​​​​​​​
با گذشت نزدیک به سه سال از جنگ اوکراین، شکست‌های متوالی این کشور در میدان نبرد و ناتوانی در بازپس‌گیری سرزمین‌های از دست‌رفته، اوکراین را در موقعیتی دشوار قرار داده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین که پیشتر بر تسلیم نشدن تاکید داشت، اکنون پذیرفته است که ارتش کشورش توان کافی برای تغییر وضعیت فعلی را ندارد. او پیشنهاد به تعویق انداختن هدف بازپس‌گیری سرزمین‌ها در ازای عضویت در ناتو را مطرح کرده است، هرچند تحقق این هدف به دلیل مخالفت برخی اعضای ناتو بعید به نظر می‌رسد.افکار عمومی در اوکراین نیز به وضوح از ادامه جنگ خسته شده است. نظرسنجی اخیر نشان می‌دهد که ۵۲ درصد از مردم اوکراین خواهان پایان سریع جنگ از طریق مذاکره هستند، در حالی که این رقم سال گذشته تنها ۲۷ درصد بود. این تغییر دیدگاه به نفع روسیه تمام شده، زیرا خستگی عمومی و فشارهای داخلی، موضع اوکراین را در مذاکرات احتمالی تضعیف می‌کند.
چالش‌های مذاکرات؛ تضمین‌های امنیتی و تغییر نقش آمریکا و اروپا
روسیه در میدان نبرد موفقیت‌هایی به دست آورده و اکنون می‌تواند از موقعیت برتر خود در مذاکرات استفاده کند. در حالی که زلنسکی همچنان خواهان عضویت در ناتو است، اختلافات درونی این پیمان و مخالفت برخی کشورها از جمله اعضای اروپای غربی، این گزینه را کم‌رنگ‌تر کرده است.از سوی دیگر، نقش آمریکا در تضمین امنیت اوکراین نیز کمرنگ‌تر از گذشته به نظر می‌رسد. دولت احتمالی ترامپ به کاهش تعهدات امنیتی آمریکا در اروپا تاکید دارد و ترجیح می‌دهد منابع نظامی خود را به آسیا و مقابله با چین اختصاص دهد. این موضوع می‌تواند اروپایی‌ها را مجبور کند که مسئولیت بیشتری در حفاظت از اوکراین بر عهده بگیرند، هرچند نشانه‌هایی از اختلاف و تردید در میان کشورهای اروپایی نیز وجود دارد. مذاکرات میان امانوئل ماکرون و دونالد تاسک برای استقرار نیروهای اروپایی در اوکراین پس از جنگ، تاکنون به نتیجه ملموسی نرسیده است.
سناریوهای محتمل؛ بی‌طرفی مسلحانه و بهره‌برداری روسیه از شرایط
یکی از مدل‌های احتمالی صلح، «بی‌طرفی مسلحانه» است که روسیه مدت‌هاست بر آن تاکید دارد. این مدل اوکراین را از عضویت در ناتو و استقرار نیروهای خارجی منع می‌کند و روسیه را در موقعیتی قرار می‌دهد که بتواند در بلندمدت نفوذ خود را بر این کشور حفظ کند. پوتین این مدل را برای تضمین «روابط خوب همسایگی» ضروری دانسته و به نظر می‌رسد شرایط کنونی اوکراین و ضعف آن در میدان نبرد، دست روسیه را برای اعمال فشار در مذاکرات باز گذاشته است.در این سناریو، اوکراین برای تضمین امنیت خود باید روی تقویت داخلی متمرکز شود، اما محدودیت‌های مالی و نظامی این کشور، چالش‌های جدی را به همراه دارد. روسیه نیز می‌تواند با حفظ برتری نظامی، نفوذ خود را در منطقه افزایش دهد و از اختلافات داخلی اوکراین و کشورهای غربی بهره‌برداری کند.به‌رغم شکست‌های اوکراین و موفقیت‌های روسیه، هنوز تضمینی برای صلح پایدار وجود ندارد. هر توافقی که حاصل شود، باید تضمین کند که از تکرار این درگیری در آینده جلوگیری خواهد شد.