​​​​​​​
نسل تازه‌ای از ابزارهای هوش مصنوعی با افزودن قابلیت گفت ‌وگو به کتاب‌های الکترونیکی و صوتی،درحال تغییر تجربه مطالعه هستند؛ فناوری‌ که به خوانندگان اجازه می‌دهد هنگام خواندن یا شنیدن یک اثر،درباره شخصیت‌ها، مفاهیم،رویدادها و حتی پیشینه تاریخی آن سوال بپرسند و پاسخ دریافت کنند.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،این ابزارها تلاش می‌کنند فاصله میان خواننده و کتاب را کمترکنند و مطالعه را از تجربه‌ای یک‌ طرفه به گفت‌وگویی تعاملی تبدیل کنند. «احمد کامل»،مدیرعامل سینای ای‌آی (Sinai.ai)، درباره این تجربه گفته است: «کاربر با کتاب طوری تعامل می‌کند که گویی با موجودی زنده روبه‌روست؛ تجربه‌ای کاملاً متفاوت.»
در ماه‌های اخیر، شرکت‌ها و استارت‌آپ‌های مختلف نیز وارد این حوزه شده‌اند. استارت‌آپ فرانسوی «مای اسمارت بوک» سرویس مشابهی راه‌اندازی کرده و آمازون نیز قابلیت‌هایی «از این کتاب بپرس» برای کیندل و «یک سؤال بپرس» برای آدیبل را معرفی کرده است. شرکت الون‌لبز نیز«الون‌ریدر ویس چت» را ارائه کرده که کتاب را به گفت‌ وگویی دوطرفه با مخاطب تبدیل می‌کند.
با این حال،گسترش این فناوری نگرانی‌های جدی درباره حقوق نویسندگان و ناشران ایجاد کرده است. سینای ای‌آی اعلام کرده تنها از آثاری استفاده می‌کند که در مالکیت عمومی قراردارند یا مجوز استفاده از آن‌ها از نویسندگان، ناشران یا صاحبان حقوق دریافت شده است.
درمقابل، آی‌چت‌بوک به جای استفاده مستقیم از متن کتاب، ایده‌های کلیدی آثار را استخراج و با زبانی ساده‌تر عرضه می‌کند. «برایان یانگ»، بنیان‌گذار این شرکت، این روش را به‌ویژه برای دانشجویان کاربردی می‌داند و معتقد است می‌تواند بخشی از چالش‌های مربوط به حق مؤلف را کاهش دهد.
اما همه سرویس‌ها چنین محدودیت‌هایی ندارند. مای‌ریدر به کاربران اجازه می‌دهد آثار دارای حق نشر را بارگذاری و به ابزارهای هوش مصنوعی متصل کنند. جمینای نوت‌بوک گوگل و بوک‌ورم ای‌آی نیز هنگام بارگذاری آثار، وضعیت حقوق نشر را بررسی نمی‌کنند.
سینای ای‌آی برای حل این چالش، سامانه‌ای با عنوان «حقوق هوش مصنوعی» طراحی کرده که بر اساس آن نویسندگان و ناشران در ازای استفاده چت‌بات‌ها از آثارشان حق‌الزحمه دریافت می‌کنند. این شرکت همچنین از مذاکره با پنج ناشر بزرگ آمریکا خبر داده است.
با این حال، انجمن نویسندگان آمریکا از قابلیت آمازون انتقاد کرده و هشدارداده است که استفاده از آثار دارای حق نشر بدون مجوز و بدون ایجاد درآمد برای صاحبان اثر می‌تواند «سابقه‌ای خطرناک» برای آینده رابطه هوش مصنوعی و صنعت نشر ایجاد کند.