​​​​​​​

پس از گذشت چند ماه از عملیات موفق نیروی هوایی ارتش ایران علیه اهداف آمریکایی در منطقه در آغاز جنگ ۴۰ روزه، پرونده سرنوشت خلبانان دو جنگنده هدف ‌قرار گرفته در مسیر بازگشت، وارد مرحله تازه‌ای شده است. نیروهای مسلح پیشتر احتمال مفقودی یا شهادت هر چهار خلبان را مطرح می‌کردند اما با کشف پیکر یکی از آنان، اکنون اطلاعات جدیدی درباره سرنوشت سه خلبان دیگر به دست آمده و نیروهای مسلح بر زنده بودن و اسارت آنان توسط نیروهای قطری تأکید دارند.در همین زمینه، سردار باقرزاده، فرمانده کمیته جست‎وجوی مفقودین ستادکل نیروهای مسلح، اوایل هفته در نامه‌ای به رئیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ خواستار مصاحبه فوری با سه خلبان ایرانی اسیر در قطر و اطلاع‌رسانی از وضعیت سلامت آنان شد. به گفته باقرزاده، برابر اطلاعات به ‌دست آمده سه خلبان (جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به روشیان) به ‌طور زنده ‏توسط نیروهای قطری به اسارت گرفته شده‌اند‏ ولی دولت قطر تاکنون با وجود همه تلاش‎های دیپلماتیک و پیگیری‌های به‌عمل آمده، اجازه دیدار و مصاحبه و تماس اسرا  با خانواده‌ها ‏و مسئولان پیگیری کننده را نداده است که این امر در ذیل فصول مربوط به جنایات جنگی مورد توجه و رسیدگی ‏است. به گفته سردار باقرزاده، این سه خلبان در 11 اسفند با دو فروند جنگنده سوخو ۲۴ ارتش ایران برای انجام ماموریت رزمی به‌ سوی پایگاه نظامی دشمن مستقر در قطر عزیمت نمودند که علی‎رغم موفقیت اولیه در انجام وظایف، متأسفانه به‌ هنگام بازگشت، به‌علت اصابت پدافند دشمن، خلبانان اجکت می‌نمایند. یکی از چهار خلبان جنگنده‌های مذکور به نام مجید کاظمی به درجه رفیع شهادت نائل گردید اما از سرنوشت سه خلبان دیگر اطلاعی در دست نیست.
تکذیب از سوی قطر
با اعلام این خبر از سوی نیروهای مسلح، دولت قطر بلافاصله با صدور بیانیه‌ای تلاش کرد مسئولیت خود در قبال سرنوشت سه خلبان ایرانی را رد کند و روایت مطرح ‌شده از سوی تهران درباره اسارت آنان را زیر سؤال ببرد. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اظهارات مطرح‌شده درباره بازداشت خلبانان ایرانی را به‌طور قاطع تکذیب کرد و گفت: «از اظهارات گمراه‌کننده درباره خلبانان ایرانی، در شرایطی که تلاش‎های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد، ابراز تعجب می‌کنیم. تأکید می‌کنیم که پس از نقض حریم هوایی ما در ماه مارس گذشته با خلبانان مربوطه تماس گرفتیم. پس از تماس با خلبانان ایرانی و دریافت نکردن پاسخی از سوی آنان، اقدامات لازم را برای دفاع از سرزمین خود اتخاذ کردیم. تیم‌های امداد و نجات قطری به جست‎وجوی بقایای خلبانان پرداختند و بقایای یکی از آن‎ها را پیدا کردند. با طرف ایرانی برای هماهنگی جهت تحویل بقایای یکی از خلبانان تماس گرفتیم. طرف ایرانی به دعوت ما برای اعزام تیمی جهت اطلاع از روند عملیات جست‎وجو در ماه آوریل گذشته پاسخ نداد».
واکنش ایران به ادعای قطر
سردار باقرزاده در سخنانی با رد اظهارات سخنگوی وزارت خارجه قطر گفت: دولت قطر به جای تکذیب مسئله و ایجاد محدودیت در مسیر حقیقت‌یابی، اجازه دهد تا تیم کارشناسی و حقیقت‌یاب نیروی هوایی ارتش ایران به قطر عزیمت نماید. باقرزاده تاکید کرد:«تیمی متشکل از کارشناسان زبده نیروی هوایی کشورمان چندین ماه است که در انتظار ورود به قطر و بررسی میدانی می‌باشند اما با کارشکنی‌های پیاپی و دفع الوقت مسئولان قطری، تاکنون زمینه بازگشت خلبانان شجاع ما به کشور فراهم نشده است». وی بار دیگر بر نقش صلیب سرخ در پیگیری فوری موضوع تاکید کرد و از این که تاکنون دولت کویت نیز در اقدامی مشابه نسبت به اطلاع رسانی از سرنوشت چهار ایرانی اسیر شده توسط کویت طفره می‌رود، هشدار داد.اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در این باره تأکید کرد:«مادامی که وضعیت خلبان‌های ما روشن نشده،‌ فرض بر این است که آن‎ها به اسارت درآمده‌اند. بنابراین ما از همه ظرفیت‎های خود استفاده خواهیم کرد تا وضعیت سه خلبان ما روشن شود».
راستی‌آزمایی ادعاهای دوحه
با توجه به ارزیابی اطلاعاتی تهران نسبت به زنده بودن خلبانان ایرانی، قطر بر اساس کنوانسیون ژنو در مورد اسرای جنگی، موظف است وضعیت و مشخصات خلبانان را ثبت و از طریق مراجع ذی‎صلاح اعلام کند تا حقوق و سلامت آنان تضمین شود.همچنین همان‎طور که نیروهای مسلح ایران درخواست کرده‌اند، باید به تیم کارشناسی ایرانی اجازه دهد با حضور در محل، جزئیات این ماجرا را از نزدیک بررسی و ابعاد آن را روشن کنند. بنابراین، لازم است ادعاهای مطرح‌شده از سوی قطر به‌طور دقیق و میدانی راستی‌آزمایی شود تا حقیقت ماجرا روشن شود. در واقع با ادامه‌دار بودن تنش میان ایران و آمریکا، سرنوشت سه خلبان ایرانی می‌تواند به موضوعی فراتر از یک پرونده نظامی دوطرفه تبدیل شود زیرا این نگرانی وجود دارد که واشنگتن برای تحویل گرفتن یا انتقال این خلبانان از قطر به آمریکا فشار وارد کند. به‌ویژه آنکه در اواخر جنگ ۴۰ روزه، سقوط یک جنگنده اف۱۵ آمریکایی و فرود خلبان آن در خاک ایران، حساسیت دونالد ترامپ نسبت به اسارت خلبانان را بیشتر کرده است.  از این‎رو، نگرانی‌هایی درباره احتمال استفاده واشنگتن از خلبانان ایرانی به‌ عنوان یک اهرم فشار در آینده وجود دارد. اگر بار دیگر میان ایران و آمریکا درگیری شکل بگیرد و تعدادی از نظامیان آمریکایی به اسارت ایران درآیند، واشنگتن می‌تواند از خلبانان ایرانی برای چانه‌زنی و حتی تبادل اسرا استفاده کند. به همین دلیل، تهران بر همکاری کامل دوحه برای روشن شدن هرچه سریع‌تر سرنوشت این خلبانان تأکید دارد.از سوی دیگر، نحوه برخورد قطر با پرونده سه خلبان ایرانی می‌تواند آزمونی مهم برای سنجش رویکرد آینده دوحه در قبال تهران باشد. شفاف‌سازی درباره سرنوشت خلبانان و همکاری با ایران به‌ویژه پس از آنکه قطر در جریان جنگ ۴۰ روزه اجازه استفاده از آسمان و خاک خود برای حملات آمریکا علیه ایران را داد، می‌تواند گامی برای کاهش تنش و ترمیم روابط دو کشور باشد.اگر دولت قطر به درخواست ایران پاسخ مثبت دهد، اجازه ورود تیم کارشناسی و حقیقت‌یاب ایرانی را صادر کند و زمینه دسترسی صلیب سرخ به خلبانان یا بررسی اسناد و شواهد موجود را فراهم آورد، این اقدام می‌تواند نشانه‌ای از حسن نیت قطر برای تقویت روابط با تهران باشد.در مقابل، اگر دوحه از هرگونه همکاری، تحقیق میدانی و دسترسی نهادهای مستقل جلوگیری کند، این سوء‌ظن را ایجاد می‌کند که قطر تمایلی به روشن شدن تمام ابعاد این پرونده ندارد و در مسیر سیاست‎های واشنگتن علیه تهران حرکت می‌کند.‏ بنابراین، اگر سه خلبان ایرانی زنده باشند، قطر باید هرچه سریع‌تر وضعیت آنان را به‌طور شفاف اعلام کند و اگر ادعای دوحه درباره شهادت آن‎ها صحت دارد، مستندات و شواهد آن را ارائه دهد، در غیر این صورت، تداوم سکوت و ابهام تنها به افزایش تردیدها درباره سرنوشت آنان دامن خواهد زد.