بودجه نظامی و امنیتی همواره یکی از حساس‌ترین شاخص‌های سیاست‌گذاری دولت‌هاست؛ شاخصی که همزمان بازتابی از سطح تهدیدات، رویکرد راهبردی و توان مدیریت اقتصادی کشورهاست. لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست و بررسی دقیق ارقام آن، تصویری متفاوت از روایت‌های ساده‌سازی‌شده ارائه می‌دهد.
بر اساس داده‌های رسمی، مجموع بودجه درنظر گرفته‌شده برای نهادهای امنیتی و نظامی در سال ۱۴۰۵ به ۸۷۴ هزار میلیارد تومان (همت) می‌رسد. به نوشته نورنیوز، با کنار گذاشتن بخش‌های غیرنظامی و امنیتی و تمرکز صرف بر نهادهای نظامی، بودجه دفاعی ایران به ۶۷۳ همت کاهش می‌یابد؛ رقمی معادل ۷.۹ میلیارد دلار. این عدد، ایران را در زمره کشورهایی قرار می‌دهد که با وجود محیط امنیتی پرتنش، از ورود به مسابقه پرهزینه تسلیحاتی پرهیز کرده‌اند.
از منظر نسبت بودجه‌ای، اهمیت موضوع روشن‌تر می‌شود. بودجه عمومی دولت در سال ۱۴۰۵ حدود ۵۲۰۰ همت، معادل ۶۱ میلیارد دلار برآورد شده است. بر این اساس، کل هزینه‌های امنیتی و نظامی حدود ۱۶ درصد بودجه عمومی را به خود اختصاص می‌دهد. اگر صرفاً بودجه نظامی ۷.۹ میلیارد دلاری لحاظ شود، سهم امور دفاعی به حدود ۱۳ درصد کاهش می‌یابد؛ نسبتی که در مقایسه با بسیاری از کشورهای در حال توسعه و حتی برخی قدرت‌های منطقه‌ای، عددی متعارف محسوب می‌شود.
این ارقام زمانی معنا پیدا می‌کنند که در بستر تجربه‌های امنیتی اخیر تحلیل شوند. ایران در سال ۱۴۰۴ وارد جنگ ۱۲ روزه شد؛ جنگی که می‌توانست به‌سرعت به چرخه فرساینده هزینه‌های نظامی منجر شود. تل‌آویو در جریان این جنگ، روزانه حدود ۵۹۳ میلیون دلار برای عملیات تهاجمی هزینه کرد؛ رقمی که در پایان ۱۲ روز از مرز ۷ میلیارد دلار عبور کرد. در مقابل، ایران با استفاده از دکترین «ضربه دقیق کم‌هزینه»، ۵۹۱ موشک با میانگین قیمت ۱۲۰ هزار دلار شلیک کرد که درمجموع ۷۱ میلیون دلار هزینه داشت. به این رقم باید ۲۱ میلیون دلار هزینه پرتاب ۱۰۵۰ پهپاد با متوسط قیمت ۲۰ هزار دلار را افزود. در مجموع، هزینه مستقیم عملیات تهاجمی ایران به حدود ۹۲ میلیون دلار رسید؛ یعنی ۷۷ برابر کمتر از طرف مقابل.
این تفاوت فاحش، صرفاً یک مقایسه عددی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر پارادایم در مفهوم قدرت نظامی است.