​​​​​​​

بعد از گذشت چهل روز از تشییع و تدفین آقای شهید ایران در مشهد و حرم مطهر رضوی، ویژه‌برنامه‌های آستان قدس رضوی به مناسبت چهلم شهادت حضرت آیت‌ا...العظمی سید علی خامنه‌ای (قدس ا... نفسه‌الزکیه) برگزار شد که از جمله آن ها همایش «جایگاه و کارکرد علوم اسلامی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی» بود .این ویژه‌برنامه تخصصی به همت سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با حضور طلاب جوان مشهد و سخنرانی آیت‌ا... محمدمهدی شب‌زنده‌دار، آیت‌ا... احمد مروی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمدکاظم طباطبایی، دکتر مهدی خواجه‌پیری، حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن الویری و حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحسین خسروپناه از ساعت ۸ صبح آغاز شد و هر یک از اساتید به جنبه‌های مختلف فکری رهبر شهید دررابطه‌با علوم اسلامی پرداختند.
رهبر شهید متخصص ابواب مختلف در فقه بود
آیت‌ا... محمدمهدی شب‌زنده‌دار، عضو فقهای شورای نگهبان و دبیر شورای‌عالی حوزه‌های علمیه به‌عنوان سخنران نخست این همایش علمی درخصوص تبیین فقه در منظومه فکری رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) بیان کرد: فقه آن چیزی است که در تمامی ساحت‌های اعتقادی، فکری، اخلاقی و... از بشر خواسته شده است و رهبر شهید متخصص ابواب مختلف در فقه و تحصیل‌کرده در دو حوزه علمی قوی مشهد و قم بودند و پیوسته با کتاب و سنت و فهم شریعت در ارتباط بودند. در مقام عمل نیز مجدانه، مخلصانه و شجاعانه وارد شدند و مجموعه‌ای در این زمینه تشکیل دادند.شب‌زنده‌دار تصریح کرد: ایشان ایمان قلبی راسخ تام به این موضوع داشتند که حکومت صالحی که بتواند دنیا و آخرت انسان‌ها را تأمین کند جز از طریق فقه آ‌ل‌ا... و آموزه‌های نبی مکرم اسلام ساخته نیست. ایشان از همان دوران نوجوانی به این واقعیت ایمان آورد و خداوند نیز توفیق حرکت در این مسیر را به رهبر شهید عنایت کرد.
وی با اشاره به این مطلب که در پنج امر، نظریات فکری شهید بزرگوار را می‌توان نام برد، افزود: اصل اول عبودیت و نگاه به احکام اسلام در حوزه‌های مختلف است؛ این یکی از ارکان 
فکری برای تشکیل حکومت اسلامی است. مسئله دوم اهتمام شدید به احکام الهی بود به‌ویژه احکام اولیه اسلام. ایشان عمیقاً معتقد بودند آنچه در فقه به‌عنوان احکام اولیه آمده بدون هیچ کم‌وکاست باید عملیاتی شود و وظیفه حکومت، پیاده‌کردن این احکام است. مسئله سوم شناخت موضوعات خارج از فقه بود. رهبر شهید به‌ویژه بعد از تشکیل حکومت اسلامی، در شناخت موضوعات مختلف، بررسی‌های عالمانه انجام دادند. مسئله چهارم و پنجم نظر ایشان در منابع فقه و مناهج صحیح در فقه بود.
ویژگی‌های اکتسابی رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) باید الگوی طلاب باشد
آیت‌ا... احمدمروی، تولیت آستان قدس رضوی نیز در بخش دوم این نشست به ویژگی‌های شخصیتی رهبر شهید که ایشان را این‌گونه در قله نشاند، اشاره کرد و گفت: اگر ایشان رهبر انقلاب (رحمت‌ا... علیه) هم نبودند باز هم این ویژگی‌ها در خصوص ایشان را باید مطرح می‌کردیم. ایشان ویژگی‌های منحصر به فردی داشت که برای طلاب جوان می‌تواند الگو و سرمشق خوبی باشد. بخشی از ویژگی‌های ایشان، جزو ذات رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) بود که قابل‌یادگیری نیست؛ اما بخش دیگر شخصیت رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه)، خصوصیات اکتسابی ایشان است که باید برای ما الگو باشد.
آیت‌ا... مروی بیان کرد: نخستین ویژگی رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه)، اهل مطالعه بودنشان بود. ایشان هیچ زمانی را چه در سفر چه در حضر، برای مطالعه از دست نمی‌دادند. ارتباطات گسترده با طیف‌های مختلف از دوران جوانی، دیگر ویژگی رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) بود. شجاعت در بیان مسائل علمی، داشتن افق دید بلند در آینده اسلام، جامع‌نگری بدون تعصب و تصلَب غیرمنطقی و ایستا و نقدپذیری نیز از دیگر ویژگی‌های شخصیتی ایشان است. حقیقتاً این ویژگی‌ها باعث شد شخصیت رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) برجسته و کم‌نظیر شود و موردتوجه عالم قرار گیرد.
توجه رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) به رواج علم حدیث در حوزه‌های علمیه
حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمدکاظم طباطبایی، رئیس پژوهشکده علوم و معارف اسلامی درخصوص جایگاه و کارکرد حدیث در منظومه اسلامی از منظر رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) اظهار کرد: «اهتمام به حدیث پس از تمسک به کتاب قرآن کریم، برترین وظیفه برای عالم دینی است. حدیث مادر بسیاری از علوم اسلامی یا تمام آن هاست.» این دو جمله از رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) است که وقتی کنار هم قرار گیرد منظومه فکری ایشان نسبت به جایگاه حدیث در اسلام را نشان می‌دهد.حجت‌الاسلام طباطبایی بیان کرد: رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) در طول حیاتشان ۱۶۴۸ جلسه درس خارج فقه داشتند که تمامی آن ها با حدیث یا شرح حدیث آغاز شده است که نشان‌دهنده توجه و اهمیت ایشان به حدیث است.یکی از مشکلات موجود در حوزه علمیه این است که حدیث، جزو دروس جانبی بوده، درحالی‌که رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) تأکید داشتند دیگر علوم اسلامی مانند حدیث، تفسیر و فلسفه و کلام ا... باید در متن اصلی حوزه‌های علمیه باشد.
گردآوری ۱۵۰ هزار نسخه خطی در آستان قدس رضوی
مهدی خواجه پیری، مؤسس و مدیر مرکز بین‌المللی میکروفیلم نور نیز درخصوص ظرفیت‌های میراث مکتوب و نسخ خطی، احیا و روش بهره‌گیری از این میراث از دیدگاه رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) بیان کرد: در سه قرن اول اسلام، بزرگان دینی کتاب‌های زیادی نوشتند و خوش‌بینانه‌ترین حالت آن این است که ۹۰درصد آن ها از بین رفته است. بعد از دوره صفوی مسئله استنساخ شروع می‌شود و نهضتی در این زمینه آغاز می‌شود.خواجه پیری تشریح کرد: امروز در آستان قدس رضوی اهتمام به گردآوری نسخ خطی وجود دارد، در آینده‌ای نزدیک بزرگ‌ترین مجموعه میراث اسلامی و نسخ خطی که حدود ۱۵۰ هزار عدد است در مجموعه آستان قدس رضوی نگهداری خواهد شد. ما در دنیا شاید دومین یا سومین کشوری هستیم که دارای میراث و نسخ خطی هستیم که تقریباً ۵۰ درصد آن ها هنوز فهرست نشده است. اگر اتفاقی مانند جنگ که در کشور داشتیم بیفتد و این آثار نابود شود همه ما از این میراث عظیم محروم می‌شویم.
رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه)، یک اندیشمند تراز اول جهان اسلام است
حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر محسن الویری، دانشیار و رئیس گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) که از دیگر سخنرانان این نشست علمی بود، به موضوع تبیین بینش تاریخی رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) پرداخت و اظهار کرد: به نظر بنده، بُعد اندیشمندانه رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) نادیده گرفته شده است و ما باید به این بخش توجه بیشتری داشته باشیم. ایشان جدا از این که رهبر سیاسی بودند، دارای اندیشه‌های علمی به‌مثابه یک اندیشمند تراز اول جهان اسلام است و این جنبه شخصیتی ایشان باید موردتوجه قرار گیرد.حجت‌الاسلام الویری بیان کرد: رهبر عزیز ما به سه شکل به تاریخ اهتمام ورزیدند، گاه بیانات صریح نسبت به خوانش تاریخ داشتند، دسته دوم آثار قلمی مکتوب ایشان و تألیف و ترجمه‌های کتب مختلف از جمله «مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان» و «صلح امام حسن مجتبی (ع)» را می‌توان نام برد. سوم، چگونگی بهره جستن ایشان از آگاهی تاریخی در راهبری جمهوری اسلامی است.به گفته این پژوهشگر تاریخی، تاریخ صدر اسلام، تاریخ معاصر جهان اسلام، تاریخ ایران با تأکید ویژه بر تاریخ معاصر ایران، تاریخ‌تمدن غربی و تاریخ گستره تمدنی شرق با تأکید بر روسیه، از جمله موضوعاتی است که رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) در حوزه تاریخ به آن ها اهتمام ورزیدند. رهبر شهید (رحمت‌ا... علیه) در عرصه سودمندی تاریخ باتوجه‌به علوم اسلامی نیز گام‌های مؤثری برداشتند و بیان کردند: «چون قرآن کتاب هدایت است و هدایت انسان به تاریخ پیوسته است و در این کتاب آسمانی، نمونه‌های بسیاری وجود دارد؛ لذا تاریخ مهم است». مسئله وسعت بخشیدن به بینش‌ها و ضرورت پرداختن به علم تاریخ از دیگر موارد توجه رهبر شهید (رحمت‌ا...علیه) به سودمندی تاریخ است؛ چراکه به عقیده ایشان تاریخ می‌تواند بینش‌ها را زنده کند.