هزینه‌های سنگین یک اعتراض آبی

بحران قدیمی و اعتراضات بخشی از کشاورزان اصفهانی نسبت به انتقال 5 تا 7 درصد آب زاینده رود به استان یزد، در روزهای اخیر به فاز تخریب گسترده خطوط انتقال آب وارد شد. ما در گفت وگویی مشروح با میرمحمدی از نمایندگان استان یزد، موضوع را بررسی کردیم. او می گوید، در ۶ شهر دچار تنش آبی شده ایم ضمن این‌که 180 میلیارد تومان با صرف زمان 2 ماه برای بازسازی، هزینه تخریب این خطوط  است

نویسنده: صادق غفوریان

مترجم:


مرکز جغرافیایی کشور در روزهایی که هنوز نسیم و خنکای باران و بهار، صورت را نوازش می دهد، سال را با تنش و چالش آبی آغاز کرده است. ماجرای انتقال آب زاینده رود به یزد و رفع تشنگی اهالی کویر و مرکز ایران که سابقه ای حدود 30 سال دارد، حالا کاسه صبر کشاورزان اصفهانی را سر ریز و منجر به اقداماتی نگران کننده کرده است. 

فریادهای خوشحالی یک فرد پس از تخریب خط انتقال
نهم فروردین و زمانی که اغلب ایرانی ها در کوران تعطیلات و حال وهوای نوروز بودند، عده ای از کشاورزان اصفهانی که معتقدند، با انتقال آب به یزد حق کشاورزی آن ها خورده شده است، دو خط لوله انتقال آب به یزد را تخریب و آب را روانه بیابان ها کردند. در کشاکش این تخریب، یک فرد با خوشحالی، تکه کلام پربازدید فضای مجازی را فریاد کرد: «صل علی سترکه، لوله یزد بترکه...» و البته که در این شعار، کسی او را همراهی نکرد.
 یزد تشنه تر شد 
همزمان با این اقدام، مسیر انتقال این خطوط که 50 درصد آب مصرفی یزدی ها را تامین می کند با مشکل و بخش هایی از استان یزد دچار تنش آبی شد. مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب استان یزد، 13 فروردین با اشاره به بحران های آبی پیش آمده از 9 فروردین در این استان، از کمبود تانکر برای تامین و حمل آب به نقاط مختلف استان خبر داد. او به ایرنا گفت: علاوه بر کمبود آب، تانکر حمل آب نیز در استان یزد بسیار کم است و لازم است استان های دیگر به کمک مردم یزد بیایند. وی تامین تانکر مورد نیاز از سوی مسئولان و مردم دیگر استان ها برای آب‎رسانی به مناطقی که با کمبود یا نبود آب روبه‎رو هستند را ضروری دانست و اضافه کرد: روزهای سختی را سپری می کنیم و نیازمند امدادرسانی استان ها هستیم. 
دولت کجا بود؟
وقتی میان دو برادر اختلاف نظر و چالشی پدید می آید، این پدر و بزرگ تر آن هاست که به هر نحوی باید بین آنان پادرمیانی و مسئله را مدیریت کند. اما در این ماجرا که می توان به آن رنگ و بوی ضدامنیتی هم داد، در ظاهر آن طور که باید از بزرگ تر خبری نبود. البته تاکید می کنیم، در ظاهر. اما قطعا، دولت، وزیر کشور، استانداران و مجامع نمایندگان دو استان در این مدت دور میز نشسته و برای این چالش بزرگ تدابیری اندیشیده و برای اجرا روی میز گذاشته اند.
حرف اصفهانی ها چیست؟ 
اما ماجرا به روایت کشاورزان اصفهانی چیست و چه موضوعی برخی از آن ها را ملتهب و خشمگین کرده به گونه ای که حاضرند، آب شرب هموطن شان را قطع و به اموال عمومی 180 میلیارد تومان خسارت وارد کنند؟ در این زمینه، حسین محمدی رئیس اتاق اصناف کشاورزی شهرستان هرند استان اصفهان در گفت و گو با خبرنگار شرق با اشاره به تجمعات اعتراض‌آمیز کشاورزان اصفهانی طی چند روز اخیر گفته است: تنها خواسته کشاورزان جاری شدن آب زاینده رود است. از زمان شیخ بهایی اجداد ما پول پرداخت کردند و حقابه را خریدند و 77 درصد آب رودخانه متعلق به کشاورزان حقابه دار شرق و غرب استان اصفهان است. این موضوع در قانون نیز ذکر شده و حقابه قانونا متعلق به این کشاورزان است. او مدعی است: سالی 90 میلیون متر مکعب آب، طبق اعلام سازمان آب منتقل می‌شود که البته آمار واقعی بسیار بیشتر از این اعداد است. یزد به این مقدار آب شرب نیاز ندارد و این آب برای صنعت و گلخانه‌های یزد مصرف می شود. 
یزدی ها: از این آب برای شرب استفاده می کنیم 
در شرایطی که آسیب به خطوط انتقال آب در روزهای گذشته، مسئولان و نمایندگان استان یزد را به تکاپوی آبی انداخته و در جست وجوی قطره ای آب برای رفع تشنگی هستند ما به سراغ دکتر جلیل میرمحمدی از نمایندگان استان یزد و نماینده شهرهای تفت و میبد رفتیم و به طور مشروح، ماجرا را با او بررسی کردیم.
آب جزو منابع ملی است
​​​​​​​آقای دکتر میرمحمدی ابتدا به پیشینه ای از انتقال آب از سرچشمه های کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری و زاینده رود به استان یزد اشاره ای بفرمایید.
همان طور که واضح است، آب، نفت، گاز و این گونه موارد، جزو انفال و منابع ملی است. حالا شرایطی پدید آمده که استان کویری یزد از ۱۴ سال قبل دچار خشکسالی متوالی و نیازمند آب شرب شده است.
در دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی طرح انتقال آب از سرچشمه های کوهرنگ بررسی و اجرایی و اواخر دولت ایشان هم افتتاح شد. در این انتقال مقرر شد سالیانه ۹۰ میلیون متر مکعب آب از این سرچشمه ها به استان یزد منتقل شود. البته هیچ گاه این میزان آب منتقل نشده و در حال حاضر میانگین مقداری که به استان یزد با یک میلیون و۲۰۰ هزار نفر جمعیت منتقل می شود کمتر از ۶۰ میلیون متر مکعب است. این در حالی است که از این آب برای کشاورزی و شرب اصفهان، فولاد مبارکه و حتی شهر قم منتقل می شود.
میزان انتقال به یزد، کمتر از ۷ درصد
 چه میزان از حجم کل آب از سرچشمه های زاینده‌رود به استان یزد منتقل می شود؟
طبق آمار رسمی مدیریت آب کشور، بین ۵ تا ۷ درصد از کل منابع این سرچشمه به استان ما منتقل می شود.
به طور کل جریان انتقال آب با اختلافات و نقطه نظرات و مطالباتی از سوی مردم چهار محال و بختیاری و اصفهان مواجه است؛ از جمله کشاورزان بالادست اصفهان در خواستشان راه اندازی خط انتقال سرچشمه‌های کوهرنگ ۳ است که این مطالبات از وزارت نیرو، متاسفانه به محل باج گیری از استان یزد شده است درحالی که این منازعات اساسا هیچ ارتباطی به استان یزد ندارد. به طوری که تاکنون شاید ۵۰ نوبت به خطوط انتقال آسیب وارد شده و هر بار، مردم استان یزد دچار بحران بی آبی و قطع آب می شوند. 
این تحرکات روزهای قبل، به چه تعداد از خطوط آسیب وارد کرده و آیا تاکنون برآورد فنی و مالی این خسارت ها صورت گرفته است؟
متأسفانه دو خط ۳ و ۴ انتقال آب دچار آسیب خیلی جدی شده است؛ به گونه ای که بازگشت خط ۳ به مدار، حدود ۲ماه زمان می برد. دیروز در جلسه ای که با حضور معاون امنیتی وزیر کشور برگزار شد، از برآورد دست‌کم ۱۸۰ میلیارد تومان هزینه ترمیم این خطوط گزارش داده شد. طبیعتا این مبالغ از بودجه بیت المال هزینه خواهد شد.
جناب میرمحمدی بخشی از معترضان مدعی هستند، این آب هایی که به یزد منتقل می شود برای مصارف صنعتی و گلخانه است. درباره این ادعا توضیح دهید.
به هیچ عنوان این ادعا صحت ندارد. همان طور که اشاره کردم بین ۵تا۷ درصد این آب به یزد منتقل می شود و ۹۳ تا ۹۵ درصد به مصارف کشاورزی و فولاد اصفهان و سایر نقاط انتقال داده می شود. نکته مهم این است که همواره این تعرض به خطوط انتقال یزد انجام می شود و تاکنون گزارشی از آسیب و تعرض به خطوط قم، کاشان و سایر موارد مطرح نشده است. دو سال قبل، یکی از نمایندگان وقت اصفهان با این پیش فرض که آب انتقالی برای مصارف صنعتی است، به مدت ۴۸ ساعت از خطوط استان یزد بازدید و نهایتا اذعان کرد که تمام این آب برای شرب مصرف می شود اما به دلیل ملاحظاتی که آن نماینده داشت، آن را در تریبون ها اعلام نکرد. لذا دولت باید تدابیری درخصوص آگاه سازی عمومی نسبت به مصارف آب های انتقالی بیندیشد تا هرازگاهی افرادی همچون بلاگرها یا دیگران اعلام نکنند که یزدی ها این آب را برای مصارف صنعتی و کشاورزی استفاده می کنند.
در عین حال همین حالا لوله انتقال آب از خلیج‎فارس برای صنایع اصفهان از یزد می گذرد، آیا درست است که ما هم خدشه ای در این انتقال ایجاد کنیم؟
در پی حوادث روزهای اخیر، در حال حاضر کدام مناطق استان یزد دچار مشکلات آبی شده اند؟
خدا شاهد است از آخر ماه رمضان تا امروز، در شهرستان های اردکان، میبد، زارچ، مهریز،بافق و بخش هایی از یزد دچار مشکلات و نارسایی های آبی هستیم.
به نظر شما در چنین شرایط و بحران هایی وظیفه حکمران آب چیست؟
1-اولین موضوع، تامین امنیت لوله های انتقال آب است. وقتی قرار است برای بازسازی این تعرض ها 180 میلیارد هزینه شود، آیا تامین امنیت، هزینه ای بیشتر از این موارد روی دست بیت المال می گذاشت؟ قطعا با هزینه ای بسیار کمتر از این می توان امنیت خطوط را تامین کرد. ضمن این که یک استان دچار بحران و نارضایتی برای مردم ایجاد نمی شد.
2-حکمران باید درباره نوع مصرف و میزان آب انتقالی به یزد شفاف سازی کند. یعنی رسما اعلام کند که میزان این آب 5 تا  7درصد منابع سرچشمه و صرفا برای شرب است.
3-اگر دولت با تامین اعتبار زمینه اجرایی شدن تونل سوم انتقال آب  کوهرنگ را فراهم کند، بسیاری از مشکلات و بحران ها برطرف خواهد شد. 
10 شماره آخر
پربازدیدهای خراسان آنلاین