بدرقه تاریخی امام شهید در عراق، نمایش قدرت نرم و عمق راهبردی مقاومت بود

تشییعی که ژئوپلیتیک شد

نویسنده: کامیار

مترجم:

​​​​​​​
در ادبیات روابط بین‌الملل، قدرت تنها در میدان نبرد یا پشت میز مذاکره تولید نمی‌شود؛ گاهی یک رویداد نمادین بیش از یک عملیات نظامی یا یک توافق سیاسی، در بازتعریف موازنه قدرت اثر می‌گذارد. تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در عراق، از همین جنس رخدادها بود؛ رویدادی که باید آن را در چارچوب «ژئوپلیتیک نمادها» تحلیل کرد، نه صرفاً یک آیین سوگواری. بر اساس اعلام کمیته عالی سازماندهی و برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب در بغداد، بیش از ۱۰ میلیون نفر در عراق در این مراسم حضور یافتند؛ آماری که از سوی مسئولان عراقی به عنوان رکوردی تاریخی در این کشور توصیف شد. از سال ۲۰۰۳ به این سو، عراق به مهم‌ترین نقطه تماس منافع ایران و ایالات متحده تبدیل شده است. هر تحول بزرگ در این کشور، مستقیماً بر معماری امنیتی غرب آسیا اثر می‌گذارد. به همین دلیل، تشییع رهبر انقلاب در عراق برای ناظران بین‌المللی نه یک رویداد داخلی، بلکه شاخصی برای ارزیابی توازن قدرت منطقه‌ای بود. در ادامه این نکته حائز اهمیت است برای کشورهای عربی حوزه خلیج‎فارس نیز این مراسم صرفاً یک خبر نبود. این کشورها در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند روابط خود با ایران را میان همکاری و رقابت مدیریت کنند. بنابراین، هر نشانه‌ای از تداوم یا تغییر نفوذ منطقه‌ای تهران می‌تواند بر محاسبات امنیتی و دیپلماتیک آنان اثر بگذارد. از این رو، تشییع در عراق توانست به‌عنوان یکی از شاخص‌های غیررسمی ارزیابی محیط امنیتی آینده مورد توجه قرار گیرد. در پایان، اهمیت این مراسم در آن بود که توانست به یکی از نخستین شاخص‌های سیاسی و نمادین دوران پس از جنگ تبدیل شود. قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، آینده غرب آسیا را تنها با رصد تحرکات نظامی تحلیل نمی‌کنند بلکه به نمادها، اجتماعات، روایت‌ها و میزان توان بازیگران در حفظ سرمایه اجتماعی نیز توجه دارند. شاید به همین دلیل است که تشییع رهبر شهید انقلاب در عراق، بیش از آنکه پایان یک زندگی سیاسی باشد، آغاز مرحله‌ای تازه در رقابت بر سر نظم آینده غرب آسیا خواهد بود؛ نظمی که در آن قدرت سخت همچنان تعیین‌کننده است اما بدون قدرت نرم، بازدارندگی ادراکی و برتری در جنگ روایت‌ها به‌تنهایی قادر به تثبیت موازنه نخواهد بود.
10 صفحه اول