پزشک خانواده؛ غایب بزرگ نظام سلامت مشهد
سارا عباس نژاد
طرح پزشک خانواده مرداد سال 1391 همزمان با هفته دولت در مشهد آغاز شد. معاون بهداشتی وقت دانشگاه علوم پزشكی مشهد در توصیف این طرح گفت: «طرح پزشك خانواده تغييري نرمافزاری در سلامت خانواده است، هر خانواده ايرانی يک پزشک را به عنوان پزشک خانواده خود مشخص و از طريق آن پزشک به متخصص و فوق تخصص مراجعه میكند.» اکنون بعد از گذشت بیش از 10 سال شاهد آنیم که این طرح در مشهد سرنوشت خوبی نداشته و عملا متوقف شده است و طرح دوباره از صفر شروع خواهد شد. به گفته مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی مشهد این طرح در پنج شهر استان از جمله فریمان به اجرا درآمده است. به گزارش خراسان رضوی، در حالی که طرح نظام ارجاع شهری در قالب «پزشک خانواده» در ۶۴ شهر نمونه کشوری در حال اجراست، اما اجرای آن در کلانشهر مشهد با ابهامات و چالشهای متعددی روبهروست.
اجرای طرح پزشک خانواده در
5 شهرستان استان
محمد پهلوان کاشی، مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفت و گو با خراسان رضوی در تشریح روند اجرایی این برنامه اظهار می کند: در حوزه سلامتِ اجتماعمحور، «طرح پزشک خانواده» بهعنوان برنامهای 10 ساله، اکنون با هدایت وزارت بهداشت در چند فاز اجرایی شده است و در خراسان رضوی، این طرح در پنج شهر آغاز شده که در شهر فریمان نیز به مرحله اجرا درآمده است. در ادامه، کارشناس مسئول نظام ارجاع معاونت درمان دانشگاه می گوید: به دلیل نیاز به امکانات گسترده و تعداد بالای پزشک عمومی، اجرای این نظام در مشهد با دشواریهای زیادی همراه است و احتمالاً در آینده نزدیک به مرحله عملیاتی نرسد. معصومه فدایی می افزاید: در مراحل بعدی، احتمالاً شهرهای کوچکتر با جمعیت حدود ۲۰ هزار نفر (مانند کلات یا باخرز) به فهرست شهرهای منتخب اضافه شوند. در مقابل، شهر فریمان به عنوان نمونه منتخب دانشگاه علوم پزشکی مشترک، از تاریخ ۲۵ خرداد ماه فعالیت خود را در این نظام آغاز کرده و اکنون یکی از موفقترین نمونههای اجرایی است.
هر 3 هزار نفر یک پزشک
وی با بیان این که پزشک خانواده نه تنها دسترسی آسان و سریع مردم به خدمات درمانی را تسهیل میکند، بلکه با کنترل تاریخچه پزشکی و مدیریت هوشمندِ ارجاع به متخصص، از هزینههای غیرضروری و آزمایشهای پرهزینه پیشگیری کرده و بار مالی خانوادهها و دولت را بهطور همزمان کاهش میدهد، می گوید: با برگزاری جلسات هفتگی در سطح ملی، پیگیر رفع چالشها و بسط این طرح به شهرهای بزرگتر هستیم. فدایی در توضیح سازوکار اجرایی این طرح در شهرهایی مانند فریمان گفت: در حال حاضر از میان ۶۴ شهر نمونه کشوری، ۲۵ شهر در فاز دوم قرار دارند و نظام ارجاع شهریشان به طور کامل فعال شده است. در این مدل، هر ۳ هزار نفر از ساکنان شهر به یک پزشک عمومی منتسب میشوند و هر پزشک عمومی، دو مراقب سلامت را در کنار خود دارد تا خدمات جامع بهداشتی و درمانی را ارائه دهند.
اختصاص 20 تا 30 درصد نوبت های الکترونیک به نظام ارجاع
وی درباره نحوه ارجاع به مراکز تخصصی اظهارکرد: در این سیستم، پزشک خانواده بیمار را به سطح دوم (کلینیکهای ویژه و بیمارستانها) ارجاع میدهد. اولویتبندی این ارجاعات در ۱۵ رشته تخصصی، بر اساس نزدیکی شهر و امکانات تعریف شده و ۲۰ تا ۳۰ درصد از نوبتهای اینترنتی مراکز درمانی، اختصاصاً به «نظام ارجاع» اختصاص یافته است. فدایی درباره مزایای مالی این نظام برای بیماران ارجاعی در فریمان اضافه می کند: بیمارانی که از طریق نظام ارجاع مراجعه میکنند، به جای پرداخت ۳۰ درصد فرانشیز در بخش دولتی، تنها ۱۵ درصد هزینه پرداخت میکنند. همچنین در صورت نیاز به بستری، تمامی اقدامات و خدمات دوران بستری برای بیمار کاملاً رایگان (فرانشیز صفر) خواهد بود و ۱۰۰ درصد هزینهها توسط بیمه پوشش داده میشود.