الاکلنگ تعامل با آمریکا

چرا ایران و آمریکا نمی توانند با هیچ مدلی از تعامل به خصومت ها پایان دهند ؟

نویسنده: هاشمی

مترجم:

 تنش‎ها و درگیری‎ها میان ایران و آمریکا در شرایطی روز به روز بیشتر و گسترده تر می شود که احتمالا همان‎طور که ترامپ هم چند روز قبل به آن اذعان کرده بود، تفاهم‎نامه میان ایران و آمریکا به پایان خود رسیده است. این تفاهم‎نامه آخرین مورد از انواع و اقسام تجربیات تعامل ایران و آمریکا در 50 سال گذشته بود که اتفاقا موارد قبلی هم به رغم تفاوت در شرایط و مدل تعامل، هیچ‎کدام به نتیجه نرسیده بودند. بررسی علت به نتیجه نرسیدن هیچ‎یک از تعاملات تاریخی ایران و آمریکا در 5 دهه گذشته با ذکر دو علت ممکن است.  اولین مورد که به نتیجه رسیدن ایران و آمریکا را ناممکن می کند، ماهیت وجودی متضاد این دو کشور است. آمریکا نه تنها زاده استعمار است، بلکه اساسا وارث نوع کلاسیک استعمار بریتانیا نیز محسوب می شود. در 80 سال گذشته (پس از پایان جنگ دوم جهانی) مدل تعامل آمریکا با تمامی کشورها بر اساس چپاول ثروت‎هایشان و زورگویی و دخالت در امور داخلی آن ها شکل گرفته است. این همان مدلی است که آمریکایی ها با ایران پیش از انقلاب هم در همان چارچوب تعامل می کردند و دقیقا همین موضوع بود که   باعث خروش مردم ایران و سرنگونی رژیم دست نشانده پهلوی شد. بدیهی است که نه ایران امروز می تواند استقلال خود را در مذاکره با آمریکا تاخت بزند و نه آمریکا می تواند عنصری خارج از نظم مطبوع خود را بپذیرد و اجازه عادی شدن آن را بدهد. در چنین شرایطی تا زمانی که در ماهیت یکی از این دو کشور تغییری نهادینه نشود، نمی توان انتظار عادی شدن تعامل میان آن ها را داشت. دومین نکته تفاوت میان وزن دو کشور ایران و آمریکا در حوزه های مختلف سیاسی، نظامی و اقتصادی است. توجه داشته باشید به عنوان مثال اتحاد جماهیر شوروی در زمان جنگ سرد یا جمهوری خلق چین امروز نیز دارای تفاوت های ماهوی با ایالات متحده بوده و هستند اما با توجه به وزن نظامی، اقتصادی و سیاسی نزدیک به آمریکا این تفاوت ماهوی جلوی تعامل آن ها با آمریکا را نگرفت. اما در مورد ایران، اگر تعامل با آمریکا را به یک الاکلنگ تشبیه کنیم، وزن سنگین‎تر طرف آمریکایی باعث به وجود آمدن شرایط یک‎طرفه به ضرر ایران و به نفع آمریکا می شود. البته این نکته به این معنا نیست که ایران امکان شکست دادن آمریکا و اجبار او به پذیرش یک متن تفاهم یک‎طرفه را ندارد بلکه این تجربه اتفاقا آخرین موردی هم بود که در تعامل ایران با آمریکایی ها اتفاق افتاد؛ اما بدیهی است که شرایط نابرابر ایران و آمریکا در تعامل با دیگر کشورها و نهادهای بین المللی، راه هایی را برای فرار طرف آمریکایی از تعهداتش باز می کند. تنها راه خروج از این چرخه معیوب تعامل با آمریکایی ها، سعی در ایجاد مراکز ثقل نظامی و اقتصادی خودساخته و درون‎زایی است که بتواند معادله حاکم بر الاکلنگ تعامل ایران و آمریکا را به هم زند و وزن ما در معادلات جهانی را به طرف آمریکایی که اتفاقا در دوران افول تاریخی خود به سر می برد، نزدیک تر کند.
10 صفحه اول