چرا چین همیشه خریدار نفت ایران خواهد بود؟

نویسنده:  مصطفی منتظر

مترجم:


یکی از ادعاهای علاقه‌مندان به توافق با آمریکا با هر شکل و امتیازی این است که چین به زودی خرید نفت از ایران را متوقف خواهد کرد. این دوستان می‌گویند که به علت بالا بودن مراودات چین و آمریکا، بسیار محتمل است که ایران وجه المصالحه‌ جنگ تجاری این دو باشد. گرچه باید مراقب این احتمال بود اما همچنین باید فهم کرد که این احتمال بسیار کم است. اما چرا کم؟چین برای واردات انرژی خود یک قاعده‌ قدیمی و اساسی دارد. چین سه حوزه تمدنی را مشخص و واردات انرژی را بین آن‌ها تقسیم کرده تا در صورت مشکل با هر حوزه تمدنی، بتواند با دیگر حوزه‌ها، تعادل را حفظ نماید. این سه حوزه شامل آمریکا و تمام کشورهای ذیل آمریکا (شامل عربستان و قطر و امارات)، روسیه و آسیای مرکزی که ذیل روسیه محسوب می‌شوند و کشورهای شیعی ایران و عراق است. برای مثال، به میزانی که خرید نفت از قطر افزایش می‌یابد، خرید از عربستان یا آمریکا کم می‌شود و نه از ایران یا روسیه یا عراق. هرکدام از این سه، یک میزان مشخص از ورادات را دارند. برای مثال خرید نفت از ایران در تمام دهه 90 سقف ۸۵۰ هزار بشکه‌ای داشت. برجام و غیربرجام، تحریم و غیرتحریم، این عدد تغییر اساسی نداشت و بین ۷۵۰ تا سقف ۸۵۰ هزار بشکه در تغییر بود. اما در 2022 وقتی که ممکن بود بین روسیه و آمریکا یک توافق نفتی در میانه‌ جنگ اوکراین بسته شود و در این میان روسیه اهرم برتر نسبت به چین را به دست بیاورد، این سقف شکسته شد. چینی‌ها با اطلاع از این توافق احتمالی، در آذرماه ۱۴۰۱ به تهران آمدند و گفتند حاضرند به هر میزانی که ایران نفت بفروشد، بخرند. همین شد که سقف مذکور بالا رفت و حتی به یک میلیون و 800 هزار هم رسید. پس موضوع یک مسئله‌ ژئوپولتیک برای چین است. ایران با همین میزان کم صادراتش، یک عامل و اهرم برای چین است تا در مقابل دیگر صادرکنندگان نفت، بازی خود را پیش ببرد. چین به همین علت نمی‌تواند واردات از ایران را صفر کند (البته دوره کرونا و کاهش تولید جهانی یک استثنای خاص بود که خارج از تحلیل کلی است). از طرف دیگر، چین می‌داند که ایران جز معدود کشورهایی است که حاضر به تبعیت از آمریکا در فشار آوردن به این کشور نیست. به همین علت است که چین شرکت‌های مشخصی را برای کار با ایران در پکن ایجاد کرده تا امکان دور زدن تحریم برای ایران را مهیا کنند ولو خودشان تحریم شوند.
10 صفحه آخر