برزخ اجاره خانه!

خروج اتباع غیرقانونی و نامشخص بودن وضعیت اقتصادی، باعث به وجود آمدن یک برزخ در اجاره بها و بازار مسکن شده که هم آرامش دارد و هم فضا را برای برخی سوءاستفاده ها در خلأ نظارت به وجود آورده است

نویسنده: مسعود حمیدی

مترجم:

 انتظارات تورمی که متأثر از گزاره‌های روانی بازار است، همواره بر وضعیت واقعی زندگی مردم اثرگذار بوده و هست که اگر بخواهیم نمونه بارز آن را مثال بزنیم، بازار مسکن، ساخت‌وساز و اجاره‌بهاست. از ابتدای امسال به دلیل تورم و هزینه‌ های تحمیلی، بخش مسکن با رشد قیمت مواجه بود و اجاره‌بها هم به همان نسبت رشد داشته است و تقریباً صدای مستأجران بیش‌ازپیش درآمد و گویی هیچ نظارتی بر این بخش وجود ندارد؛ اما پس از اتفاقات جنگ تحمیلی 12 روزه و به‎خصوص با اجرای طرح بازگشت اتباع غیرمجاز شاهد به‌نوعی رکود یا آرامش در بازار مسکن بودیم. یکی از فعالان ساخت‌وساز معتقد است این رکود متأثر از دو مسئله اساسی است؛ اول این‎که هزینه‌های ساخت‌وساز به‎شدت افزایش یافته و از سویی گرانی باعث شده است مردم توان خرید نداشته باشند که این دو عامل متأثر از شرایط پساجنگ تحمیلی و مشخص نبودن ادامه‌دار بودن این تنش، باعث شده است هم سرمایه‌گذاران و هم فعالان ساخت‌وساز فعلاً ورود جدی به عرصه مسکن نداشته باشند که البته گروهی هم در این وضعیت فعالیت بیشتری داشته‌اند، بااین‌حال مردم سرمایه‌های خود را به سمت مسکن سوق نمی‌دهند و ترجیح می‌دهند فعلاً در بازارهای مطمئن‌تری مانند طلا و ارز سرمایه‌گذاری کنند.برخی کارشناسان معتقد هستند که با خروج اتباع غیرمجاز از استان و کشور، حجم تقاضای مسکن به‎خصوص در مناطق کم برخوردار کاهش پیداکرده است؛ به‌طور مثال در برخی مناطق کم برخوردار مشهد، با خروج اتباع شاهد کاهش نرخ اجاره‌بها در این مناطق هستیم.
​​​​​​​
مناطق کم برخوردار و آرامش اجاره
مشاهدات میدانی و بررسی‌های داده‌های درگاه‌های واگذاری املاک اجاره‌ای توسط خبرنگار ما، تقریباً بر این دو ادعا صحه می‌گذارد. طوری که بررسی‌ها نشان می‌دهد در برخی مناطق مانند پنج‌تن، بولوار توس و شهرک امام هادی(ع) واحدهای بعضاً 60 تا 80 متری با اجاره‌بهای کمتر از 8 میلیون تومان عرضه می‌شود، درحالی‌که تا چند ماه قبل‎تر نرخ این واحدها حدود 10 میلیون تومان بوده و برخی بنگاه های املاک می گویند این خانه ها قبلاً در اختیار اتباع بوده است. یکی دیگر از مشاوران املاک مدعی است خروج اتباع اثر زیادی بر واقعیت مسکن نگذاشته است اما همین که این فضا به وجود آمد، برخی مالکان نرخ های خود را کاهش داده و حاضر 
شده اند با مستأجران خود راه بیایند، در حالی که سال گذشته و تا همین ماه های قبل، چنین وضعیتی نبوده است و مالکان اهل تعامل نبودند.
نوسازها همچنان رو به گرانی
این اظهارات اگرچه نمایانگر وضعیت کلی بازار مسکن و اجاره بها در کلان‎شهر مشهد نیست اما اثرگذاری این فضا باعث شده است برخی مالکان تعامل بیشتری با مستأجران خود داشته باشند. با این حال بررسی های دقیق تر نشان می دهد، وضعیت اجاره بها برای واحدهای مسکونی نوساز در اکثر مناطق مشهد تغییر محسوسی در کاهش قیمت نداشته است و بعضاً افزایش قیمت را هم شاهد بودیم. به طور مثال واحدهای مسکونی آپارتمانی با متراژ بالاتر از 100 متر در مناطقی مانند آزادشهر، احمدآباد یا هاشمیه و رضاشهر نه‌تنها کاهش قیمت و یا ثبات قیمت نداشته اند، بلکه نسبت به سال گذشته افزایش قیمت هم داشته اند طوری که یکی از مشاوران املاک در این مناطق مدعی است با وجود اثرگذاری روانی در بازار بعد از جنگ و خروج اتباع هنوز هم بازار واحدهای نوساز داغ است و مالکان همچنان در این بازار تعیین کننده هستند. یکی دیگر از مشاوران املاک نیز مدعی است که شرایط به وجود آمده روی اجاره بها اثر چندانی نداشته است و بیشترین اثرات وضعیت برزخ فعلی روی بازار خرید و فروش مسکن بوده است؛ از یک سو مالکان دست نگاه داشته اند تا وضعیت آینده مشخص شود و خریداران هم ترجیح می‌دهند فعلاً سرمایه خود را در جایی نقدتر ببرند که این وضعیت باعث کاهش عرضه مسکن هم شده است.
غیبت نظارت
با وجود این اظهارات، برخی از مستأجران که عمده آن‌ها کارمند و حقوق بگیر هستند، معتقدند که دولت بازار مسکن و اجاره بها را رها کرده‌ و کسی بر بازار مسکن نظارت نمی‌کند و نرخ های مصوب رعایت نمی شود. یکی از این مستأجران مدعی است که مشاوران املاک به هیچ عنوان حاضر نیستند قراردادها را طبق قانون تنظیم کنند یا در سامانه‌ها ثبت کنند و مالکان نیز اجاره‌ها را تا 40 درصد هم افزایش داده‌اند و اتحادیه و بخش‌های نظارتی هم ورودی به این موضوع نمی‌کنند.
بررسی های جزئی‌تر و رصد وضعیت بازار درواقع بخش عمده این اظهارات را تأیید می‌کند طوری که داده‌های مرکز آمار هم به‌نوعی موید این موضوع است؛ به گونه‎ای که نرخ تورم ماهانه اجاره بها و مسکن در تیرماه امسال 2 درصد تعیین‌شده، در حالی که در تیرماه سال گذشته این شاخص 3 درصد بوده است.
با این حال گویی وضعیت برزخی به وجود آمده، هم‌ دست مالکان را بسته است و هم هنوز فرصت سوءاستفاده را برای برخی مالکان و مشاوران املاک که عمده این مشاوران فاقد مجوز قانونی هستند، فراهم کرده است و به نظر می‌رسد با خروج وضعیت بازار یا بازگشت آرامش به اقتصاد شاهد نوعی تغییرات محسوس در بازار مسکن خواهیم بود.
10 صفحه اول