کشف‌رود قربانی بی‌عملی

نماینده مردم مشهد در مجلس: آنچه در بستر کشف رود جریان دارد، نتیجه سال‌ها بی‌عملی و ناهماهنگی مدیریتی است

نویسنده: زهرا کیوانلو

مترجم:


 کشف‌رود سال‌هاست قربانی تصمیم‌هایی است که گرفته شده اما اجرا نشده، مصوباتی که امضا شده اما پیگیری نشده و پروژه‌هایی که آغاز شده اما به سرانجام نرسیده است. آنچه امروز در بستر این رودخانه جاری است، فقط فاضلاب شهری و صنعتی نیست؛ نتیجه بی‌عملی و تعلل مدیریتی است که به گفته منتقدان، سلامت مردم و امنیت غذایی را در معرض تهدید قرار داده است. بحران کشف‌رود به یکی از مزمن‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و بهداشتی مشهد تبدیل شده؛ رودخانه‌ای که روزگاری شریان طبیعی منطقه بود، امروز به محل ورود انواع فاضلاب‌های شهری و صنعتی بدل شده است. در حالی که مسئولان دستگاه‌های مختلف بارها از برنامه‌ها و مصوبات برای ساماندهی این وضعیت سخن گفته‌اند، کارگروه ها تشکیل دادند و طرح و برنامه های مختلف را رسانه ای کردند، واقعیت میدانی همچنان از تداوم تخلیه فاضلاب خام و نیمه‌خام به بستر این رودخانه حکایت دارد. موضوعی که نه‌تنها محیط‌زیست، بلکه امنیت غذایی و سلامت عمومی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

​​​​​​​

بحران کشف‌رود موضوع تازه‌ای نیست؛ سال‌هاست گزارش می‌شود، تذکر داده می‌شود و حتی مصوبه برایش نوشته می‌شود. اما آنچه کمتر دیده شده، اقدام مؤثر و مستمر برای پایان دادن به این وضعیت است. در این میان، حجت‌الاسلام والمسلمین اخلاقی امیری نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس به گفته خودش، سعی کرده صدای کشف رود باشد و بارها در صحن علنی مجلس و از مسیرهای رسمی پیگیر مسئله کشف‌رود بوده است. در گفت و گویی تفصیلی با او به بررسی ابعاد مختلف بحران، ضعف احتمالی مدیریتی، ناتمام‌ماندن پروژه‌های تصفیه خانه و ضرورت مطالبه‌گری عمومی پرداختیم.
فشار فاضلابی به کشف رود
اخلاقی در گفت و گو با «خراسان رضوی»، با اشاره به تعدد منابع ورود فاضلاب به کشف‌رود می گوید: متأسفانه دو نوع فاضلاب وارد کشف‌رود می‌شود؛ یکی، فاضلاب جمع‌آوری‌شده از طریق سیستم جمع‌آوری فاضلاب شهر مشهد که چون به اندازه کافی تصفیه‌خانه‌ های مشهد ظرفیت ندارد، بخشی از آن به کشف رود ریخته می شود. او با انتقاد از سیاست‌های گذشته در توسعه شبکه جمع‌آوری بدون تکمیل زیرساخت‌های تصفیه، می‌افزاید: از کارهای اشتباهی که در سال‌های گذشته انجام شده، این است که فاضلاب مردم را جمع‌آوری می‌کنیم، اما متاسفانه تصفیه‌خانه به میزان فاضلاب جمع‌آوری‌شده ساخته وافتتاح نشده است، مثلاً در پرکندآباد، ظرفیتی که ما برای تصفیه داریم، اکنون حدود 20 هزار لیتر است و توان تصفیه ندارد، و این‌ها عمدتاً توسط خود مجموعه‌های جمع‌آوری‌کننده فاضلاب شهر مشهد، به‎خصوص در قسمت شرق شهر مشهد، وارد کشف رود می‌شود که از عجایب قضایای تاریخی است.
دومین منبع، به گفته این نماینده مجلس، تانکرهایی هستند که خارج از نظارت اقدام به تخلیه فاضلاب در کشف رود می‌کنند. وی می افزاید: مورد دوم، تانکرهایی است که تخلف کرده و بدون نظارت مسئولان امر، درطول روز یا شبانه گاهی فاضلاب را وارد کشف رود می‌کنندکه آمار آن ها گاه بین ۳۵۰تا ۶۰۰ تانکر عنوان می‌شود .
بحث امنیت غذایی مردم است
اخلاقی با اشاره به وعده‌های داده‌شده برای ارتقای ظرفیت تصفیه خانه های مشهد می‌گوید: وعده داده اند که تا آخر سال جاری فاز بعدی تصفیه‌خانه پرکندآباد به نتیجه برسد و ظرفیت را به بیش از ۱۰۰هزار مترمکعب در شبانه روز برسانند، که دیگر این بخش حدود بیست هزار لیتری را که الان وارد رودخانه می‌ شود، مدیریت کنند تا وارد کشف رود نشود. مهم‌تر از این‌ها تکمیل نشدن تصفیه خانه سپتاژ است و البته فاضلاب صنعتی چرمشهر که متأسفانه به دلیل ایراد در سیستم تصفیه‌ اش، بسیار فاضلاب خطرناکی دارد. وی تصریح می کند: طبق گزارشی که من دارم، این فاضلاب سرطان‌زای قطعی است و چون فاضلاب صنعتی است، موظف‎اند به روش خاصی آن را تصفیه کنند که متأسفانه این تصفیه انجام نمی‌شود. بحث ما فقط آلودگی محیط زیست نیست، بحث امنیت غذایی مردم است. نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اراضی کشاورزی پایین‌دست کشف‌رود می‌گوید: در پایین دست رودخانه کشف‌رود حدود بیست هزار هکتار زمین کشاورزی وجود دارد، وقتی آبیاری این زمین‌ها چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم از آب کشف‌رود انجام شود، این موضوع دیگر یک مسئله ساده نیست.
مطالبه پاسخگویی از مدیران
از اخلاقی درباره اقدامات متولیان، ترک فعل های احتمالی و وعده های محقق نشده سوال می کنیم که با تأکید بر مسئولیت نهادهای مختلف تاکید می کند: این مسئله‌ای نیست که بشود از کنار آن ساده عبور کرد و نهادهای مسئول نمی‌توانند  به آن بی‌تفاوت باشند.
ما در مجمع نمایندگان مشهد از اعتباراتی که اولویت آن در اختیار نماینده است، برای تصفیه‌خانه‌ها مبلغی را در نظر می گیریم، اما موضوع این است که نظام مدیریتی کشور امروز باید پاسخگو باشد. به میزانی که این مسئله، مسئله مدیریتی است، مدیران باید پاسخ دهند که چرا به اندازه توان تصفیه‌خانه ها جمع‌آوری فاضلاب نکردند که امروز باید شرمنده مردم حاشیه شهر و روستاهای اطراف باشیم؟
اخلاقی درباره پیگیری‌های انجام شده در این زمینه نیز یادآور می شود: از تمام ظرفیت خودم استفاده کردم. تذکر دادم، نامه نوشتم؛ به وزیر کشور نامه نوشتم، به رئیس سازمان محیط زیست، به دادستان کل کشور، به دادستان استان، به استاندار خراسان رضوی، به شهردار مشهد و به مجموعه‌هایی که در این موضوع دخیل بودند. همچنین نامه‌ای به رئیس کمیسیون اصل نود مجلس نوشتم، چون این موضوع قابلیت طرح در کمیسیون اصل نود را دارد. رئیس کمیسیون هم قول داده که این موضوع در کمیسیون مطرح شود. اما اگر رسانه‌ها مطالبه نکنند، اگر افکار عمومی حساس نشود، این چرخه معیوب همچنان ادامه می‎یابد.
سپتاژ نیمه‌تمام و کارگروه معطل
در ادامه از نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس، درباره وضعیت یکی از کلیدی ترین پروژه ها یعنی تصفیه خانه سپتاژ که وظیفه تصفیه فاضلاب های تانکری را برعهده دارد، سوال می کنیم که پاسخ می دهد: تصفیه خانه سپتاژ سال هاست قرار بوده توسط شهرداری مشهد در محدوده اولنگ باهدف تصفیه فاضلاب هایی که از طریق تانکرها ازسطح شهر منتقل می‌شود، احداث شود که تاکنون حدود ۵۰درصد آن احداث شده اما به دلایل مختلف چندسالی اتمام این پروژه متوقف مانده است و متاسفانه روزانه گاهی صدها تانکر حامل فاضلاب های خطرناک صنعتی وخانگی در حاشیه این پروژه تخلیه و راهی کشف رود می شود. وی می افزاید: گویا قرارشده شهرداری تا یک ماه دیگر طرحش را برای تکمیل احداث این پروژه به کارگروه کشف رود در استانداری ارائه بدهد.
اخلاقی همچنین با اشاره به درخواست خود از استانداری برای تشکیل منظم کارگروه ساماندهی کشف رود می‌افزاید: تشکیل منظم کارگروه و اجرای توافق‌نامه سال ۹۸ می‌تواند گامی در جهت حل این بحران باشد؛ بحرانی که بدون مطالبه عمومی و پیگیری مستمر رسانه‌ها، همچنان ادامه خواهد یافت. کشف‌رود همچنان جاری است؛ اما آنچه در بسترش جریان دارد، بیش از آن‌که آب باشد، نتیجه سال‌ها بی‌عملی و ناهماهنگی مدیریتی است. وی تاکید می کند: چندبار با استاندار برای تشکیل کارگروه ساماندهی 
کشف رود نامه نگاری داشتیم اما اقدامی نشد، تا استاندار و تمام استان همراه نباشند کاری جدی برای ساماندهی کشف رود رخ نخواهد داد.
10 صفحه اول