ضربه فنی «گرمازدگی»
اکرم انتصاری | روزنامه نگار
این روزها زورگرما بیشترازهمیشه به روزها میچربد، بهخصوص درساعاتی که برق خانه یا محل کارقطع میشود وآن روی گرما را میبینیم. یکی ازخطراتی که دراین روزها ممکن است یقه هرکدام ازما را بگیردگرمازدگی است. اما چطورمیتوانیم درمقابله با گرما، رقیب بازنده نباشیم وحداقل کاری کنیم که گرما نتواند امانمان راببرد؟اصلاچه وضعیتی مصداق گرمازدگی است؟این مطلب راکه بخوانید همه چیزدرباره گرمازدگی دستتان میآید.
گرما زدگی ازنظرپزشکی دقیقا چیست؟
گرمازدگی یعنی افزایش بیش ازحددمای بدن بهعلت مواجهه طولانی با گرما، رطوبت بالا، یا فعالیت درشرایط نامساعد. وقتی بدن نتواند ازراههایی مثل تعریق وگشاد شدن عروق، دمای خود را پایین نگه دارد،وارد طیفی ازمشکلات میشود؛ازگرفتگی عضلانی و ضعف تا گرمازدگی شدید که میتواند خطرناک وحتی اورژانسی باشد.درروزهای گرم، مصرف آب کمتر،کمخوابی، بیماریهای زمینهای و برخی داروها هم میتوانند شدت مشکل را بالا ببرند.
سروکله علایم هشداردهنده چطورپیدا میشود؟
علایم اولیه معمولاً شامل عرقریزی زیاد(یا گاهی قطع تعریق)،سرگیجه، ضعف و بیحالی، سردرد،تهوع،گرفتگی عضلات وتپش قلب است.اگرفرداحساس میکند توانایی کارکردن را ازدست داده، ادرارش کم شده و رنگ آن تیره است، یا هنگام بلند شدن دچارسیاهی رفتن چشم میشود، باید جدی بگیریم.
چه کسانی بیشتردرمعرض خطرگرمازدگی هستند؟
سالمندان، کودکان ( به خصوص خردسالان)، افراد با بیماریهای قلبی، کلیوی، مبتلایان به دیابت همچنین افراد دارای کماشتهایی وسوءتغذیه،کسانی که چاقی دارند یا فعالیت درگرما انجام میدهند، بیشتردرمعرض خطرگرمازدگی هستند.البته این خطرافراد مصرفکننده برخی داروها مثل داروهای فشارخون، ادرارآورها، بعضی داروهای اعصاب-روان، یا داروهایی که تعریق راکمترمیکنند هم وجود دارد.
گرمازدگی با نوشیدن آب حل میشود؟
اصل کلی این است که ادراربایدکمحجم وتیره نباشد.مقدارثابت برای همه وجود ندارد چون سن، وزن، فعالیت و بیماری زمینهای مهم است.چطورجلوی گرمازدگی را بگیریم؟
*لباسهای سبک وزن، رنگ روشن، لباس های گشاد وکلاه لبهدارپهن بپوشید.ازکرم ضدآفتاب SPF 30یا بیشتراستفاده کنید.
*برای جلوگیری ازکمبود آب مایعات زیاد بنوشید.مقدارزیادی آب، آب میوه یا آب سبزیجات را درروز بنوشید. ازآن جایی که گرمازدگی می تواند به دلیل کاهش نمک باشد،توصیه می شودکه یک نوشیدنی ورزشی غنی ازالکترولیت درطول دورههای گرمای شدید ورطوبت جایگزین آب شود.
*هنگام ورزش یاکاردرخارج ازمنزل، احتیاط بیشتری انجام دهید.
*ازمایعات حاوی کافئین اجتناب کنید،زیرا هردو ماده میتوانند موجب از دست رفتن مایعات و گرمازدگی ایجاد کنند. اگر بیماری صرع یا قلب، کلیه یا بیماری کبد دارید یا دارای رژیم غذایی محدودیت مایع هستید یا مشکلی با احتباس مایعات دارید، قبل از افزایش مصرف مایعات با پزشک خود مشورت کنید.
برای فرد گرمازده چه کار کنیم؟
انتقال به محیط خنک (سایه یا اتاق دارای تهویه)،شل کردن لباسها وخنکسازی با روشهای ملایم مثل پنکه وکمپرس خنک روی گردن وزیربغل(نه یخ مستقیم)، نوشیدن تدریجی آب اگرهوشیاراست وتهوع شدید ندارد. استراحت و پایش وضعیت هم مهم و اگرعلایم شدید باشد؛ مثل گیجی، غش، دمای بسیاربالا، ناتوانی درنوشیدن، یا استفراغ مداوم باید سریع اقدام اورژانسی انجام شود.
گرما زدگی ازنظرپزشکی دقیقا چیست؟
گرمازدگی یعنی افزایش بیش ازحددمای بدن بهعلت مواجهه طولانی با گرما، رطوبت بالا، یا فعالیت درشرایط نامساعد. وقتی بدن نتواند ازراههایی مثل تعریق وگشاد شدن عروق، دمای خود را پایین نگه دارد،وارد طیفی ازمشکلات میشود؛ازگرفتگی عضلانی و ضعف تا گرمازدگی شدید که میتواند خطرناک وحتی اورژانسی باشد.درروزهای گرم، مصرف آب کمتر،کمخوابی، بیماریهای زمینهای و برخی داروها هم میتوانند شدت مشکل را بالا ببرند.
سروکله علایم هشداردهنده چطورپیدا میشود؟
علایم اولیه معمولاً شامل عرقریزی زیاد(یا گاهی قطع تعریق)،سرگیجه، ضعف و بیحالی، سردرد،تهوع،گرفتگی عضلات وتپش قلب است.اگرفرداحساس میکند توانایی کارکردن را ازدست داده، ادرارش کم شده و رنگ آن تیره است، یا هنگام بلند شدن دچارسیاهی رفتن چشم میشود، باید جدی بگیریم.
چه کسانی بیشتردرمعرض خطرگرمازدگی هستند؟
سالمندان، کودکان ( به خصوص خردسالان)، افراد با بیماریهای قلبی، کلیوی، مبتلایان به دیابت همچنین افراد دارای کماشتهایی وسوءتغذیه،کسانی که چاقی دارند یا فعالیت درگرما انجام میدهند، بیشتردرمعرض خطرگرمازدگی هستند.البته این خطرافراد مصرفکننده برخی داروها مثل داروهای فشارخون، ادرارآورها، بعضی داروهای اعصاب-روان، یا داروهایی که تعریق راکمترمیکنند هم وجود دارد.
گرمازدگی با نوشیدن آب حل میشود؟
اصل کلی این است که ادراربایدکمحجم وتیره نباشد.مقدارثابت برای همه وجود ندارد چون سن، وزن، فعالیت و بیماری زمینهای مهم است.چطورجلوی گرمازدگی را بگیریم؟
*لباسهای سبک وزن، رنگ روشن، لباس های گشاد وکلاه لبهدارپهن بپوشید.ازکرم ضدآفتاب SPF 30یا بیشتراستفاده کنید.
*برای جلوگیری ازکمبود آب مایعات زیاد بنوشید.مقدارزیادی آب، آب میوه یا آب سبزیجات را درروز بنوشید. ازآن جایی که گرمازدگی می تواند به دلیل کاهش نمک باشد،توصیه می شودکه یک نوشیدنی ورزشی غنی ازالکترولیت درطول دورههای گرمای شدید ورطوبت جایگزین آب شود.
*هنگام ورزش یاکاردرخارج ازمنزل، احتیاط بیشتری انجام دهید.
*ازمایعات حاوی کافئین اجتناب کنید،زیرا هردو ماده میتوانند موجب از دست رفتن مایعات و گرمازدگی ایجاد کنند. اگر بیماری صرع یا قلب، کلیه یا بیماری کبد دارید یا دارای رژیم غذایی محدودیت مایع هستید یا مشکلی با احتباس مایعات دارید، قبل از افزایش مصرف مایعات با پزشک خود مشورت کنید.
برای فرد گرمازده چه کار کنیم؟
انتقال به محیط خنک (سایه یا اتاق دارای تهویه)،شل کردن لباسها وخنکسازی با روشهای ملایم مثل پنکه وکمپرس خنک روی گردن وزیربغل(نه یخ مستقیم)، نوشیدن تدریجی آب اگرهوشیاراست وتهوع شدید ندارد. استراحت و پایش وضعیت هم مهم و اگرعلایم شدید باشد؛ مثل گیجی، غش، دمای بسیاربالا، ناتوانی درنوشیدن، یا استفراغ مداوم باید سریع اقدام اورژانسی انجام شود.