️آن سوی سفر ویتکاف به مسکو 

نویسنده: حسین نجفی 

مترجم:


سفر اخیر استیون ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، به مسکو در شرایطی صورت می‌گیرد که روابط واشنگتن و مسکو در سایه بحران اوکراین به کمترین سطح تاریخی خود رسیده است. اهداف این سفر که پنجمین سفر ویتکاف از ابتدای سال جاری محسوب می‌شود، متعدد و راهبردی است. در سطح نخست، آمریکا می‌کوشد فضای گفت‌وگو را باز نگه دارد و خطوط ارتباطی را حتی در اوج تنش‌ها محفوظ بدارد؛ به عبارتی تلاش برای اجتناب از حرکت روابط به سمت درگیری نظامی مستقیم و همچنین آزمودن آمادگی روسیه برای هرگونه مصالحه احتمالی در بحران اوکراین. ویتکاف در دیدار با پوتین و مقامات روسی سعی خواهد کرد مواضع آمریکا درباره ضرورت عقب‌نشینی نیروهای روسی و امکان‌سنجی توافقات امنیتی را مطرح کند. ️درخصوص نتیجه احتمالی مذاکرات آمریکا و روسیه بر سر اوکراین، بعید است این گفت‌وگوها به نقطه عطف و توافق جامع منجر شود. مواضع دو طرف در موضوعات کلیدی، از جمله سرنوشت مناطق اشغالی و امنیت اروپا، بسیار متعارض است. روسیه خواهان دریافت تضمین‌های امنیتی دایمی و به رسمیت شناختن وضعیت فعلی سرزمینی است؛ حال آن‌که آمریکا و متحدانش همچنان بر حمایت از تمامیت ارضی اوکراین و عقب‌نشینی کامل نیروهای روسیه پافشاری دارند. لذا رسیدن به توافق جامع در کوتاه‌مدت دشوار به نظر می‌رسد و مذاکرات فعلی بیشتر جنبه تاکتیکی و ارزیابی وضعیت طرف مقابل را دارد. ️واکنش روسیه به پیشنهادهای ویتکاف به احتمال زیاد خویشتندارانه و در عین حال تهاجمی خواهد بود. روس‌ها احتمالاً پیشنهادهای مربوط به عقب‌نشینی یا مصالحه را با تأکید بر خطوط قرمز خود رد خواهند کرد و همزمان تلاش می‌کنند بخشی از مسئولیت وضعیت کنونی را بر عهده غرب بگذارند. در موضوع تحریم‌ها نیز انتظار می‌رود آمریکا تهدید به اعمال تحریم‌های جدید را مطرح کند؛ هرچند کارایی این تدابیر اقتصادی تا حدی تضعیف شده و روسیه مسیر دور زدن بسیاری از محدودیت‌ها را پیدا کرده است. روس‌ها به صراحت اعلام خواهند کرد که تحت فشار تحریم‌های مضاعف امتیازدهی نخواهند کرد و این اقدامات را عامل تشدید بحران می‌دانند. در نهایت، دست برتر چانه‌زنی در این مذاکرات، بسته به ابعاد مختلف، در حال حاضر نسبتاً با روسیه است. دلیل نخست، ثبات نسبی خطوط دفاعی روسیه در اوکراین و ناکامی غرب در تغییر معادله میدانی طی ماه‌های اخیر است. دوم، تداوم وابستگی جهانی به انرژی و غلات روسیه ابزار فشاری برای کرملین باقی گذاشته و اروپا نیز نسبت به تشدید بحران محتاط است. درمجموع، این سفر هرچند نشانه‌ای از تمایل دو طرف به حفظ حداقلی تعامل است، اما رسیدن به تحول راهبردی تا زمان تغییر واقعی موازنه میدانی یا اهداف طرفین متصور نیست.
10 صفحه اول