جولانی در پیچ و تاب چالش های امنیتی و سیاسی

الجولانی امیدوار است نزدیکی به روسیه بتواند سد محکمی در برابر چالش های پیش روی دولتش باشد

نویسنده:

مترجم:

​​​​​​​
جولانی در سفری مهم و بی‌سابقه برای نخستین بار از زمان به دست گرفتن قدرت راهی کاخ کرملین شد تا با دیداری 2 ساعت و نیم با پوتین سنگ‌بنای جدیدی را در روابط مسکو- دمشق بنا نهد. سفری که رسانه‌های عربی از آن به عنوان فرصتی ویژه برای بحث پیرامون پایگاه‌های هوایی و دریایی روسیه در سوریه و درخواست تحویل بشار اسد یاد کرده‌اند.  این نخستین دیدار الجولانی از زمان سقوط بشار اسد است که در راستای بازسازی روابط دوجانبه و همکاری‌های سیاسی انجام می‌شود. رئیس بخش اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری سوریه تاکید کرد که موضوعات منطقه‌ای و بین‌المللی، توسعه همکاری‌ها و تضمین منافع مشترک دو کشور در مذاکرات الجولانی با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در این میان، پایگاه دریایی طرطوس و پایگاه هوایی حمیمیم از مهم‌ترین محورهای بحث به شمار می‌آیند.  
اهمیت این سفر در شرایط کنونی منطقه از چند جهت قابل بررسی است. نخست این که سوریه در شرایط بحرانی و ناامن قرار دارد و رژیم صهیونیستی از زمان آغاز فعالیت گروه‌های شورشی، این کشور را آماج حملات خود قرار داده و بسیاری از زیرساخت های نظامی آن را نابود کرده است. ادامه این وضعیت نه تنها امنیت ملی و تمامیت ارضی سوریه را به خطر می‌اندازد، بلکه دولت موقت الجولانی را که هنوز قدرت خود را تثبیت نکرده به شدت آسیب‌پذیر می‌کند. روسیه پیشتر در سال 2018 میان دولت بشار اسد و رژیم صهیونیستی میانجیگری کرده بود تا تنش‌ها در مناطق جنوبی سوریه کاهش یابد و الجولانی امیدوار است مسکو همان نقش را دوباره ایفا کند و ارتش اشغالگر را از جنوب سوریه بیرون براند.
تضمین امنیتی کردها و نقش روسیه
یکی دیگر از موضوعات مهم، بحران امنیتی مربوط به کردهای سوری است. با وجود تمایل الجولانی به امضای توافق با کردها و ادغام آنان در بدنه ارتش، درخواست های خودمختاری کردها و تحولات منطقه‌ای باعث شده است این مسئله به معضلی امنیتی تبدیل شود. ترکیه که برخلاف الجولانی دلایل و منافع خاص خود را دارد، از کردها انتظار دارد مشابه توافق با حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) سلاح‌های خود را تحویل دهند و مناطق شمالی سوریه را عاری از سلاح کنند اما کردهای سوریه با اعلام این که هیچ همکاری و وابستگی به پ ک ک ندارند، حاضر به خلع سلاح نشده‌اند. الجولانی که قادر به مقابله با اراده ترکیه نیست، امیدوار است مسکو بتواند به عنوان میانجی وارد عمل شده و آنکارا را به عقب‌نشینی از مواضع خود متقاعد کند.از سوی دیگر، سفر الجولانی به مسکو پیام مهمی نیز به غرب دارد. با وجود لغو رسمی تحریم های آمریکا و اروپا علیه سوریه، تاکنون هیچ تغییر ملموسی در اقتصاد و روند بازسازی کشور رخ نداده و تحریم‌ها عملاً همچنان پابرجا هستند. بنابراین، الجولانی با این سفر می‌خواهد به غربی ها نشان دهد که اگر تحریم ها گرهی از مشکلات باز نکنند، دمشق گزینه‌های دیگری مانند همکاری با روسیه و چین را در پیش خواهد گرفت.
چالش‌های دعوت روسیه به شام
با وجود تمام این تلا‌ش ها، چالش های بزرگی در مسیر دولت موقت برای جلب حمایت های روسیه و تحقق اهداف خود وجود دارد. اول این که مقابله با تهدیدات رژیم صهیونیستی آن گونه که الجولانی تصور می‌کند با کمک روسیه به آسانی میسر نیست. موفقیت تل‌آویو در پیشروی‌های گسترده سرزمینی در استان‌های جنوبی سوریه موجب شده تا رژیم اکنون دست برتر را در صحنه میدانی از آن خود ببیند. لذا ضمانت امنیتی روسیه را موضوعی غیرضروری و حتی مزاحم حس کند. از طرفی، دولت اردوغان نیز به شدت بر مواضع خود در قبال کردها پایبند است و حاضر نیست در این زمینه کوتاه بیاید. به همین دلیل، احتمال این که روسیه بتواند آنکارا را قانع کرده و به انعطاف در این مسئله وادارد، بسیار کم و نزدیک به صفر است و این موضع سخت ترکیه، روند حل بحران کردها را پیچیده‌تر می‌کند.  
همچنین سرکردگان گروه‌های شورشی در دمشق که به دلیل حمایت های گسترده روسیه از دولت بشار اسد دل خوشی از این کشور ندارند، نسبت به نزدیکی الجولانی به مسکو بدبین بوده و این مسئله می‌تواند به اختلافات داخلی دامن بزند. خود الجولانی نیز به رغم تکیه بر ریاست دولت موقت، هویت و مشروعیت سیاسی و قانونی کافی ندارد که روسیه و دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی بر اساس آن اعتماد کنند. درکل، سفر الشرع به مسکو در وضعیت به شدت بحرانی سوریه نشان‌ دهنده تلاش برای تثبیت پایه‌های دولت موقت است. دمشق امیدوار است نزدیکی به روسیه مانعی در برابر تهدیدات همسایگان ایجاد کند اما چالش های ژئوپلیتیکی، تضاد منافع بازیگران منطقه‌ای و ضعف مشروعیت داخلی الجولانی همچنان موانع جدی‌ در مسیر تحقق این هدف هستند و هنوز مشخص نیست این سفر نقطه عطفی باشد یا تنها اقدامی نمادین در دیپلماسی منطقه‌ای باقی بماند.
10 صفحه اول