تلاش برای ساختن دوگانه «انتقام یا اقتصاد»، نادیده گرفتن این واقعیت است که امنیت و بازدارندگی، پیششرط معیشت و توسعهاند
باز هم دوگانهسازی کاذب
هر بار که کشور در برابر یک تهدید امنیتی یا تجاوز خارجی قرار میگیرد، بخشی از جریان سیاسی تلاش میکند صورت مسئله را به یک انتخاب اجباری و کاذب تقلیل دهد؛ در همین چند روز اخیر جواد امام و برخی از افراد جریان اصلاحات دقیقا در همین مسیر حرکت کردند. گویی جامعه باید میان «امنیت» و «اقتصاد»، «بازدارندگی» و «معیشت» یا «انتقام» و «صلح» یکی را انتخاب کند. این بار نیز برخی چهرههای جریان اصلاحات از جمله جواد امام، با طرح دوگانههایی نظیر «انتقام یا اقتصاد» و «انتقام یا معیشت»، همان الگوی قدیمی را بازتولید میکنند.
اشکال اصلی این روایت آن است که امنیت را هزینه توسعه معرفی میکند، در حالی که در دنیای واقعی، امنیت پیششرط توسعه است نه رقیب آن. هیچ سرمایهگذاری در محیط ناامن شکل نمیگیرد، هیچ بازار پایداری زیر سایه تهدید مداوم دوام نمیآورد و هیچ برنامه اقتصادی در شرایطی که دشمن احساس کند هزینه تجاوز ناچیز است، به سرانجام نمیرسد.
تجربه سالهای اخیر نیز دقیقاً همین واقعیت را تأیید میکند. هر جا بازدارندگی تضعیف شده، طرف مقابل گستاختر شده و هزینههای اقتصادی بیشتری به کشور تحمیل کرده است؛ از تحریم و خرابکاری گرفته تا جنگ و تهدید زیرساختها. در مقابل، هر جا دشمن با هزینه واقعی اقدامات خود مواجه شده، فضای تنفس اقتصادی و ثبات بیشتری برای کشور ایجاد شده است.
از همین رو، خونخواهی رهبر شهید و شهدای جنگهای تحمیلی را نمیتوان در برابر معیشت مردم قرار داد. مسئله اصلی، انتخاب میان «نان» و «امنیت» نیست؛ مسئله این است که بدون امنیت، نانی هم باقی نخواهد ماند که درباره آن سخن گفته شود. اقتصاد بر زمینِ امن ساخته میشود، نه بر ویرانههای ناامنی و بازدارندگی فروریخته.
البته بحث بر سر شیوه، زمان و سطح پاسخ، یک بحث کارشناسی و قابل مناقشه است؛ اما تبدیل اصل خونخواهی و بازدارندگی به یک مزاحم اقتصادی، تحریف صورت مسئله است. همانگونه که هیچ کشوری بودجه دفاعی خود را در برابر رفاه عمومی قرار نمیدهد، نمیتوان حق دفاع و پاسخ متناسب را نیز در مقابل معیشت مردم نشاند.
دوگانه «انتقام یا اقتصاد» در ظاهر دعوت به عقلانیت است، اما در عمل چیزی جز دعوت به نادیده گرفتن هزینههای ناامنی نیست و تاریخ بارها نشان داده است که هزینه بازدارندگی، همواره کمتر از هزینه بیبازدارندگی است.
اشکال اصلی این روایت آن است که امنیت را هزینه توسعه معرفی میکند، در حالی که در دنیای واقعی، امنیت پیششرط توسعه است نه رقیب آن. هیچ سرمایهگذاری در محیط ناامن شکل نمیگیرد، هیچ بازار پایداری زیر سایه تهدید مداوم دوام نمیآورد و هیچ برنامه اقتصادی در شرایطی که دشمن احساس کند هزینه تجاوز ناچیز است، به سرانجام نمیرسد.
تجربه سالهای اخیر نیز دقیقاً همین واقعیت را تأیید میکند. هر جا بازدارندگی تضعیف شده، طرف مقابل گستاختر شده و هزینههای اقتصادی بیشتری به کشور تحمیل کرده است؛ از تحریم و خرابکاری گرفته تا جنگ و تهدید زیرساختها. در مقابل، هر جا دشمن با هزینه واقعی اقدامات خود مواجه شده، فضای تنفس اقتصادی و ثبات بیشتری برای کشور ایجاد شده است.
از همین رو، خونخواهی رهبر شهید و شهدای جنگهای تحمیلی را نمیتوان در برابر معیشت مردم قرار داد. مسئله اصلی، انتخاب میان «نان» و «امنیت» نیست؛ مسئله این است که بدون امنیت، نانی هم باقی نخواهد ماند که درباره آن سخن گفته شود. اقتصاد بر زمینِ امن ساخته میشود، نه بر ویرانههای ناامنی و بازدارندگی فروریخته.
البته بحث بر سر شیوه، زمان و سطح پاسخ، یک بحث کارشناسی و قابل مناقشه است؛ اما تبدیل اصل خونخواهی و بازدارندگی به یک مزاحم اقتصادی، تحریف صورت مسئله است. همانگونه که هیچ کشوری بودجه دفاعی خود را در برابر رفاه عمومی قرار نمیدهد، نمیتوان حق دفاع و پاسخ متناسب را نیز در مقابل معیشت مردم نشاند.
دوگانه «انتقام یا اقتصاد» در ظاهر دعوت به عقلانیت است، اما در عمل چیزی جز دعوت به نادیده گرفتن هزینههای ناامنی نیست و تاریخ بارها نشان داده است که هزینه بازدارندگی، همواره کمتر از هزینه بیبازدارندگی است.