته علوم تربیتی در دانشگاه بیروت است و در زمینه کودکان و نوجوانان به فعالیتهای فرهنگی، آموزشی و تربیتی اهتمام دارد. او بسان بسیاری از اهالی لبنان و البته همچون تمامی آزادگان و آزادیخواهان جهان، با حسرت و اندوه از شهادت آیت ا... خامنه ای می گوید؛ اما معتقد است، ما از این غم و اندوه، قدرت، انقلاب و روایت حماسه و پیروزی خواهیم ساخت؛ روایتی هنرمندانه که زمینه انتقال آن به نسل جدید را مهیاتر کند. سحر شهاده می گوید، ما برای انتقال حماسه شهادت و راه رهبر شهید به نسل آینده مسئول هستیم.
سحر، ابتدا از شما برای حضور در این گفت وگو تشکر می کنم. علاقهمندم برای سوال نخست، بپرسم چه انگیزه ای باعث شد، خودت را برای حضور در مراسم تشییع رهبرشهید به مشهد برسانی؟
ببینید، برای پاسخ به این سوال شما، باید به بیش از 20 سال قبل برگردم. زمانی که پدرم هر صبح که از خواب بیدار می شدیم، خواهر کوچکم را در آغوش می گرفت و مقابل عکس سیدخامنه ای می ایستاد و می گفت: «سلام بر تو امام. صبح بخیر امام»؛ یعنی ما در خانههایمان این گونه به دنیا آمدیم و با عشق به آیت ا... خامنه ای تربیت و بزرگ شدیم.
در حقیقت ما قطره ای از دریای آزادیخواهان جهان هستیم که هرچه در توان داریم، چه سختی سفر، چه سختی خستگی و چه سختی پیادهروی را برای تشییع پدر پیر نود ساله مان که به بزرگترین ستمگر و به بزرگترین شیطان عالم «نه» گفت، در طبق اخلاص می گذاریم. در حالی که همه حاکمان عرب ساکت ماندند، او ایستاد و به بیعدالتی و بردگی و بندگی دربرابر غیرخدا «نه» گفت. بنابراین وظیفه ماست که این لطف را جبران کنیم.
می دانم، با فرزندانتان آمدید، قبل از گفت وگو به نکته ظریفی درباره حضور فرزندانتان اشاره کردید...
بله، من به عنوان یک مادر احساس غرور میکنم که فرزندانم با من در این مراسم شرکت کردند. درواقع ما باید تلاش کنیم این مراسم تشییع باشکوه را در خاطره نسلهای آینده حفظ کنیم. بی شک، این شکوه و این عظمت حضور، انشاءا... در خاطره فرزندان ما باقی خواهد ماند و مانند من که امروز تلاش کردم این خاطره را برایشان حفظ کنم، انشاءا... آنان نیز خواهند توانست به فرزندانشان منتقل کنند. وظیفه ما به عنوان بزرگسالان این است میراثی را که حضرت رهبر برای ما به جا گذاشتهاند، به دوش بکشیم. کلام و راه و مکتب ایشان در شرایط و جهان امروز، راهگشاست و ما در قبال انتقال آن به نسلهای آینده باید تمام همتمان را به کار بگیریم. من به سهم خودم به عنوان یک فعال و محقق در زمینه مسائل کودکان، در جهت روایت سازی از جهاد عظیم این رهبر بزرگوار شهید تلاش خواهم کرد تا در حد توان بتوانم راوی تاثیرگذاری از حماسه سازی های او برای ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از مظلومان باشم.
همان طور که اشاره کردید، رهبر شهید تمام سالهای پربرکت عمرش را در راه حق و حقیقت سپری کرد؛ راهی که یکی از جلوه های شاخص آن، جهاد علیه ظلم و استکبار و کودککشی بود. حال، شما حماسه شهادت ایشان و خانواده و نوه خردسالشان را که موجی از بیداری را در جهان پدید آورد، چگونه به نسل جدید و کودکان و نوجوانان منتقل خواهید کرد؟ به عبارتی پرسش من این است که چگونه می توان، از این حماسه جهانی یک روایت تاثیرگذار تولید کرد؟
ببینید، همان طور که همه می دانیم، تمام ما در ماجرای شهادت سید شهید خامنه ای، یک غم بزرگ و سخت از جنس عاطفه و احساس را تجربه کردیم. شاید این تجربه به خصوص برای کسانی که با کودکان کار میکنند، بیشتر ملموس باشد. در لبنان، در کلاس هایم، بچه ها من را «مامان سحر» صدا میزنند. من کارم را خیلی دوست دارم چون احساس میکنم آن جا با من ارتباط مادری برقرار است. وقتی نوه رهبرشهید را دیدم، این غریزه مادری را حس کردم، پس می توانم با الهام از این غریزه، راوی و حامل این پیام و این حماسه باشم.
تجربه من می گوید، کودکان عاشق گوش دادن به داستانها هستند. آن ها عاشق گوش دادن صدای آرام، ملایم و دلنشین هستند. ما میتوانیم حماسه شهادت رهبر شهید و راه و مکتبش را با ارائه جذاب و دلنشین و هنرمندانه به کودکان و نوجوانان منتقل کنیم. البته باید تلاش کنیم، این روایت ها را به عنوان «ارزش» و درس های زندگی به گونه ای بیان کنیم که وارد قلبهایشان شود.
سحر، شما خودتان از اعماق وجود در غم و اندوه شهادت رهبر هستید، این خودش ضریب اثرگذاری کلامتان را دوچندان می کند. یعنی شما خودتان دلسوخته اید و این دلسوختگی می تواند نفوذ کلامتان را بیشتر کند...
درست است که ما رهبرمان را از دست دادهایم، اما اماممان حضرت صاحب الزمان، ارواحنا فداه، حضور دارد و او قوت قلب این دوران است.
در حقیقت ما آن چیزی را به بچه ها منتقل خواهیم کرد که عمیقاً در درونمان طنینانداز است.
سید حسن نصرا... به ما آموخت که چگونه قوی باشیم. ضمن این که آنچه ما را از دشمن متمایز میکند، عمق باورها و احساسی است که به طریق جهاد و مبارزه در راه حق و حقیقت داریم.
روایت، روایت ارزشهاست؛ ارزشهای قوی شدن در برابر ظلم، ارزش انتقام و ارزش مقاومت و پایداری. رهبر ما شهید شده است. بله، ما در قلبهایمان غمگین هستیم، اما چگونه میتوانیم این غم را به قدرت و به انقلاب تبدیل کنیم؟ چگونه میتوانیم این غم را به عمل و بهرهوری تبدیل کنیم؟
در طول جنگ، برخی از دوستانم در مراکز آوارگان از من پرسیدند: «تو یک جادوگر هستی! چگونه میتوانی وقتی ما در غم و افسردگی هستیم، احساس قدرت در ما ایجاد کنی؟»
من به آن ها گفتم: اگر الان قوی نباشیم، دقیقا به هدف دشمن خدمت کرده ایم. شبیه آن ضرب المثل لبنانی است که انگار گوشه ای بنشینیم و برای شیر ریخته شده روی زمین گریه کنیم، یعنی بی عمل و بی خاصیت شویم.
در حالی که قدرت و قوی شدن ، به ما کمک می کند که بتوانیم حداقل جهادمان را که انتقال پیام رهبر شهید به نسل بعد است، به درستی انجام دهیم.
سحر، اما عده ای به ما می گویند، شما طرفدار فرهنگ مرگ هستید تا زندگی...
بله من هم با این حرف ها در فضای مجازی مواجه شدم. حقیقت این است که ما فرهنگ زندگی را دوست داریم، اما زندگی با عزت و افتخار را. زندگی ای که انسان های خفته را بیدار می کند و باعث تلاطم و خروش آزادگان و آزادیخواهان جهان می شود. این ها دقیقا همان ارزش هایی است که ما فعالان حوزه کودک، باید تلاش کنیم آن را با روایت سازی های جذاب و هنری به نسل جدید منتقل کنیم.
کدام وجوه رفتاری رهبر شهید، برای شما قابل توجه بود؟
آیت ا...خامنه ای با وجود تمام سختی هایی که در امر مدیریت کشور و منطقه با آن مواجه بود، اما وقتی کودکی به او نزدیک میشد، قلبش رئوف، مهربان و لطیف بود. حتما دیدارهای دختران نوجوان با ایشان را خاطرتان هست. دقیقا این همان رهبر رئوف و مهربانی بود که دخترها دیدند، همان کسی که برای همه ما مثل پدر بود. این همان پدر هدایتگری بود که پس از شهادتش انشاءا... بیشتر در قلبهای ما جای خواهد داشت.
پرسش پایانی ام درباره رفتار خبیثانه دشمن صهیونی است که تلاش می کند، رسانه ها را خاموش کند چنانکه تا امروز ده ها خبرنگار و روزنامه نگار را به شهادت رسانده است. آیا با این اقدامات، حقیقت خاموش می شود؟
ببینید، واقعیت این است که امروز جبهههای رسانهای، فرهنگی، آموزشی و هنری ما با جبهه نظامی مقاومت در میدان درهم تنیده شدهاند. دشمن دیگر نمی تواند این دو جبهه درهم تنیده را از هم بگسلد و مجاهدان آن را ساکت کند.
ما به مقاومت و روایت مقاومت تا آخرین نفس ادامه میدهیم و خواهیم ایستاد. هدف نهایی آنها کشتن ماست؛ شهید سیدحسن نصرا... گفت «ما با شهادت پیروز میشویم.» این انقلاب جهانی هیچ گاه از حرکت نخواهد ایستاد، همانطور که انقلاب امام حسین(ع) تا به امروز ادامه دارد. او تنها ایستاد، تنها جنگید و فریاد زد: «آیا کسی نیست که ما را یاری کند؟» و ما به او میگوییم: «ما تا آخرین قطره خون با تو هستیم». امروز هم به رهبر جدید می گوییم. به مراسم های تشییع نگاه کنید، همه ما یاران امام حسین(ع) هستیم و همان طور که رهبر شهید فرمود، راه حق تمام شدنی نیست و در واقع، پیروزی بر جبهه کفر، وعده خداست که انشاءا... محقق خواهد شد.
سحر، ابتدا از شما برای حضور در این گفت وگو تشکر می کنم. علاقهمندم برای سوال نخست، بپرسم چه انگیزه ای باعث شد، خودت را برای حضور در مراسم تشییع رهبرشهید به مشهد برسانی؟
ببینید، برای پاسخ به این سوال شما، باید به بیش از 20 سال قبل برگردم. زمانی که پدرم هر صبح که از خواب بیدار می شدیم، خواهر کوچکم را در آغوش می گرفت و مقابل عکس سیدخامنه ای می ایستاد و می گفت: «سلام بر تو امام. صبح بخیر امام»؛ یعنی ما در خانههایمان این گونه به دنیا آمدیم و با عشق به آیت ا... خامنه ای تربیت و بزرگ شدیم.
در حقیقت ما قطره ای از دریای آزادیخواهان جهان هستیم که هرچه در توان داریم، چه سختی سفر، چه سختی خستگی و چه سختی پیادهروی را برای تشییع پدر پیر نود ساله مان که به بزرگترین ستمگر و به بزرگترین شیطان عالم «نه» گفت، در طبق اخلاص می گذاریم. در حالی که همه حاکمان عرب ساکت ماندند، او ایستاد و به بیعدالتی و بردگی و بندگی دربرابر غیرخدا «نه» گفت. بنابراین وظیفه ماست که این لطف را جبران کنیم.
می دانم، با فرزندانتان آمدید، قبل از گفت وگو به نکته ظریفی درباره حضور فرزندانتان اشاره کردید...
بله، من به عنوان یک مادر احساس غرور میکنم که فرزندانم با من در این مراسم شرکت کردند. درواقع ما باید تلاش کنیم این مراسم تشییع باشکوه را در خاطره نسلهای آینده حفظ کنیم. بی شک، این شکوه و این عظمت حضور، انشاءا... در خاطره فرزندان ما باقی خواهد ماند و مانند من که امروز تلاش کردم این خاطره را برایشان حفظ کنم، انشاءا... آنان نیز خواهند توانست به فرزندانشان منتقل کنند. وظیفه ما به عنوان بزرگسالان این است میراثی را که حضرت رهبر برای ما به جا گذاشتهاند، به دوش بکشیم. کلام و راه و مکتب ایشان در شرایط و جهان امروز، راهگشاست و ما در قبال انتقال آن به نسلهای آینده باید تمام همتمان را به کار بگیریم. من به سهم خودم به عنوان یک فعال و محقق در زمینه مسائل کودکان، در جهت روایت سازی از جهاد عظیم این رهبر بزرگوار شهید تلاش خواهم کرد تا در حد توان بتوانم راوی تاثیرگذاری از حماسه سازی های او برای ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از مظلومان باشم.
همان طور که اشاره کردید، رهبر شهید تمام سالهای پربرکت عمرش را در راه حق و حقیقت سپری کرد؛ راهی که یکی از جلوه های شاخص آن، جهاد علیه ظلم و استکبار و کودککشی بود. حال، شما حماسه شهادت ایشان و خانواده و نوه خردسالشان را که موجی از بیداری را در جهان پدید آورد، چگونه به نسل جدید و کودکان و نوجوانان منتقل خواهید کرد؟ به عبارتی پرسش من این است که چگونه می توان، از این حماسه جهانی یک روایت تاثیرگذار تولید کرد؟
ببینید، همان طور که همه می دانیم، تمام ما در ماجرای شهادت سید شهید خامنه ای، یک غم بزرگ و سخت از جنس عاطفه و احساس را تجربه کردیم. شاید این تجربه به خصوص برای کسانی که با کودکان کار میکنند، بیشتر ملموس باشد. در لبنان، در کلاس هایم، بچه ها من را «مامان سحر» صدا میزنند. من کارم را خیلی دوست دارم چون احساس میکنم آن جا با من ارتباط مادری برقرار است. وقتی نوه رهبرشهید را دیدم، این غریزه مادری را حس کردم، پس می توانم با الهام از این غریزه، راوی و حامل این پیام و این حماسه باشم.
تجربه من می گوید، کودکان عاشق گوش دادن به داستانها هستند. آن ها عاشق گوش دادن صدای آرام، ملایم و دلنشین هستند. ما میتوانیم حماسه شهادت رهبر شهید و راه و مکتبش را با ارائه جذاب و دلنشین و هنرمندانه به کودکان و نوجوانان منتقل کنیم. البته باید تلاش کنیم، این روایت ها را به عنوان «ارزش» و درس های زندگی به گونه ای بیان کنیم که وارد قلبهایشان شود.
سحر، شما خودتان از اعماق وجود در غم و اندوه شهادت رهبر هستید، این خودش ضریب اثرگذاری کلامتان را دوچندان می کند. یعنی شما خودتان دلسوخته اید و این دلسوختگی می تواند نفوذ کلامتان را بیشتر کند...
درست است که ما رهبرمان را از دست دادهایم، اما اماممان حضرت صاحب الزمان، ارواحنا فداه، حضور دارد و او قوت قلب این دوران است.
در حقیقت ما آن چیزی را به بچه ها منتقل خواهیم کرد که عمیقاً در درونمان طنینانداز است.
سید حسن نصرا... به ما آموخت که چگونه قوی باشیم. ضمن این که آنچه ما را از دشمن متمایز میکند، عمق باورها و احساسی است که به طریق جهاد و مبارزه در راه حق و حقیقت داریم.
روایت، روایت ارزشهاست؛ ارزشهای قوی شدن در برابر ظلم، ارزش انتقام و ارزش مقاومت و پایداری. رهبر ما شهید شده است. بله، ما در قلبهایمان غمگین هستیم، اما چگونه میتوانیم این غم را به قدرت و به انقلاب تبدیل کنیم؟ چگونه میتوانیم این غم را به عمل و بهرهوری تبدیل کنیم؟
در طول جنگ، برخی از دوستانم در مراکز آوارگان از من پرسیدند: «تو یک جادوگر هستی! چگونه میتوانی وقتی ما در غم و افسردگی هستیم، احساس قدرت در ما ایجاد کنی؟»
من به آن ها گفتم: اگر الان قوی نباشیم، دقیقا به هدف دشمن خدمت کرده ایم. شبیه آن ضرب المثل لبنانی است که انگار گوشه ای بنشینیم و برای شیر ریخته شده روی زمین گریه کنیم، یعنی بی عمل و بی خاصیت شویم.
در حالی که قدرت و قوی شدن ، به ما کمک می کند که بتوانیم حداقل جهادمان را که انتقال پیام رهبر شهید به نسل بعد است، به درستی انجام دهیم.
سحر، اما عده ای به ما می گویند، شما طرفدار فرهنگ مرگ هستید تا زندگی...
بله من هم با این حرف ها در فضای مجازی مواجه شدم. حقیقت این است که ما فرهنگ زندگی را دوست داریم، اما زندگی با عزت و افتخار را. زندگی ای که انسان های خفته را بیدار می کند و باعث تلاطم و خروش آزادگان و آزادیخواهان جهان می شود. این ها دقیقا همان ارزش هایی است که ما فعالان حوزه کودک، باید تلاش کنیم آن را با روایت سازی های جذاب و هنری به نسل جدید منتقل کنیم.
کدام وجوه رفتاری رهبر شهید، برای شما قابل توجه بود؟
آیت ا...خامنه ای با وجود تمام سختی هایی که در امر مدیریت کشور و منطقه با آن مواجه بود، اما وقتی کودکی به او نزدیک میشد، قلبش رئوف، مهربان و لطیف بود. حتما دیدارهای دختران نوجوان با ایشان را خاطرتان هست. دقیقا این همان رهبر رئوف و مهربانی بود که دخترها دیدند، همان کسی که برای همه ما مثل پدر بود. این همان پدر هدایتگری بود که پس از شهادتش انشاءا... بیشتر در قلبهای ما جای خواهد داشت.
پرسش پایانی ام درباره رفتار خبیثانه دشمن صهیونی است که تلاش می کند، رسانه ها را خاموش کند چنانکه تا امروز ده ها خبرنگار و روزنامه نگار را به شهادت رسانده است. آیا با این اقدامات، حقیقت خاموش می شود؟
ببینید، واقعیت این است که امروز جبهههای رسانهای، فرهنگی، آموزشی و هنری ما با جبهه نظامی مقاومت در میدان درهم تنیده شدهاند. دشمن دیگر نمی تواند این دو جبهه درهم تنیده را از هم بگسلد و مجاهدان آن را ساکت کند.
ما به مقاومت و روایت مقاومت تا آخرین نفس ادامه میدهیم و خواهیم ایستاد. هدف نهایی آنها کشتن ماست؛ شهید سیدحسن نصرا... گفت «ما با شهادت پیروز میشویم.» این انقلاب جهانی هیچ گاه از حرکت نخواهد ایستاد، همانطور که انقلاب امام حسین(ع) تا به امروز ادامه دارد. او تنها ایستاد، تنها جنگید و فریاد زد: «آیا کسی نیست که ما را یاری کند؟» و ما به او میگوییم: «ما تا آخرین قطره خون با تو هستیم». امروز هم به رهبر جدید می گوییم. به مراسم های تشییع نگاه کنید، همه ما یاران امام حسین(ع) هستیم و همان طور که رهبر شهید فرمود، راه حق تمام شدنی نیست و در واقع، پیروزی بر جبهه کفر، وعده خداست که انشاءا... محقق خواهد شد.