ارتفاعات جنوب مشهد، به عنوان ریه شهر، هرچند زخمی اما همچنان تنفسگاه اصلی شهر است؛ ریه ای که سال ها در مواجهه با خنجر کوه خواری ها و ساخت و سازهای غیرمجاز بود. با توجه به این که طی ماه های اخیر درخصوص ادامه پروژه کمربندجنوبی مشهد که چندین سال از توقف آن و تبدیل به کوه پارک برای حفظ ظرفیت محیط زیستی آن منطقه می گذرد، زمزمه هایی وجود دارد، روز گذشته  نامه ای از سازمان محیط زیست کشور به کمیسیون اصل 90 مجلس رسانه ای شد که در آن از مخالفت صریح با هرگونه مداخله و اجرای پروژه در ارتفاعات جنوبی شهر مشهد خبر می داد.

​​​​​​​
ارتفاعات جنوبی مشهد محدوده‌ای را از منطقه طرق تا وکیل‌آباد دربرمی گیرد. این منطقه تا چند سال پیش یکی از بکرترین و پاک‌ترین مناطق شهر شناخته می‌شد و کارشناسان آن را ریه مشهد می‌نامیدند. اما از حدود نیمه دوم دهه80 به‌مرور ساخت‌وسازهای پراکنده‌ای در ارتفاعات با شیب ۴۵ درصد آغاز شد. یکی از مهم‎ترین پروژه هایی که انتقادات و اعتراضات جدی در برابر آن شکل گرفت، پروژه کمربند جنوبی مشهد بود که پس از کش و قوس های فراوان در نهایت با رای شورای حفظ حقوق بیت المال دستور توقف پروژه کمربندجنوبی مشهد با کاربری ترافیکی و حمل و نقلی صادر شد. اما با توجه به این که طی ماه های اخیر زمزمه هایی برای ادامه این پروژه مطرح شد، کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی پیگیری برای این موضوع را در دستور کار قرار داد.
پروژه فاقد مجوز زیست محیطی است
به گزارش «خراسان رضوی»، حجت‌الاسلام پژمان‌فر نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس و رئیس کمیسیون اصل 90 با اشاره به نامه رسمی رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، از مخالفت صریح این سازمان با هرگونه مداخله و اجرای پروژه در ارتفاعات جنوبی شهر مشهد خبر داد و گفت: بر اساس این نامه پروژه کمربند جنوبی فاقد مجوز زیست‌محیطی است. حجت الاسلام پژمان‌فر تصریح کرد: در این نامه که در پاسخ به پیگیری‌های کمیسیون اصل نود درباره وضعیت پروژه کمربند جنوبی مشهد صادر شده، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست تصریح کرده است که این محدوده از نظر زیست‌محیطی دارای حساسیت بسیار بالایی است و هرگونه اقدام عمرانی در آن، مستلزم اخذ مجوزهای زیست‌محیطی است.
کمربند جنوبی مجوزی برای اجرا ندارد
رئیس کمیسیون اصل نود با اشاره به محتوای این نامه افزود: طبق اعلام رسمی سازمان محیط‌زیست، طرح ارائه‌شده برای احداث کمربندی جنوبی، فاقد ارزیابی زیست‌محیطی مصوب بوده و از این رو، قابلیت بررسی و اجرا ندارد. همچنین تأکید شده است که این پروژه در اسناد فرادست شهری نیز از جمله طرح تفصیلی شهر مشهد حذف شده و مجوزی برای اجرا ندارد. وی با بیان این که در نامه رئیس سازمان محیط‌زیست به صراحت بر ممنوعیت هرگونه دخل و تصرف در ارتفاعات جنوبی مشهد تأکید شده است، گفت: این مناطق جزو عرصه‌های حساس طبیعی بوده و حفاظت از آن‌ها وظیفه حاکمیتی همه دستگاه‌هاست و هرگونه اقدام خارج از ضوابط، تضییع حقوق بیت‌المال و منابع طبیعی محسوب می‌شود.
پیگیری جدی برای صیانت از ارتفاعات جنوبی
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: کمیسیون اصل نود با جدیت موضوع صیانت از ارتفاعات جنوبی مشهد را پیگیری خواهد کرد و اجازه نخواهد داد تصمیمات خلاف ضوابط قانونی و محیط‌زیستی، منافع عمومی شهروندان و آیندگان را تهدید کند.
کمربند جنوبی چه بود و چه شد؟
احداث کمربند جنوبی مشهد که تسهیل در تردد و کاهش بار ترافیکی در محورهای جنوبی شهر ازجمله اهداف ایجاد آن بیان‌شده بود، در سال 1390 در دستورکار معاونت فنی- عمرانی شهرداری قرار گرفت و تملک اراضی واقع در این محور نیز به سازمان زمین و مسکن شهرداری واگذار شد، این پروژه که از آن به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین شاهراه‌های ارتباطی در جنوب مشهد نام‌برده می‌شد، از انتهای بولوار شهید برونسی تا بزرگراه باغچه و حدود ۲۷ کیلومتر بود و راه دسترسی از طرقبه و شاندیز به سمت غرب و شرق مشهد را فراهم می‌کرد. بر اساس طرح اولیه، قرار بود ۱۰ تقاطع غیر همسطح، 5 تقاطع همسطح و هشت دستگاه دوربرگردان غیرهمسطح در این مسیر ایجاد شود تا هم تردد در مسیر جنوب شهر آسان‌تر شود و هم‌ بار ترافیکی بیشتری  را کاهش دهد. این پروژه در ادامه درگیر حاشیه‌های فراوانی شد. ماجرای انفجارهای متعدد که برای تسهیل در ایجاد مسیر انجام شد و اعتراضات گسترده مردمی و سمن های محیط زیستی را به دنبال داشت، بیم ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حاشیه این کمربندی با هدف ایجاد حاشیه سود چشمگیر برای سودجویان، کور شدن 6چشمه آب و امکان وقوع سیلاب به‌واسطه این رخداد، تخریب فضای ارتفاعات جنوبی، مشکلات زیست‌محیطی ناشی از اجرای پروژه که به گفته کارشناسان باعث ثبات ریزگردها و آلودگی در هوای شهر شد و رفع نشدن مشکل ترافیکی، از جمله دلایلی بود که مسئولان را به فکر بازنگری در ادامه فعالیت کمربند جنوبی مشهد انداخت. این پروژه با دستور دادستانی در سال 94 متوقف و کار به شورای حفظ حقوق بیت‌المال سپرده شد و سپس در اتاق فکر دانشگاه فردوسی مشهد آب پاکی روی دست این پروژه ریخته شد و معاون وقت دادستانی اعلام کرد این پروژه باید متوقف شود و ما کمربند جنوبی نخواهیم داشت. پس از کش‌وقوس‌های فراوان اسفندماه 96 دادستانی مرکز استان به طور رسمی دستور توقف کمربند جنوبی مشهد را صادر کرد.

ماجرای واکنش مقام معظم رهبری به ساخت و ساز در ارتفاعات جنوب مشهد
اسفندماه 93 البته نقطه عطفی هم در حفاظت و توجه بیشتر به حفظ ارتفاعات جنوبی مشهد بود؛ جایی که رهبر معظم انقلاب در دیدار مسئولان و فعالان محیط زیست، منابع طبیعی و فضای سبز به ساخت و ساز در ارتفاعات جنوب مشهد واکنش نشان دادند. ایشان در بخشی از این جلسه تصریح کردند: در مشهد - شهر ما - من رفتم دیدم طرف ارتفاعات جنوب شهر که درواقع مرکز تنفّس شهر است، دارند افرادى آن بالا خانه می‎سازند، هتل می‎سازند، ساختمان‎هاى چند طبقه می‎سازند؛ این‎ها بد است، این‎ها غلط است؛ جرم بدانید این‎ها را . یکی از کارهای اساسی «جرم‌انگاری» در قانون است؛ این‎ها را باید جرم دانست در قانون و این کسانی که این کارها را می‎کنند تعقیب قضایی کرد. صِرف اینکه بروند قلع بنا بکنند، کافی نیست؛ که آن را هم متأسّفانه در مواردی نمی‎کنند، کوتاهی می‎کنند.