رکود در بازار خودرو در حال پررنگ شدن است؛ هم دلالان از بازار کنار کشیده‌اند، هم خریداران واقعی. با وجود افزایش قیمت خودروهای داخلی، استقبال از فروش‌های کارخانه‌ای ایران خودرو در طرح های اخیر به نصف رسیده و زنگ خطر برای خودروسازان به صدا درآمده است. بازار خودرو قرار بود همزمان با مقابله با سوداگری، پاسخگوی تقاضای واقعی باشد و قیمت منصفانه‌ای نیز برای مصرف‌کننده فراهم کند؛ اما حالا به نظر می‌رسد هیچ‌کدام از این اهداف محقق نشده‌اند.
به گزارش خراسان، در سال‌های گذشته، پایین بودن نسبی قیمت کارخانه نسبت به بازار، باعث شده بود تا هم مصرف‌کنندگان واقعی و هم خریداران با نیت سوداگرانه به سمت ثبت‌نام در طرح‌های فروش خودروسازان سوق پیدا کنند؛ اما در عمل، تولیدکننده بزرگ‌ترین بازنده این وضعیت بود؛ زیرا با وجود افزایش هزینه‌های تولید، ناچار به فروش با قیمت‌های دستوری می‌شد. حالا که قیمت کارخانه‌ای خودروها طی یک سال گذشته جهش قابل توجهی داشته و در برخی موارد در ۸ ماه اخیر تا حدود ۴۵ درصد افزایش یافته، به‌نظر می‌رسد تا حدی منافع تولیدکننده تأمین شده است. اما در سوی مقابل، خریداران سوداگر به دلیل کاهش اختلاف قیمت میان کارخانه و بازار، دیگر انگیزه‌ای برای ورود ندارند. از طرف دیگر، نشانه‌هایی وجود دارد که حتی تقاضای مصرفی نیز در حال عقب‌نشینی از بازار خودروهای نو است.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، در طرح اخیر فروش محصولات ایران خودرو، تنها ۵۲۰ هزار نفر ثبت‌نام کرده‌اند که از این میان تنها ۹۵ هزار نفر، متقاضیان عادی بوده‌اند. این در حالی است که در اسفندماه سال گذشته، یک میلیون و ۶۲ هزار نفر در این طرح‌ها ثبت‌نام کرده بودند و شمار متقاضیان عادی به بیش از ۲۴۰ هزار نفر می‌رسید. به این ترتیب، طی تنها ۴ ماه، تعداد متقاضیان عادی بیش از ۶۰ درصد و تعداد کل متقاضیان 50 درصد کاهش یافته است.
کاهش فاصله قیمتی قیمت کارخانه و بازار
کاهش علاقه مردم به خرید مستقیم از کارخانه را می‌توان تا حدی به کاهش فاصله قیمتی میان قیمت کارخانه و بازار نسبت داد؛ موضوعی که انگیزه‌های سوداگرانه را به‌شدت کاهش داده است.
داده های سایت «ایران‌جیب» نیز تأیید می‌کند که فاصله قیمت میان فروش کارخانه‌ای و بازار آزاد ایران خودرو، به کمترین حد در سال‌های اخیر رسیده است. به‌عنوان مثال، سورن دوگانه‌سوز در کارخانه ۸۳۳ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده، در حالی که در بازار تنها با ۴۶ میلیون تومان اختلاف به قیمت ۸۷۹ میلیون تومان معامله می‌شود. دنا اتوماتیک نیز با قیمت کارخانه‌ای یک میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان عرضه می‌شود، در حالی که قیمت بازار فقط ۴۵ میلیون تومان بیشتر است. پژو ۲۰۷ TU3 تنها ۲۰ میلیون تومان اختلاف قیمت دارد و تارا دستی نیز با فاصله ۶۵ میلیون تومانی از بازار عرضه شده است.
در مورد خودروهای مونتاژی هم وضعیت مشابهی حاکم است. هایما X7، S5 پرو و S7 پرو به ترتیب با قیمت‌های ۲ میلیارد، ۱.۷ و ۱.۸ میلیارد تومان از سوی ایران خودرو عرضه می‌شوند، در حالی که اختلاف آن‌ها با بازار آزاد تنها بین ۸۰ تا ۱۶۰ میلیون تومان است؛ رقمی که برای بسیاری از سرمایه‌گذاران خرد، توجیه اقتصادی لازم را ندارد.
اما رکود بازار فقط به خروج سوداگران محدود نمی‌شود. کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش هزینه نگهداری، افت اعتماد به کیفیت خودروهای داخلی و ادامه رکود اقتصادی، باعث شده حتی مصرف‌کنندگان واقعی هم از خرید خودروی نو منصرف شوند.
با این اوصاف کارشناسان صنعت خودرو هشدار می‌دهند که اگر کاهش استقبال از فروش‌های کارخانه‌ای ادامه یابد، این موضوع می‌تواند به رکود در بازار خودرو منجر شود. آن‌ها تأکید می‌کنند که خودروسازان باید برای بازگرداندن اعتماد عمومی و تحریک تقاضای واقعی، به اصلاح سیاست‌های فروش، ارتقای کیفیت، تنوع‌بخشی به محصولات و ارائه مشوق‌های مؤثر به خریداران نهایی روی آورند. در غیر این صورت، بازار خودرو نه تنها رشد نخواهد کرد، بلکه به نقطه‌ای می‌رسد که حتی فروش‌های فوری هم با استقبال مواجه نمی‌شود.
در نهایت، رکود در بازار خودرو زنگ خطری است که نشان می‌دهد نه تنها سرمایه‌های سوداگرانه عقب‌نشینی کرده‌اند، بلکه اعتماد و قدرت خرید مردم نیز در حال فروریختن است. اگر اصلاح ساختاری در سیاست‌گذاری قیمت و فروش انجام نشود حتی فروش‌های فوری نیز دیگر کارساز نخواهد بود.