ضرورت گذار به درآمدهای پایدار

نویسنده: حسین حسامی رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر مشهد

مترجم:

مشهدالرضا(ع)، جهان‌شهر برکت و کرامت، نه تنها یک مقصد زیارتی برای میلیون‌ها زائر و مجاور حضرت امام علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) است، بلکه امروز به یک قطب فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی در سطح ملی و فراملی تبدیل شده است. توسعه این کلان‌شهر نیازمند یک نگاه راهبردی و واقع‌گرایانه به مسئله‌ای حیاتی است: تامین منابع مالی پایدار برای اداره و پیشبرد پروژه‌های شهری.
سال‌ها تکیه بر درآمدهای وابسته به منابع ناپایدار همچون تراکم‌فروشی یا عوارض ساخت‌وساز، شهرداری‌ها را در برابر نوسانات اقتصادی، رکود بازار مسکن و تغییرات سیاستی آسیب‌پذیر کرده است. این الگو دیگر پاسخگوی نیاز یک کلان‌شهر رو به رشد مانند مشهدمقدس نیست. امروز، به عنوان مدیران شهری وظیفه داریم با نوآوری مالی، رهیافت‌های تازه و هم‌افزایی با مردم و بخش خصوصی، مسیر درآمدی تازه‌ای تعریف کنیم که هم پایدار باشد و هم عادلانه و توسعه‌محور.
درآمد پایدار یعنی منابعی که مستقل از رکود اقتصادی و تغییرات مقطعی بازار، بتوانند به طور مستمر هزینه‌های اداره شهر و توسعه زیرساخت‌ها را تامین کند. این منابع شامل مالیات بر ارزش افزوده، عوارض خدمات شهری، اجاره و بهره‌برداری از دارایی‌ها و همچنین درآمدهای ناشی از سرمایه‌گذاری‌های شهرداری است. در مشهدمقدس، ظرفیت‌های عظیمی برای ایجاد چنین درآمدهایی وجود دارد؛ از بهره‌برداری اقتصادی اراضی شهرداری گرفته تا مدیریت هوشمند خدمات عمومی.
یکی از رویکردهای نوین در جهان، تامین مالی جمعی (Crowdfunding) است؛ سازوکاری که در آن شهروندان، شرکت‌ها و حتی زائران می‌توانند با سرمایه‌های خرد یا کلان، در پروژه‌های شهری مشارکت کنند. ایجاد پلتفرم‌های رسمی تحت نظارت شورای اسلامی شهر و مدیریت شهری، برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌هایی مانند توسعه حمل‌ونقل عمومی، ساخت پارک و فضای سبز، یا حتی پروژه‌های فرهنگی و گردشگری، علاوه بر تامین مالی، باعث ایجاد حس تعلق و مشارکت فعال مردم می‌شود. تجربه شهرهای پیشرفته نشان می‌دهد، زمانی که مردم سرمایه خود را وارد پروژه‌های شهری می‌کنند، نه تنها کیفیت اجرا بالا می‌رود، بلکه نظارت اجتماعی بر عملکرد مدیریت شهری تقویت می‌شود و شفافیت ارتقا می‌یابد.
بخش خصوصی با وجود زیرساخت‌های اقتصادی، صنعتی، گردشگری و خدماتی، توان بالقوه اقتصادی عظیمی دارد که می‌تواند هم‌پای مدیریت شهری حرکت کند. انعقاد قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و انتقال، مشارکت عمومی-خصوصی و ایجاد بسته‌های سرمایه‌گذاری شفاف و جذاب، می‌تواند سرمایه‌گذاران را به ورود به پروژه‌های سودآور شهری ترغیب کند. از ساخت پارکینگ‌های طبقاتی تا توسعه خطوط اتوبوس‌رانی برقی و پروژه‌های هوشمندسازی خدمات شهری، همه این‌ها می‌توانند از طریق مشارکت بخش خصوصی پیش بروند، بدون آنکه فشار مالی مستقیم بر شهرداری یا مردم وارد شود.
مشهدالرضا(ع)، با جایگاه بین‌المللی و موقعیت ممتاز مذهبی، باید از اقتصاد زیارت و ارزش‌های فرهنگی خود برای جذب سرمایه بهره ببرد. گسترش مراکز اقامتی، توسعه مراکز فرهنگی و هنری، ایجاد بازارچه‌های صنایع‌دستی و تقویت گردشگری سلامت، همه فرصت‌هایی هستند که می‌توانند به درآمد پایدار تبدیل شوند. مدیریت شهری باید زیرساخت‌های لازم برای جذب سرمایه‌گذار داخلی و خارجی را فراهم کند: شفافیت، تضمین حقوق سرمایه‌گذار، تسهیل مجوزها و حمایت حقوقی. این نگاه نه‌تنها باعث تنوع‌بخشی به منابع درآمدی می‌شود، بلکه باعث ایجاد اشتغال و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان خواهد شد.
تغییر رویکرد از درآمدهای ناپایدار به درآمدهای پایدار، از پروژه‌های محدود دولتی به پروژه‌های مشارکتی مردمی و بخش خصوصی و از هزینه‌کرد صرف به نگاه سرمایه‌گذاری، تنها راه تضمین آینده روشن مشهدمقدس است. این گذار نیازمند جسارت، نوآوری و اعتمادسازی است. باور دارم که با اتحاد میان مجموعه مدیریت شهری، مردم و فعالان اقتصادی، می‌توانیم جهان‌شهرمشهد مقدس را تبدیل به نمونه‌ای موفق از مدیریت شهری هوشمند و پایدار کنیم. درمجموع جهان‌شهر برکت و کرامت باید نه‌تنها مقصد زیارت، بلکه الگویی برای توسعه پایدار شهری در جهان باشد.
10 صفحه اول