پیامی سهوجهی از اسرائیل به ترکیه
محمدعلی حسننیا
حمله هوایی اسرائیل به پایگاه هوایی ابوالظهور در شرق استان ادلب سوریه ، فراتر از یک اقدام نظامی محدود، پیامی راهبردی با سه لایه مشخص به ترکیه بود. این حمله که در چندین موج، باند فرودگاه و تأسیسات انبار این پایگاه را هدف قرار داد، در شرایطی رخ داد که یک هیئت نظامی ترکیه تنها چند روز پیش از آن از این پایگاه بازدید کرده بود. تنها یازده روز پیش از حمله به ابوالظهور، در ۷ اوت ۲۰۲۶، ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان توافقنامه دفاعی مشترک مکه را امضا کردند. بر اساس این توافق، هرگونه حمله نظامی به هر یک از این سه کشور، حمله به همه آنها تلقی میشود. وزیر دفاع پاکستان در واکنش به این توافق، اسرائیل را تهدیدی برای همه کشورهای مسلمان خواند و بر لزوم مقابله همسو با این تهدید تأکید کرد.حمله به ابوالظهور در چنین بستر زمانی، پیامی روشن برای آنکارا داشت: هرگونه ائتلاف امنیتی جدید در منطقه که با محوریت مقابله با اسرائیل شکل بگیرد، با پاسخ قاطع و پیشگیرانه مواجه خواهد شد. اسرائیل با این اقدام نشان داد که توافقنامه مکه را نه یک پیمان دفاعی صرف، بلکه چتری برای گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه و تغییر موازنه قدرت به ضرر خود تلقی میکند. از سوی دیگر، همزمان با تحولات سوریه، شبکهای از انتقال وجوه ایران به حزبا... از طریق ترکیه افشا شد. وزارت خزانهداری آمریکا در ۲۰ اوت ۲۰۲۶، ده عضو این شبکه از جمله ۹ تبعه ترکیه و یک تبعه ایران را تحریم کرد. این شبکه که توسط بازرگانی ترکی به نام یونس آلپر یلماز مدیریت میشد، با استفاده از پیکها و پروازهای تجاری میان لبنان، ترکیه، امارات و ایران، صدها میلیون دلار پول نقد را خارج از سیستم رسمی مالی جابهجا میکرد.بر اساس گزارشها، پس از بستهشدن مسیرهای هوایی و زمینی مستقیم ایران به لبنان و سقوط رژیم اسد، ترکیه به مرکز اصلی انتقال به حزبا... تبدیل شده است. این شبکه از صرافیهای ترکیه و حسابهای بانکی پوششی برای ارائه خدمات استفاده میکرده است.حمله به ابوالظهور در فاصله دو روز پس از این تحریمها، هشدار دوم اسرائیل را به صراحت بیان کرد: آنکارا نمیتواند همزمان در نقش مرکز انتقال کمکهای ایران به حزبا... ایفای نقش کند و انتظار داشته باشد که حضور نظامیاش در سوریه با واکنش روبهرو نشود. گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، در این زمینه هشدار داد که استقرار پایگاههای نظامی ترکیه در سوریه یا حضور نیروهای ترکیه در جنوب آن را نخواهیم پذیرفت.اما محوریترین پیام حمله به ابوالظهور، مخالفت قاطع اسرائیل با گسترش حضور نظامی ترکیه در خاک سوریه بود. منابع آگاه اعلام کردند که این حمله در پی دریافت اطلاعاتی درباره برنامه ترکیه برای استقرار سامانههای پدافند هوایی در این منطقه انجام شده است. مقامات اسرائیلی معتقدند که استقرار چنین سامانههایی میتواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل را در حریم هوایی سوریه به شدت محدود کند و حتی بر مسیرهای پروازی به سمت ایران تأثیر بگذارد.
جمعبندی: پیامی که از طریق آسمان سوریه مخابره شد
هشدار ائتلافی: توافقنامه دفاعی مکه نمیتواند چتر امنیتی برای گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه ایجاد کند.
هشدار مالی-امنیتی: نقش ترکیه به عنوان مرکز انتقال پول و تسلیحات ایران به حزبا...، آن را در تیررس پاسخهای اسرائیلی قرار میدهد.
هشدار سرزمینی: اسرائیل خطوط قرمز مشخصی برای حضور نظامی ترکیه در سوریه ترسیم کرده است.