از بهار 1403، طرح درمان رایگان کودکان زیر 7 سال در مراکز درمانی دولتی که از اقدامات مثبت دولت شهید رئیسی و در اجرای قانون جوانی جمعیت بود، پا به عرصه بهداشت و درمان کشور باز کرد. این طرح اگرچه طبیعتا هزینه های درمان و مراکز بهداشتی را افزایش می داد و می دهد، اما در نوع خود اقدامی پیشرو، آینده نگر و گامی بلند در جهت سلامت کودکان و حمایت از فرزندآوری قلمداد می شود. ما در این گزارش، ضمن تاکید بر تداوم و ضرورت قدرتمندانه تر این طرح، شماری از تاملات و پیشنهادها در جهت بهبود آن را بررسی می کنیم.
​​​​​​​
افزایش مطالبات از بیمه ها
طرح درمان رایگان کودکان زیر 7سال در مراکز درمانی دولتی، اما در این یک سال و نیم، همواره با چالش هایی رو به رو بوده از جمله این که مطالبات مراکز درمانی را از بیمه ها افزایش داده که در مقابل، تدبیر ویژه ای در جهت تسریع در پرداخت این بدهی از سوی بیمه ها صورت نگرفته است.
در این زمینه، شمس‌ا... نوری‌پور، رئیس بیمارستان کودکان مفید تهران می گوید: «این موضوع، فشار مالی زیادی به بیمارستان‌های اطفال وارد می‌کند. لازم است سازمان‌های بیمه‌گر به پرداخت مطالبات بیمارستان‌های اطفال توجه بیشتری کنند تا مشکلات آن ها برطرف شود. تلاش می‌کنیم که هیچ بیماری به دلیل مسائل مالی برای دریافت خدمات دچار مشکل نشود و ارائه خدمات روی زمین نماند.»
جای بودجه پایدار خالی است
اما این طرح از همان روزهای نخست با دغدغه ای جدی روبه رو بود. وزیر وقت دولت سیزدهم، همان ابتدا ضرورت تخصیص بودجه ای پایدار برای طرح رایگان کودکان زیر 7 سال خواستار شده بود.به گفته  دکتر یوسف مجتهدی‌  درمان رایگان کودکان زیر 7 سال در راستای اجرای قانون جوانی جمعیت، در بهمن ماه 1402 مصوب و اردیبهشت 1403 جهت اجرا ابلاغ شد. اجرای جدی این مصوبه که از آخرین اقدامات مهم دولت سیزدهم و شهید رئیسی بود به نوعی به دولت جدید منتقل شد و اگرچه هیچ گاه در خصوص لغو آن، خبری متقن و مستند منتشر نشد، اما اجرای آن در مراکز درمانی همواره با چالش هایی همچون دریافت بخشی از هزینه توسط بیمار روبه رو بوده است. رئیس بیمارستان کودکان بهرامی که معتقد است، این طرح به صورت شتابزده وارد نظام حکمرانی درمان کشور شده است، می گوید: «نظام سلامت، نظامی در هم‌تنیده است و  اجرای یک سیاست در یک بخش می‌تواند تبعاتی برای سایر بخش‌ها داشته باشد. اگر سیاست گذاران تصمیم گرفته‌اند که یک سیاست را در کشور اجرا کنند، بودجه و اعتبار لازم سیاست مدنظر خود را فراهم کنند. به طور مثال، اگر سیاست گذاران تصمیم گرفته‌اند درمان کودکان کمتر از ۷ سال را رایگان کنند، بودجه و اعتبار این سیاست را می‌بایست در اختیار سازمان‌های بیمه‌گر قرار دهند. هنگامی که با سازمان‌های بیمه‌گر سخن می‌گوییم اظهار می‌کنند که بودجه‌ مشخصی برای این موضوع دریافت نکرده‌اند تا به تبع اعتبار دریافتی، سهم بیمارستان‌ها را پرداخت کنند. پویایی یک سیستم، وابسته به پرداخت مابه‌ازای تعهدی است که انجام می‌دهد.»
درمان سرماخوردگی معمولی با فوق تخصص !
در کنار مواردی که ذکر آن آمد، چالش دیگری نیز این طرح را تهدید می کند. مدیران بیمارستان معتقدند، این طرح باعث مراجعات القایی شده و گاهی خانواده ها به دلیل نبود نظام ارجاع، برای درمان یک سرماخوردگی معمولی به فوق تخصص کودکان مراجعه می کنند. دکتر یوسف مجتهدی می گوید: «‌طرح درمان رایگان کودکان کمتر از ۷ سال سبب افزایش مراجعات القایی شده، به طور مثال، بیمار بابت سرماخوردگی ساده به بیمارستان مراجعه می‌کند و خواهان درمان بیماری توسط یک فوق‌تخصص ریه کودکان است. سیستم نظام سلامت در نظر دارد که مشکلات نظام ارجاعی را برطرف کند این درحالی است که اجرای طرح درمان رایگان کودکان کمتر از ۷ سال سبب بروز مشکلات بیشتر شد. این طرح، میزان توقع از نظام سلامت را افزایش داده و شاید توقع ایجاد شده را در تمام کشور نتوانیم پاسخ دهیم؛ به طور مثال، شاید فوق‌تخصص ریه کودکان در تمام کشور در دسترس نباشد. همچنین تصور نمی‌کنم که هیچ نظام سلامتی در هر نقطه‌ای از این دنیا بتواند در هر زمان خدمات فوق تخصصی در اختیار همه مراجعه‌کنندگان قرار دهد؛ چرا که تامین فوق‌تخصص ریه در هر ساعت شبانه‌روز بسیار هزینه‌بر است.»
حذف نه، اصلاح کنیم
طبیعتا هر طرح و پروژه ای در مسیر اجرا با مشکلات و نارسایی هایی روبه روست که با رفع و اصلاح آن، می توان روند را  با کیفیت افزون تداوم بخشید. به نظر می رسد، وضعیت موجود این طرح، مراکز درمانی را خسته و فرسوده خواهد کرد و چنانچه، آسیب ها برطرف نشد، چه بسا بنیان آن فرو ریزد.