حاتم بخشی آب به بیابان های همسایه!

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان رضوی: سالانه 165 میلیون مترمکعب آب از مرزهای استان و دسترس کشور خارج می‌شود

نویسنده: مسعود حمیدی

مترجم:

​​​​​​​

کار از مرثیه‌سرایی گذشته است، سال‌هاست قلم‌فرسایی می‌کنیم و مطالبه گری. خراسان رضوی آب ندارد و دومین کلان‌شهر کشور که سالانه حدود 40 میلیون زائر را پذیراست و روزانه حدود 6 میلیون نفر جمعیت سیال دارد، همه سدهایش خشک‌شده‌اند. سد دوستی که تا همین 4 سال پیش 60 درصد نیاز 250 میلیون مترمکعبی مشهد را تأمین می‌کرد الان به لطف طالبان خشک‌شده است و در بالادست با حقابه ما آب‌تنی می‌کنند. آبخوان مشهد فوق بحرانی است و کسری مخازن آبخوان‌های استان فوق قرمز؛ هم فرونشست و هم سخت شدن لایه‌های خاک و هم شوری آب جبران‌ناپذیر هستند. 34 دشت از 37دشت فوق بحرانی‌اند و حالا زمزمه جیره‌بندی در کلان‌شهر مشهد جدی شده است. دولت هم به‌طور کامل بحران آب مشهد را نادیده گرفته و شوخی بودجه‌ای با این بحران تمام‌شدنی نیست. استان‌هایی که 10 سال بعد از مشهد وارد فاز انتقال آب دریا شده‌اند به لطف حمایت‌ها و رانت‌های دولتی و صنایع بزرگ برخلاف آمایش هم توسعه می‌دهند هم از دیگر حوضه‌ها و دریا برای خود آب می‌آورند؛ اما استان تشنه و کلان‌شهر مشهد همچنان مورد بی‌مهری است.
حتی اگر قبول کنیم دولت منابع مالی به‌اندازه کافی ندارد، نمی‌توانیم بپذیریم توان مدیریت و تصمیم‌گیری هم ندارد. چندین دهه است که مطالبه می کنیم حقابه استان از مرزها خارج می‌شود، جلوی آن را بگیرید؛ اما دریغ از گوش شنوا. افغانستان برخلاف عرف و حسن هم‌جواری با ایران سال‌هاست پای بر گلوی آبی شرق کشور نهاده و حالا هم با احداث چندین سد و بند آبی در بالادست سد دوستی آب را منحرف کرده و بندهای آب‌تنی به راه انداخته است و ما حتی در قالب دیپلماسی آبی هم نتوانسته‌ایم کاری پیش ببریم؛ درحالی‌که می‌شد با مبادله حقابه، امتیازاتی به‌طرف مقابل داد تا سد دوستی خشک نشود اما دریغ.آن‎چه قابل‌تأمل است خروج حداقل 165 میلیون مترمکعب آب به‌طور سالانه از مرز شمال شرقی کشور و یال شمالی هزارمسجد به کشور ترکمنستان است. بارها رسانه ها مطالبه کردند جلوی خروج آب را بگیرید اما از بد ماجرا و شاید تعارض منافع موضوع ملی و منافع ملی و بیت‌المال آب کشور که هرساله و هرروز در حال خروج از مرزهای کشور است، دعوا بر سر این است که آبی را که می‌خواهیم مدیریت کنیم، باید در منطقه کلات مصرف کنیم یا به مشهد منتقل کنیم.
آن‌طور که حسین پور معاون طرح و توسعه آب منطقه‌ای استان در گفت و گو با «خراسان رضوی» اذعان کرده حداقل 68 میلیون مترمکعب از این آب خروجی حقابه استان است که وارد خاک ترکمنستان می‌شود که البته مدیرعامل آب منطقه‌ای مدعی است حقابه ما 82 میلیون مترمکعب است.
تلخ است که بگوییم حقابه و آب بیت‌المال کشور و استانی که به مرز فوق بحران بی‌آبی رسیده، روزانه در حال خروج از مرزهای هزار مسجد است آن‌هم در حجم 165 میلیون مترمکعب در سال و بعد در داخل استان و حتی وزارتخانه نیرو دعوا بر سر این است که اگر 51 میلیون مترمکعب آب از این میزان را به مشهد منتقل کنیم، ممکن است اثر منفی بر منطقه کلات و هزار مسجد بگذارد!حتی با پذیرش این انتقاد کارشناسان درباره انتقال آب و میزان انتقال آب به مشهد باید به صراحت بگوییم موضوع اصلی امروز جلوگیری از خروج آب بیت‌المال کشور و استان بحران‌زده است و چگونگی مدیریت آن اولویت دوم است. اصلاً کل 68 میلیون مترمکعب حقابه را صرف توسعه منطقه کلات و هزار مسجد کنید اما اول جلوی خروج آن را بگیرید،؛ بعد به فکر انتقال آب مترمکعبی 450 هزار تومان از عمان برای تأمین آب شرب مشهد باشید. آقای دولت جلوی خروج آب بیت‌المال از یال شمالی هزار مسجد را بگیرید، این کشور و استان در شرایطی نیست که بتواند آب شرب موردنیاز مردم خودش را به همسایگان هبه کند تا بیابان آن‌ها سیراب شود.
10 صفحه اول