جهان در مسیر بیداری و درک حقیقت
صادق غفوریان
ماریا چیکا، وکیل، نویسنده و جهانگرد اهل کشور روسیه است؛ او از سال 2013 با نخستین سفرش به ترکیه، به کشورهای اسلامی و فرهنگ خاورمیانه علاقهمند می شود. طی این سال ها بیش از شغل وکالت، تلاش کرده کوله سفرش را بردارد و کشورهای منطقه ما را تجربه کند. از عربستان تا ایران و کشورهای آفریقا و آسیای میانه، پهنه گسترده ای از سفرهای وی بوده است. او پس از سفرش به مکه، در کتابی با عنوان «مکه، یک شهر اسرارآمیز» برداشت ها و توصیفاتش از این شهر را به زبان روسی به رشته تحریر درآورد. ماریا چند نوبت به ایران آمده و تا حدودی با حوزه سیاست و اجتماع در ایران آشناست. او در مسیر تجربه اندوزی ها و علاقهمندی هایش، برای حضور در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید آیت ا... خامنه ای به ایران سفر کرد و این حضور بهانه ای شد تا ما با او دیدار و گفت وگو کنیم. وقتی از ماریا درباره فضای فکری مردم روسیه درباره سیاست های سلطهجویانه آمریکا و اسرائیل می پرسم، می گوید: شاید ریشه برخی نگاههای متفاوت در روسیه به تجربه دهه ۱۹۹۰ و سالهای پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برگردد. در آن دوران، آمریکا برای بخشی از جامعه ما چیزی شگفتانگیز و جذاب جلوه داده شد در عین حال امروز مردم بیشتری در جهان در حال بیدار شدن و درک واقعیتها هستند.
ماریا، تو مسیری تقریبا طولانی از روسیه را برای حضور در مراسم تشییع شهید آیت ا... خامنه ای طی کردی و به ایران آمدی. البته می دانم که قبلا هم به کشور ما سفر کرده ای. حالا قبل از هر سوالی، به واسطه مطالعاتت در حوزه خاورمیانه، می خواهم دیدگاهت را درباره تصویری که رسانههای غربی و حتی برخی رسانههای روسی از ایران امروز ارائه میدهند، بدانم.
متأسفانه باید بگویم کلیشههای بسیار احمقانه و نادرستی درباره ایران امروز در دنیا پمپاژ میشود. ارزشهای واقعی این کشور در بوقهای تبلیغاتی کاملاً غیرانسانی نادیده گرفته شده و چهرهای سیاه از آن نشان داده میشود. دلیل این مسئله، حجم عظیم تبلیغات ضدایرانی است که نه تنها در رسانههای غربی، بلکه متأسفانه گاهی در برخی رسانههای روسیه نیز دیده میشود. اما واقعیتِ ایران با این تصویرسازیهای تاریک و تصنعی فرسنگها فاصله دارد.
حضور شما در ایران به بهانه یک رویداد مهم تاریخی یعنی وداع با رهبری است که چند دهه هدایت جامعه را برعهده داشته است. شما به عنوان علاقه مند به حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی منطقه ما، دیدگاهت درباره شخصیت این رهبر شهید و میراث امروز ایشان چیست؟
او برای من شخصیتی برای همیشه است؛ انگار در همه جا و در همه حال حضور دارد. من فکر میکنم او شخصیت بسیار بزرگی بود؛ نه فقط به عنوان یک رهبر بزرگ، یک دولتمرد برجسته یا یک سیاستمدار هوشمند، بلکه فراتر از اینها، او انسانی بسیار قوی، بسیار مهربان و بسیار دانا بود. او تمام زندگی خود را وقف مردمش کرد؛ و در واقع، نه فقط برای مردم ایران، بلکه معتقدم آیتا... خامنهای یک الگوی اخلاقی و انسانی برای هر انسان آزاده و منصف در سراسر جهان است.
ماریا به نکات مهمی درباره شخصیت شهید آیت ا... خامنه ای اشاره کردی. ایشان رهبر انقلابی بودند که
بی شک، مهم ترین رویداد سیاسی قرن به شمار می آید. حال از دیدگاه تو جایگاه تمدنی ایران و نسبت آن با رویدادی مانند انقلاب اسلامی چیست؟
به نظر من، انقلاب اسلامی یک پدیده تحمیلی نبود، بلکه به عنوان یک مرحله کاملاً طبیعی و کاملاً منطقی در بستر تاریخ ایران رخ داد و جریان یافت. ایران و مردم آن در این خاک و در این منطقه ریشه دارند.
ما با یک تمدن طبیعی و اصیل روبهرو هستیم که بخشی جداییناپذیر و بومی از خاورمیانه است. ایران یک پروژه نیست؛ بهویژه یک پروژه استعماری یا دستساز غربیها نیست، بلکه هویتی ریشهدار در دل تاریخ دارد و همین اصالت، تفاوت اصلی آن با ساختارهای تحمیلی در منطقه است.
ماریا تا حدودی مطلعم که در مواضع و دیدگاه هایت، بر مخالفت با سیاستهای صهیونیستی و استعماری تأکید داری. به نظرت متر و معیار موضعگیری علیه سیاست های ظالمانه صهیونیستی چیست؟
امروز هر انسان عادی، منصف و باوجدان در جهان باید در کنار ایران بایستد.
من فکر می کنم دفاع از حق و حمایت از فلسطین و حمایت از لبنان یک وظیفه انسانی است؛ در این مسیر اصلاً مهم نیست که شما چه آیین و مسلکی دارید؛ آیا یک مسیحی هستید، یک مسلمان هستید یا حتی یک فرد بدون دین. هرکس که به اصول اخلاقی و انسانی پایبند باشد، ضرورت این حمایت و ایستادگی را درک میکند.
حالا که به این موضوع اشاره شد، علاقهمندم از فضای فکری و نگاه مردم روسیه به شرایط امروز جهان و منطقه ما و سیاستهای سلطهجویانه آمریکا و اسرائیل در قبال ایران بیشتر بدانم. چرا گاهی درک متفاوتی از حقایق وجود دارد؟
پاسخ به این سؤال کمی دشوار است. مردم در هر کشوری، در وهله اول به مسائلی توجه میکنند که با زندگی و دغدغههای روزمره خودشان مرتبط، ملموس و مشترک باشد. با این حال، من امیدوارم مردم بیشتری در روسیه به مرور زمان ماهیت واقعی و پشتپرده اقدامات ایالات متحده و اسرائیل را درک کنند.
شاید ریشه برخی نگاههای متفاوت در روسیه به تجربه دهه ۱۹۹۰ و سالهای پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برگردد. در آن دوران، آمریکا برای بخشی از جامعه ما چیزی شگفتانگیز و جذاب جلوه داده شد؛ جذابیتهایی مثل فیلمهای هالیوودی یا کوکاکولا. این در واقع یک «جنگ فرهنگی» تمامعیار بود که ذهنها را هدف گرفت، اما امروز مردم بیشتری در جهان در حال بیدار شدن و درک واقعیتها هستند.