اگر فهرست سریال‌های ماندگار، مهم و پربیننده تلویزیون در ژانر دفاع مقدس را مرور کنیم، آثاری که دهه‌های گذشته تولید شدند، سهم بیشتری از این فهرست دارند. مجموعه‌های دفاع مقدسی که طی سال‌های اخیر ساخته شدند، موفقیت سریال‌های قدیمی را تکرار نکردند. مجموعه «عاشورا» و سریال «تانک‌خورها» جزو استثناها هستند که کیفیت خوبی داشتند و مورد پسند مخاطبان نیز قرار گرفتند. به مناسبت هفته دفاع مقدس، مروری داشتیم بر مجموعه‌های دفاع مقدسی شاخص و علت محبوبیت آن‌ها.

خاک سرخ
سال 81 که هنوز قصه جست‎وجوی یک فرزند برای یافتن والدین حقیقی‌اش به کلیشه تبدیل نشده بود، «خاک سرخ» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا با روایت این قصه در دل جنگ، روی آنتن رفت. تازگی قصه، فراز و نشیب‌های داستان و روایت تاثیرگذار و باورپذیر از دوران دفاع مقدس نیز مورد توجه قرار گرفت. حضور پرویز پرستویی و مهتاب کرامتی در سریال نیز برگ‌برنده مهمی برای «خاک سرخ» بود.
خوش رکاب
حضور در جبهه و جنگ برحسب اتفاق یا اجبار و تضادی که چنین موقعیتی خلق می‌کرد، دستمایه روایت قصه «خوش رکاب» ساخته علی شاه‌حاتمی و محصول 81 شد. شخصیت اصلی سریال راننده کامیونی به نام «تقی» بود که علاقه فراوانی به ماشین خود داشت، به همین دلیل حاضر نبود به رزمندگان و کمک‌رسانی به جبهه کمک کند؛ اما طی اتفاقاتی در این موقعیت قرار می‌گیرد و فداکاری رزمندگان او را تحت تاثیر قرار می‌دهد. قصه ساده، اما جذاب «خوش رکاب» و بازی خوب محمد کاسبی، باعث دیده شدن و محبوبیت سریال شد.
رقص پرواز
یکی دیگر از سریال‌های شاخص دفاع مقدس مینی سریال «رقص پرواز» به کارگردانی احمد مرادپور است. این سریال نیز مشابه «خاک سرخ» با مضمون جست‎وجو برای یافتن گمشده‌ای، سال  86 روی آنتن رفت. لاله اسکندری پس از «خاک سرخ» در «رقص پرواز» نقش زنی را ایفا کرد که این‌بار برای پیدا کردن نامزد خود راهی اهواز می‌شود و در انتها به پیکر شهید او می‌رسد. روایت همراهی‌برانگیز ساخته مرادپور از این جست‎وجو و لحظات تلخ، اما تاثیرگذار «رقص پرواز» در یاد مخاطبان ماندگار شد.
وضعیت سفید
حمید نعمت‌ا... کارگردان خوشنام سینما نیز در ساخته خود «وضعیت سفید»، سراغ به تصویر کشیدن دوران دفاع مقدس، منتها نه در میدان جنگ بلکه در بستر خانواده رفت. تصویر ملموس، صمیمی و آشنای «وضعیت سفید» از خانواده قصه، این مجموعه را به اثری ماندگار تبدیل کرد. همچنین همدلی و همزیستی اعضای خانواده زیر حملات دشمن و خلق لحظه‌های شیرینی که زندگی در آن‌ها جاری بود، از امتیازهای ساخته نعمت‌ا... بود که البته به مرور زمان ارزش‌های آن بیشتر دیده شد.
شوق پرواز
یکی از معدود سریال‌های موفق درباره زندگی یک شهید، «شوق پرواز» ساخته زنده‌یاد یدا... صمدی است که برش‌هایی از زندگی شهید عباس بابایی را به تصویر کشید. مهم‌ترین ویژگی سریال که موفقیت آن را تضمین کرد، خلق قهرمانی قابل باور و غیرکلیشه‌ای بود. سریال از روایت زندگی خانوادگی شهید نیز غافل نبود و تصویری دلچسب را از آن ارائه داد. حضور ستاره محبوب شهاب حسینی به دیده شدن سریال کمک کرد و شخصیتی ماندگار را در کارنامه او ثبت کرد.
​​​​​​​
نابرده رنج
مسیر سریال‌های موفق و محبوب دفاع مقدسی در دهه 90 با مجموعه «نابرده رنج» ساخته علیرضا بذرافشان ادامه یافت. این سریال نیز از ترفند قرار گرفتن شخصیت‌هایی غریبه با جبهه و جنگ در دل بحران و با یک انگیزه خاص، بهره برد و قصه‌اش را روایت کرد. زوج کامبیز دیرباز و سام درخشانی به مکمل‌هایی جذاب تبدیل شدند و شکل‌گیری لحظات کمدی در سریال نیز از دلایل موفقیت آن بود.
کیمیا
نیمه دهه 90 سریال طولانی «کیمیا» اثر جواد افشار طی 110 قسمت روی آنتن رفت. قصه این مجموعه که از دهه 50 آغاز شد، به دوره‌های مختلفی از زندگی دختری به نام «کیمیا» می‌پرداخت. ضعف‌های «کیمیا» در فضاسازی و گریم شخصیت‌ها، این سریال را هدف انتقادها قرار داد، اما قصه عامه‌پسند آن و همراهی مخاطب با دوران‌های مختلف جوانی و میان‎سالی شخصیت اصلی باعث شد «کیمیا» دیده شود.
عاشورا و تانک‌خورها
جدیدترین سریال‌های شاخص این فهرست مینی سریال «عاشورا» اثر هادی حجازی‌فر و «تانک‌خورها» ساخته پرویز شیخ‌طادی است. «عاشورا» با محوریت شهید باکری نیز مانند «شوق پرواز»، قهرمانی همراهی‌برانگیز را پیش چشم مخاطب گذاشت و صحنه‌های مبارزه در میدان جنگ نیز باورپذیر به تصویر کشیده شد. «عاشورا» با قاب‌های سینمایی، روایت کاملی از زندگی خانوادگی و مبارزات شهید باکری داشت. «تانک‌خورها» نیز از زاویه جدیدی به دفاع مقدس پرداخت و قهرمانی مردمی را خلق کرد. تلاش رزمندگان برای تعمیر تانک‌ها و فراهم کردن امکانات برای مقابله با دشمن ایده جدیدی بود. بازی آرش مجیدی در نقش اصلی سریال و رگه‌های کمدی «تانک‌خورها» نیز مورد توجه مخاطبان قرار گرفت.