کاوش‌های باستان‌شناسی در ضلع غربی مسجد جامع گناباد، از لایه‌های خاک سه قرن پیش، تنها یک حقیقت را فاش کرد: مردمان گناباد، پس از زلزله‌ای مهیب، با سرعت و دقت، آوارها را از روی تاریخ خود کنار زده و زندگی را از نو بنا کردند.
‌ رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان گناباد با اشاره به اتمام پروژه کاوش باستان‌شناسی در ضلع غربی مسجد جامع گناباد گفت: هدف اصلی این پروژه، بررسی احتمال وجود بقایای شبستان ضلع غربی ایوان جنوبی بود، بر اساس مستندات تاریخی، حدود ۳۰۰ سال پیش زلزله‌ای مهیب در پهنه قصبه گناباد رخ داد که منجر به آسیب‌های جدی به مسجد جامع شد. گمانه باستان‌شناسی با این فرضیه انجام شد که ممکن است یافته‌های مرتبط با آن شبستان تخریب شده، همچنان در زیر لایه‌های خاک مدفون باشد. ‌
حمیدرضا محمودی قوژدی افزود: برخلاف تصور اولیه، هیچ اثر معماری از آن شبستان تخریب‌شده در محل کاوش پیدا نشد. اما این نتیجه به معنای بی‌اثر بودن کاوش نیست، بلکه نشان‌دهنده رفتار هوشمندانه و سریع مردم گناباد در قرن‌های گذشته است.
‌وی بیان کرد: تحلیل لایه‌نگاری نشان می‌دهد که مردم گناباد پس از وقوع زلزله در 300 سال پیش، با پاک سازی کامل آوارها، اجازه ندادند بقایای مسجد مانع از زندگی جدیدشان شود و بلافاصله بر روی همان عرصه، بناهای مسکونی خود را بنا کردند.
‌‌ رئیس اداره میراث‌فرهنگی گناباد خاطرنشان کرد: این عملیات که تحت نظارت اداره‌کل میراث فرهنگی خراسان رضوی انجام شد، بار دیگر اهمیت همکاری میان نهادهای دولتی و مراکز دانشگاهی را برای بازخوانی تاریخ معماری و مدیریت میراث فرهنگی در منطقه برجسته کرد.