حمایت از شعر جوان در حد هیچ!
محمد بهبودی نیا
میگفت: «من با همین سن و سال کمم به این نتیجه رسیدهام که خراسان کمبود شاعر خوب ندارد؛ کمبود توجه دارد.»هنوز بیش از دو دهه از سن و سالش نگذشته بود، اما از شعرهایش میشد فهمید که شاعر آیندهداری است. یکی از شعرهایش بهتازگی در مجموعه شعر «سه راه ادبیات» منتشر شده بود.حق با او بود. سالهاست در خراسان بزرگ از جوانهایی حرف میزنیم که در نهایت قدرت و نوآوری شعر میسرایند و داستان می نویسند؛ اما بعد از مدتی، آرامآرام از ادبیات حذف میشوند؛ نه لزوماً چون حرفی برای گفتن ندارند، بلکه به این دلیل که نهادها و افرادی که وظیفه اصلی شان حمایت از نسل جوان بوده، حوصله نکرده اند صدای آن ها را جدی بگیرند.دلیل نوشتن این سطرها، انتشار مجموعه شعر «سه راه ادبیات» است؛ اثری که به همت محمدرضا صبوریان، عباس تافته و محمد مهدی حجیزاده و با مقدمه مهدی آخرتی، به صورت خودجوش و با حمایت نشر «نزدیکتر» در تهران منتشر شده است.رونمایی از این کتاب هفته گذشته با حضور تعدادی از شاعران و گردآورندگان این اثر در تحریریه روزنامه خراسان برگزار شد و گردآورندگان این مجموعه از دشواریهای مسیر جمعآوری، انتخاب و انتشار شعرهای شاعران جوان خراسان گفتند.
دغدغه ای که کتاب شد
محمد مهدی حجی زاده :
دغدغه گردآوری این کتاب مدتها درذهن ما بود؛ اما فرصت ظهور و بروز پیدا نکرد. بالاخره تصمیمان را گرفتیم و تک به تک به سراغ شاعران جوان رفتیم و آثارشان را دریافت کردیم. در مجموع به حدود۱۰۰ شاعر مراجعه شد . البته انتخاب آثار بر اساس سلیقه شخصی یا صرفاً نام و شهرت شاعران نبود. چند معیار مشخص داشتیم؛ از جمله این که شعرها از نظر زبانی به نوعی پالایش رسیده باشند، ابهامها و کاستیهای زبانی در آنها کمتر باشد و....این را هم بگویم که قرار نبود با سختگیری افراطی، راه شاعران جوان را ببندیم. بخش قابل توجهی از شعرهای انتخابشده در قالبهای کلاسیک بود، اما تلاش کردیم مجموعه به یک قالب و یک نگاه محدود نشود. رباعی، غزل، شعر سپید، ترانه و شعر محاوره در این مجموعه وجود دارد تا تفاوت سلیقهها و تجربههای شاعران جوان هم دیده شود.اگرچه نام سه نفر روی جلد کتاب آمده، اما شکلگیری آن فرایندی جمعی بود. مهدی آخرتی، سیدمحمدامین موسوی، علی سمرقندی و بسیاری از دوستان دیگر در جمعآوری، بررسی و شکلگیری این مجموعه کمک کردند.
برای رونمایی این کتاب، حتی یک اتاق به ما ندادند
عباس تافته :
وقتی مجموعه شعرهایی را که ۲۰ یا ۲۵ سال قبل گردآوری شدهاند بررسی میکنیم، به شاعرانی میرسیم که شعرهای پخته و خوبی داشتهاند اما امروز نامی از بسیاری از آنها شنیده نمیشود. خیلیها دورهای پرفروغ داشتهاند و بعد از ادبیات فاصله گرفتهاند. این احتمال درباره شاعران امروز هم وجود دارد؛ شاید پنج سال دیگر بسیاری از شاعران مستعد و جوان ، دیگر گذرشان به شعر نیفتد و مسیر زندگیشان جدا شود،پس ما خواستیم قبل از این که این اتفاق بیفتد، این شاعران را در حد توانمان به جامعه ادبی معرفی کنیم.
امروز نسبت به دهه های گذشته وضعیت نشر به شدت خراب است. آن زمان نهادی مانند حوزه هنری پشت انتشار کتاب بود، شمارگان هزار نسخهای منتشر میشد و حمایت سازمانی و حقالتألیف وجود داشت. اما امروز چنین شرایطی وجود ندارد.
اگر به شخص بنده بگویند چاپ دوم «سه راه ادبیات» را منتشر کن، قطعا این کار را نمی کنم، چون در راه انتشار این کتاب سختی های زیادی را گروه گردآورنده متحمل شد؛ نه کسی از ما حمایت کرد، نه کسی حق التالیفی به شاعران داد، نه تعدادی از این کتاب ها را برای حمایت از شاعران جوان خریداری کردند، حتی کسی به ما تبریک نگفت. از این تاسفبارتر این که نهادهایی که وظیفه حمایت از شعر را بر گردن دارند، حتی یک اتاق برای رونمایی کتاب به ما ندادند. بگذریم، در نهایت این مجموعه با شمارگان ۳۰۰ نسخه در تهران منتشر شد و محمدرضا صبوریان نیز تلاش کرد شرایطی فراهم شود که دستکم انتشاراتی هزینهای برای چاپ از گردآورندگان نگیرد، از این رو از نشر «نزدیکتر» و امیر علی سلیمانی که خودش شاعری دلسوز و شناخته شده است، تشکر می کنیم.
شعر خراسان در اوج می ماند اگر ...
مهدی آخرتی :
در دهه ۸۰، به دلیل قیمت پایینتر کاغذ نسبت به امروز، انتشار کتاب آسانتر بود و حتی بعضی شاعران میتوانستند به صورت گروهی و مستقل مجموعه شعر منتشر کنند. اما امروز با افزایش سرسامآور قیمت کاغذ که چاپ کتاب به صورت مستقل وجود ندارد، انتظار از نهادهایی مانند ارشاد ، حوزه هنری و حتی سازمان فرهنگی شهرداری ها بیشتر است؛ نهادهایی که اساساً مسئولیت حمایت از ادبیات را برعهده دارند.
حوزه هنری بودجه میگیرد که شب شعر برگزار کند و بسیاری از همین شاعران جوان بدون دریافت هزینه در برنامههایی که برگزار می کند رایگان حضور مییابند و شعر میخوانند. حداقل انتظار این بود که نهادهای فرهنگی برای چنین کتابی مراسم رونمایی یا جلسه نقد برگزار کنند. البته شاعران هم باید توقع خود را بالاتر ببرند و اجازه ندهند حضور رایگانشان در مراسم ها و شعرخوانی ها به اعتبار و رزومه سازی مجانی برای برخی مدیران تبدیل شود.
از این گلایه ها که بگذریم ، درباره مجموعه شعر«سه راه ادبیات» باید گفت کیفیت شعرها خوب، اما تنوع زبانی کم است. بهتر بود کتاب با شمارگان بالاتری منتشر شود تا این شعرهای خوب به دست تعداد زیادی از مخاطبان برسد؛ اما به دلایلی که گفته شد این اتفاق رخ نداد. در طراحی جلد نیز می شد حرفه ای تر عمل کرد.
در نهایت، باید به این نکته اشاره کنیم که اگر قرار است این شاعران جوان همچنان در فضای شعر بمانند، نهادهای مسئول، باید پیش از ناامید شدن آنها وارد میدان حمایت شوند. بیتوجهی به شاعران جوان مشهد و خراسان در سالهای گذشته، مهمترین دلیلی بود که باعث شد بسیاری از شاعران نسلهای قبل دچار خمودگی شوند و امروز دیگر خبری از آنها در فضای شعر نباشد.
خبر مرتبط
35 شاعر جوان در «سه راه ادبیات»
کتاب شعر «سه راه ادبیات» مجموعه اشعار شاعران جوان خراسان است که در خردادماه امسال توسط نشر نزدیکتر روانه بازار شده است .در این کتاب 70 شعر در قالب غزل، سپید و محاوره از 35شاعر با میانگین سنی 21سال منتشر شده است. شاعران این کتاب عبارتاند از: حامد رحمانی حسینی، ارمیا کیشبافان، فاطمه اشرفی راد، محمد مهدی حجی زاده، مهدی شریعت زاده، علی سمرقندی، سید محمد امین موسوی، امیرحسین آزاد، محسن چشمی ، حدیث صادقیان، محمد سجاد کاشانی، آیدا ذوارمی، شاهد بنی اسدی، سجاد چاوشی، کمیل رضازاده، ملیحه بهاران، سامان حسینی، هلیا درخشان، محمدرضا صبوریان، مهدیه آزاد، محمد مصطفی احمدی، امیرحسین پاسبان، فاطمه شادکام، حسن حسن زاده، حسین سیدبر،عباس تافته، مهدیه رستمی، محمدرضا معلمی، ملیحه آخوندی، معین راد، زینب غلامی، سید حسن میلانی، مهدیه سادات حسینی، فائزه رمضانی و محمدرضا عبدالهی.