«سهراب»؛ سفیر دیپلماسی فرهنگی
محمد بهبودی نیا
«سهراب پورناظری عضو آکادمی گرمی شد.» این خبر خوش میتواند آغاز فصلی تازه به نفع موسیقی ایران باشد. تا امروز، هنرمندان ایرانی زیادی توانستهاند اجراهای موفق و با شکوهی را در جشنواره هایی در سطح جهانی برگزارکنند یا حتی نامزد دریافت جوایز معتبر بینالمللی موسیقی شوند؛ اما این روزها خبری منتشر شده که از عضویت یک موسیقیدان دهه شصتی ایرانی در آکادمی یکی از معتبرترین جوایز موسیقی جهان حکایت دارد.جایزه گرمی در اصل ویترین معتبر صنعت موسیقی جهان است. بسیاری از هنرمندانی که امروز نامشان در تاریخ موسیقی ثبت شده، بخشی از اعتبار جهانی خود را مدیون موفقیت در گرمی هستند. اعضای این آکادمی همواره در جهت دهی به مسیر موسیقی جهان اثرگذار بوده اند وحالا سهراب پورناظری به عضویت آکادمی این جایزه معتبر درآمده است. در ادامه به برخی از مهمترین دلایل این انتخاب و این که سهراب پورناظری کیست و چه اقدامات مهمی تا امروز انجام داده است ، پرداخته ایم.
تبدیل موسیقی به یک «پروژه فرهنگی»
مهمترین تفاوت سهراب پورناظری با بسیاری از آهنگسازان ایرانی که در سطح جهانی درخشیده اند، در نوع نگاه او به موسیقی است. او که در خانوادهای شناختهشده در موسیقی نواحی ایران پرورش یافته، هیچگاه فعالیت حرفهای خود را به ساخت یک آلبوم یا برگزاری چند کنسرت محدود نکرده است. از همان سالهای آغازین فعالیت هنریاش، تلاش کرد موسیقی را به بستری برای روایت تاریخ، ادبیات، هویت ایرانی و هنرهای دیگر تبدیل کند. نتیجه این نگاه بومی سازی هنر، شکلگیری پروژههایی مانند «سی» و «سیصد» بود؛ آثاری که موسیقی را در کنار نمایش، روایت و ادبیات قرار دادند. آکادمی گرمی سالهاست از هنرمندانی استقبال میکند که موسیقی را فراتر از یک اثر شنیداری میبینند و به آن کارکردی فرهنگی و اجتماعی میدهند.
تمرکز بر موسیقی اقوام ایرانی در جهان
سهراب پورناظری فعالیت حرفهای خود را با تکیه بر موسیقی مقامی و نغمههای زادگاهش کردستان، آغاز کرد. او با راهاندازی گروه «نیشتمان» که به معنای سرزمین و میهن است و اجرای نغمههای کردی در جشنوارههای معتبر بینالمللی، نشان داد موسیقی بومی ایران ظرفیت حضور جدی تری در مهمترین رویدادهای موسیقی جهان را دارد. حضور این گروه در جشنوارههایی مانند «فورده» نروژ، در واقع معرفی بخشی از هویت فرهنگی ایران به مخاطبان جهانی
به شمار میرفت.
استفاده از ظرفیت های پنهان موسیقی
از موسیقی کردی و تنبور گرفته تا شاهنامه و زبان فارسی، همه این عناصر در آثار او حضوری پررنگ دارند. او ثابت کرد هرچه یک اثر به هویت فرهنگی خود وفادارتر باشد، امکان دیده شدن آن در سطح جهان نیز بیشتر خواهد بود. همین اصالت، آثار او را از بسیاری از تولیدات مشابه متمایز کرده است. پورناظری در پی بیان این اصل مهم است که موسیقی تنها در دایره نت ها خلاصه نمی شود و هنرهای دیگر، نوعی ظرفیت پنهان موسیقی هستند که باید جدی گرفته شوند؛ ظرفیت هایی که گاهی مانند گنجینه ای از دل تاریخ می آیند و شاهنامه یکی از آن هاست.
پیوند موسیقی با ادبیات کهن و روز
پروژههای «سی» و «سیصد» تلاشی برای بازخوانی بخشی از تاریخ، زبان فارسی و روایتهای شاهنامه در قالبی امروزی به شمار میرفتند. در این آثار، موسیقی، نمایش، تصویر و شعر در کنار هم قرار گرفتند تا تجربهای متفاوت و میان رشته ای برای مخاطب خلق شود. همین نگاه میانرشتهای، از ویژگیهایی است که امروز در بسیاری از رویدادهای معتبر موسیقی جهان مورد توجه قرار میگیرد و میتواند یکی از امتیازهای دیگر و مهم پورناظری در مسیر عضویت در آکادمی گرمی باشد.
اجرای پروژهها با استاندارد بینالمللی
کارنامه پورناظری نشان میدهد او توانایی طراحی و مدیریت پروژههای بزرگ موسیقایی و البته نوآوری های پی در پی را دارد. تولید آثاری با حضور دهها نوازنده، بازیگر و عوامل اجرایی، نیازمند نگاهی فراتر از آهنگسازی است. اجرای چنین پروژههایی در داخل و خارج از کشور، بارها نشان داد او با استانداردهای حرفهای تولید آثار بزرگ آشناست. رهبری گروهی از هنرمندان بزرگ و صاحب نام یکی از مهمترین ویژگیهایی است که معمولاً در مجامع بینالمللی موسیقی مورد توجه قرار میگیرد.
حضور مستمر در صحنههای معتبر جهان
مسیر حرفهای پورناظری طی سالهای فعالیتش به یک یا چند اجرا در کشورهای مختلف محدود نشده، بلکه حضوری مستمر در رویدادهای بینالمللی داشته است. از اروپا تا آمریکای شمالی، آثار او بارها برای مخاطبان غیرایرانی اجرا شدهاند و همین استمرارهای همراه با موفقیت، نام او را در میان فعالان موسیقی جهان شناختهتر کرده است.
همکاری با چهرههای شاخص موسیقی
یکی دیگر از ویژگیهای مهم پورناظری، همکاری مستمر با هنرمندان برجسته است؛ازجمله آهنگسازی برای خوانندگانی مانند همایون شجریان و علیرضا قربانی و حضور در پروژههایی که چهرههای شناختهشده تئاتر مانند علی نصیریان، نوید محمدزاده و... در آن نقش داشتهاند؛ حضور این چهره ها و اجراهای موفق آن ها تا حد زیادی باعث شده آثار او مخاطبان گستردهتری پیدا کند. از سوی دیگر، حضور هنرمندانی مانند برایان آدامز برای تماشای هنر او و همراهانش در یکی از اجراهای «سیصد» نشان داد که پروژههای او توانسته است توجه برخی چهرههای موسیقی جهان را نیز جلب کند.
نگاه اندیشهمحور به موسیقی
در آثار پورناظری، موسیقی صرفاً ابزار ایجاد سرگرمی زودگذر به شمار نمی آید. بسیاری از پروژههای او بر پایه مفاهیمی مانند هویت، تاریخ، زبان فارسی ، فرهنگ ایرانی و انتقال اندیشه های انسانی شکل گرفتهاند. این نگاه اندیشهمحور، آثار او را از تولیدات صرفاً تجاری متمایز کرده است. بسیاری از آکادمی های معتبر جهانی همواره از هنرمندانی که موسیقی را به ابزاری برای انتقال فرهنگ و اندیشه تبدیل میکنند، استقبال می کنند.
توانایی جذب مخاطب گسترده
اجراهای این هنرمند حوزه موسیقی که قدرت مثال زدنی در خلق موسیقی تلفیقی و به روزرسانی هنر دارد، همواره جزو پرفروش ترین آثار موسیقایی کشور بوده است. استقبال گسترده از اجراهای این هنرمند در ایران و سپس روی صحنه های جهانی نشان داده که پورناظری توانسته است میان هنر فاخر و مخاطب عمومی نه در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان تعادل برقرار کند.
شاهراهی میان موسیقی ایران و جهان
او هیچگاه برای جهانی شدن از هویت ایرانی خود فاصله نگرفته است بلکه از نغمههای تنبور و موسیقی نواحی گرفته تا همکاری با برجستهترین خوانندگان موسیقی ایرانی، همه فعالیتهای او بر معرفی فرهنگ ایران و اندیشه انسانی استوار بوده است. در عین حال، این آثار توانستهاند با مخاطبان جهانی نیز ارتباط برقرار کنند. پس در پایان و به طور خلاصه عضویت سهراب پورناظری در آکادمی گرمی را میتوان نتیجه سالها فعالیت حرفهای، حضور مستمر در صحنههای بینالمللی، همکاری با هنرمندان شاخص و مهمتر از همه، تلاش برای معرفی موسیقی و فرهنگ کشورش در سطح جهان دانست.