مدیریت پسماندهای صنعتی،ویژه وپزشکی در خراسان رضوی سال‌هاست یکی از موضوعات مهم زیست‌محیطی استان به شمار می‌رود؛ موضوعی که همزمان با توسعه صنعتی، افزایش مراکز درمانی و رشد جمعیت شهری، ابعاد تازه‌تری پیدا کرده است. در این میان، پسماندهای عفونی به دلیل ماهیت خطرناک و اثرگذاری مستقیم بر سلامت عمومی، از حساسیت بیشتری برخوردارند. بر اساس آمار رسمی، روزانه حجم قابل توجهی از پسماندهای پزشکی درمشهد تولید می‌شود که بخشی ازآن عفونی است و نیازمند بی‌خطرسازی و مدیریت دقیق پیش از دفع نهایی است. از سوی دیگر، استان خراسان رضوی با وجود تولید هزاران تن پسماند صنعتی ویژه، فاقد سایت دفن مهندسی پسماندهای خطرناک است؛مسئله‌ای که اهمیت نظارت،ساماندهی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول را دوچندان می‌کند.

​​​​​​​

هر روز بخشی از فعالیت بیمارستان‌ها و مراکز درمانی به تولید پسماندهایی ختم می‌شود که اگر به‌درستی مدیریت نشود، می‌تواند به تهدیدی برای محیط زیست و سلامت شهروندان تبدیل شوند. سهم مشهد از این چرخه، ماهانه حدود ۱۰ تن پسماند عفونی است که درگفت‌وگو با معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، آخرین وضعیت مدیریت پسماندهای صنعتی و پزشکی استان را بررسی کردیم.
۵۳۰۰ تن پسماند صنعتی ویژه در یک سال
دربخش پسماندهای صنعتی،آمارارائه‌شده نشان‌دهنده حجم قابل توجهی از پسماندهای ویژه در استان است. مهدی یزدان جو معاون محیط زیست انسانی اداره کل محیط زیست استان در پاسخ به این پرسش که میزان کل پسماند صنعتی و پسماند ویژه و خطرناک تولیدشده در استان طی سال ۱۴۰۳ و امسال چقدر بوده و چه سهمی از آن مربوط به مشهد است؟ به «خراسان رضوی» می گوید: مقدار پسماند صنعتی ویژه مدیریت شده در سال 1403 بالغ بر 5300 تن بوده است که در بستر سامانه جامع محیط انسانی سازمان متبوع موارد مورد بررسی و نظارت قرار گرفته است، این رقم برای سال 1404 هنوز محاسبه نشده است. وی در پاسخ به این پرسش که چه مقدار از پسماندهای صنعتی استان به‌عنوان «خطرناک» طبقه‌بندی می‌شود و سرنوشت آن‌ها چگونه است؟ توضیح می دهد: نقل و انتقال پسماندهای صنعتی و خطرناک پس از ثبت درخواست در سامانه جامع محیط انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به واحدهای ذیصلاح در سطح کشور منتقل خواهند شد، انتخاب واحدهای ذیصلاح پذیرنده با انتخاب تولید کننده پسماند و نظارت سازمان حفاظت محیط زیست خواهد بود. معاون محیط زیست استان همچنین درباره تعداد مراکز درمانی و بیمارستان های فعال استان نیز می گوید: در استان خراسان رضوی 69 بیمارستان مشتمل بر 35 بیمارستان در سطح شهرستان های استان و 34 بیمارستان در شهر مشهد فعال هستند که از این تعداد بیمارستان یک مورد یعنی بیمارستان امام هادی (ع) در مشهد تعطیل است، شهرستان های فیروزه و زاوه نیز در سطح استان فاقد بیمارستان هستند. یزدان جو گریزی هم به آمار پسماندهای پزشکی و عفونی تولیدی توسط این مراکز می زند و یادآور می شود: ماهانه بالغ بر 25 تن پسماند پزشکی در مشهد تولید می شود که حدود 10 تن از این میزان، پسماند عفونی است. 
۵۲۰ اخطار و تشکیل ۵۴ پرونده قضایی
با توجه به تولید این میزان پسماند پزشکی و عفونی در استان که سالانه 120 تن پسماند عفونی را شامل می شود، یکی از اقدامات مهم، انجام فرآیند بی‌خطرسازی پسماندهای بیمارستانی پیش از دفع است. معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان در پاسخ به این سوال که چه درصدی از پسماندهای بیمارستانی پیش از دفع، فرآیند بی‌خطرسازی را طی می‌کند؟ می گوید: با توجه به سازو کار ایجاد شده برای محل بی خطرسازی پسماندها در محل بیمارستان ها و همچنین وجود مراکز بی خطرسازی بخش خصوصی، پسماندهای عفونی بیمارستان ها و مراکز درمانی غیر بیمارستانی قبل از دفع بی خطر می شود. وی می افزاید: در این زمینه و با توجه به نظارت های انجام شده، بالغ بر 520 مورد اخطاریه زیست محیطی در خصوص مدیریت پسماند برای واحدهای مستقر در استان صادر شده است، همچنین در این راستا بالغ بر54 پرونده قضایی نیز تشکیل شده و مورد پیگیری قرار گرفته است .
سایت دفن مهندسی پسماندهای خطرناک نداریم!
یکی از مهم‌ترین گزاره هایی که در این گفت و گو مطرح شد مربوط به زیرساخت دفن پسماندهای خطرناک بود. یزدان جو در پاسخ به این پرسش که آیا سایت دفن مهندسی پسماندهای خطرناک در استان وجود دارد؟ اعلام می کند که «خراسان رضوی فاقد سایت پسماندهای خطرناک است»! نبود چنین سایتی، در کنار حجم تولید پسماندهای ویژه، یکی از نقاط قابل تأمل به شمار می‌رود. 
وی می افزاید: وزارت کشور در خصوص پسماندهای عادی و وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص پسماندهای پزشکی مسئول نظارت بر نحوه مدیریت پسماندها هستند و این اداره کل با توجه با نقش حاکمیتی خود انجام امور نظارت را انجام می دهد.