نبرد با کم آبی در حاشیه کویر
صفری
در منطقهای که خشکی و کویر، ویژگی نخستین جغرافیای آن است، دسترسی به قطرهای آب سالم، تنها یک نیاز حیاتی نیست، بلکه یک چالش استراتژیک است. شهرستان گناباد، یکی از خشکترین نقاط استان خراسان رضوی، امروز با رویکردی جامع و ترکیبی از پروژههای کلان زیرساختی، اقدامات جهادی و مشارکتهای مردمی، در تلاش است تا زنجیره تنشهای آبی خود را بهطور کامل برطرف کند. اجرای ۱۷ پروژه کلیدی با اعتباری بالغ بر ۲ هزار میلیارد ریال، گواهی بر این عزم است تا امنیت آبی این منطقه کویری برای نسلهای آینده تضمین شود.
زیرساختهای فرسوده؛ مانعی در مسیر توسعه
یکی از اصلیترین چالشهای مدیریت آب در گناباد، فرسودگی شدید خطوط انتقال است. مدیر آب و فاضلاب این شهرستان، در تشریح وضعیت بحرانی زیرساختها میگوید: بسیاری از خطوط انتقال ما به دلیل سالها بهرهبرداری و اثرات محیطی، دچار فرسودگی شدید شده بودند. این موضوع نه تنها باعث هدررفت منابع آبی در مسیر انتقال میشد، بلکه سالانه هزینههای گزافی را برای تعمیرات اضطراری و رفع اتفاقات تحمیل میکرد.
محمدرضا اکبرنیا افزود: برای مقابله با این وضعیت، یکی از طولانیترین خطوط انتقال آب در استان خراسان رضوی در گناباد در حال اجراست. این پروژه که شامل ۲۰۰ کیلومتر خط انتقال و سه ایستگاه پمپاژ است، هدفش تغییر الگوی انتقال آب از روشهای سنتی و آسیبپذیر به سیستمهای مدرن و پایدار است. وی بیان کرد: در همین راستا، ۸.۵ کیلومتر از خط انتقال و ۱۵ حوضچه با اعتبار ۷۰۰ میلیارد ریال تکمیل و وارد مدار بهرهبرداری شد تا مسیرهای حادثهخیز و فرسوده برای همیشه از مدار خارج شوند.
گسترش شبکه در شهرهای اقماری و روستاهای محروم
مدیر آب و فاضلاب شهرستان گناباد گفت: بحران آب در گناباد تنها محدود به مرکز شهرستان نیست، بلکه شهرهای اقماری و روستاهای دورافتاده نیز با چالشهای جدی مواجه بودند. اکبرنیا افزود: در شهر کاخک، به دلیل ناقص بودن زیرساختها، پروژهای با اعتبار ۱۲۰ میلیارد ریال برای احداث ایستگاه پمپاژ و خط انتقال ۳ کیلومتری از پمپاژ هفتتیر به مخزن اصلی شهر آغاز شده است. این اقدام، گرهی حیاتی از مشکلات آبی شهر کاخک و چندین روستای اطراف آن باز کرد. وی اظهارکرد: در شهر بیدخت نیز با نگاهی به افزایش جمعیت و نیازهای صنعتی، پروژه حفر و تجهیز چاه، برقرسانی و خط انتقال با اعتباری بالغ بر ۲۰۰ میلیارد ریال به بهرهبرداری رسید که منجر به افزودن ۱۵ لیتر به ظرفیت تولید آب این شهر شد.
وی به روستای نوده پشنگ که یکی از نقاط حساس در بحث کمآبی بود، اشاره کرد و افزود: با اجرای پروژه حفر چاه و خط انتقال با اعتبار ۲۵۰ میلیارد ریال، اکنون این روستا از آب پایدار برخوردار است و مشکل قطعی آب در این روستا بهطور کامل برطرف شده است.
اکبرنیا خاطرنشان کرد: گناباد با اجرای پروژه هوشمندسازی و نصب شیرآلات فشارشکن با اعتبار ۴۰ میلیارد ریال، در حال گذار به سمت مدیریت دقیق فشار آب است. وی همچنین افزود: برای روستاهای بسیار کوچک که امکان اجرای خطوط انتقال در آنها فراهم نیست، استراتژی آب رسانی سیار با تانکر درنظر گرفته شده است.
مدیر آب و فاضلاب شهرستان گناباد بیان کرد: درمجموع، ۱۷ پروژه با اعتباری بالغ بر ۲ هزار میلیارد ریال در گناباد فعال شده است. احداث مخازن ذخیره ۳۰۰۰ و ۵۰۰ مترمکعبی، نشاندهنده این است که گناباد به دنبال ایجاد «ذخایر استراتژیک» است تا در روزهای بحرانی و پیک مصرف، تکیهگاهی داشته باشد.اکبرنیا افزود:پروژه «چاه بحران» شهرستان نیز با اعتبار ۱۵۰ میلیارد ریال تکمیل شده تا به عنوان یک لایه حفاظتی در برابر هرگونه توقف احتمالی در منابع اصلی عمل کند. مدیر آب و فاضلاب گناباد تأکید میکند که به رغم محدودیتهای اعتباری و دشواریهای اقلیمی، هیچیک از پروژههای جاری تعطیل نشدهاند. اما نکته کلیدی این است که نوسازی زیرساختها به تنهایی کافی نیست؛ برنامهریزی بلندمدت و تغییر الگوی مصرف، تنها راه نجات گناباد از چنگال خشکسالی است.