روایت مدیرعامل آبفا در گفت و گو با خراسان از سرنوشت چرخه معیوب آب و پساب مشهد و فاضلاب رهاشده در کشف رود
بنبست پساب در مشهد
مسعود حمیدی
سالهاست که آب مشهد به موضوع پساب گرهخورده است پسابی که بعضاً غیراستاندارد بوده و یا به کشف رود سرازیر شده و چرخه سرطان را وارد مشهد کرده است. مدیرعامل آبفای مشهد در گفت وگو با خراسان نکتهای قابلتأمل را مدنظر قرار میدهد و میگوید:« کلانشهر مشهد تنها نقطهای است در ایران که تأمین آب آن با پساب گرهخورده است». اسماعیلیان در توضیح این گزاره میافزاید: ما در مشهد حدود یکمیلیون و 650 مشترک داریم که 85 درصد آن ها مشترکین مسکونی هستند یعنی حدود یکمیلیون و 123 هزار مشترک که از این تعداد حدود 25 درصد مشترکین هنوز به شبکه جمعآوری فاضلاب«اگو» وصل نشدهاند. درمجموع روزانه حدود 330 هزار مترمکعب فاضلاب توسط این شبکه جمعآوری و به سمت تصفیهخانههای مشهد هدایت میشود.
بنا بر اعلام مدیرعامل آبفا، حجم کل آب تحویلشده به این شرکت برای کلانشهر مشهد در سال گذشته 241 میلیون مترمکعب بود که بر اساس استانداردهای جهانی باید حداقل روزانه حدود 600 هزار مترمکعب فاضلاب از آن جمعآوری شود ولی نیمی از آن به سمت تصفیهخانهها هدایت میشود. مدیرعامل آبفا در توضیح این مسئله میگوید: بخشی از آب به مصارف غیرشرب تعلق میگیرد مانند فضای سبز که عملاً از چرخه فاضلاب خارج میشود، بخشی نشتی وجود دارد و بخشی هم مربوط به مشترکین(25درصد) است که به شبکه اگو وصل نشدهاند و چاه جذبی دارند که البته ما به این مشترکین فشار نمیآوریم زیرا هنوز ظرفیت تصفیهخانه لازم برای جمعآوری این فاضلاب را نداریم، درنهایت فقط 50 درصد آب مصرفی مشهد توسط شبکه اگو جمعآوری میشود.
پرداختی مشترکین تنها 10 درصد هزینه است
اسماعیلیان میگوید: مبالغی که آبفا از مشترکین بابت جمعآوری فاضلاب اخذ میکند 10 درصد هزینهها نمیشود به همین دلیل است که طرحهای آبفا برای اجرای اگو و احداث تصفیهخانهها به سرانجام نرسیده است. این که انتقاد میشود چرا آبفا متناسب با حجم آب فاضلاب جمعآوریشده تصفیهخانه احداث نکرده و بعد پساب را هدایت کند به سمت این مراکز درست نیست زیرا مشهد با بحران بالاآمدگی آب درگیر بود و ما ناچار بودیم اول آب را از آبخوان و زندگی مردم جمعآوری کنیم.
مدیرعامل آبفا مدعی میشود: اگر پساب جمعآوریشده را تحویل من بدهند تصفیهخانهها را اجرایی و طرح اگو را تکمیل خواهم کرد اما مسئله این جاست که ما پساب تصفیهشده را باید به آب منطقهای تحویل دهیم و این شرکت برای نوع مصارف و توزیع آن تصمیمگیری میکند. در یک طرح ما یک سرمایهگذار بخش خصوصی جذب کردیم که مابه ازای تحویل 34 میلیون مترمکعب پساب در طرح انتقال آب هزار مسجد و دیگر طرحهای تأمین و تصفیه آب مشهد همراهی کند.
وی ادامه میدهد: این سرمایهگذار تنها 11 میلیون پساب را توانست با شهرداری مشهد قرارداد منعقد کند و مابقی 24 میلیون را نمیتواند طبق خواست خود بفروشد زیرا یکی از دغدغهها و انتقادات این است که نباید این پساب از چرخه مصارف فعلی خارج و برای مصارف جدید تخصیص داده شود به همین دلیل سرمایهگذار میپرسد 24 میلیون پساب باقیمانده را باید چه کار بکند؟ باید این مانع رفع شود و اجازه بدهیم سرمایهگذار پساب مازاد را بر اساس درخواست بازار بفروشد تا طرحهای تأمین آب مانند هزار مسجد سرعت بیشتری بگیرند.مدیرعامل آبفا در پاسخ به این انتقاد که پساب آب جدیدی نیست و نباید آن را از چرخه مصارف آب مشهد خارج کنیم و به مصرفکننده جدید تخصیص بدهیم، میگوید: مابه ازای این آب سرمایهگذار از هزارمسجد آب میآورد و یا در طرحهای تأمین آب شرب مشهد سرمایهگذاری میکند. آب هزارمسجد در بیلان آبی دشت مشهد قرار نمیگیرد و باید اجازه این کار داده شود.اسماعیلیان میگوید: در حال حاضر حدود 90 تا 100 میلیون مترمکعب آب تصفیهشده از تصفیهخانههای مشهد استحصال و تحویل آب منطقهای میشود اما بخشی از این آب به دلیل این که در مصارف فعلی هنوز جایگزین نشده است بخشی از آن رایگان آزادسازی و حتی به کشف رود ریخته میشود.