عاصم در تهران؛ نبض کند دیپلماسی

فرمانده ارتش پاکستان فقط برای فعال نگه داشتن کانال میانجیگری اسلام آباد راهی تهران شده است؟

نویسنده: سیدمحمد مهدی هاشمی

مترجم:



​​​​​​​ «عاصم منیر»، فرمانده ارتش پاکستان و «محسن نقوی»، وزیر کشور پاکستان، روز گذشته برای دیدار با مقامات ایرانی وارد تهران شدند. پیش از این، روابط عمومی ارتش پاکستان در بیانیه‎ای اعلام کرد که عاصم منیر در این سفر بر ارتقای تلاش‌ها برای حل و فصل مسالمت‌آمیز، پایدار و جامع درگیری در خاورمیانه تمرکز خواهد کرد. آن طور که برخی رسانه ها اعلام کرده اند عاصم منیر در این سفر با سردار سرلشکر عبداللهی رئیس ستادکل نیروهای مسلح، سردار سرلشکر وحیدی فرمانده کل سپاه و سردار سرلشکر رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار خواهد کرد. اگرچه منابع رسمی ایرانی و پاکستانی درباره اهداف این سفر، برخی نکات کلی مثل تداوم رایزنی های منطقه ای و تحکیم روابط دو کشور با هدف ایجاد صلح و ثبات در منطقه را مطرح کرده اند اما با توجه به تحولات منطقه می توان انتظار داشت که عاصم منیر مامور پیگیری دو پرونده میانجیگری میان تهران و واشنگتن و مذاکرات حول پیمان مکه در تهران است.
1 انتقال پیام ترامپ و تداوم میانجیگری: پیش از انجام سفر عاصم منیر به تهران، الجزیره به نقل از برخی منابع آگاه، از گفت و گوی تلفنی عاصم منیر با ترامپ خبر داد. از سوی دیگر بسیاری از منابع خبری نیز معتقدند که عاصم منیر در سفر خود به تهران حامل پیامی از ترامپ برای ایران خواهد بود. این موضوع از چند منظر قابل بررسی است. تجربه ثابت کرده که ترامپ حتی در زمان انجام شدیدترین تهدیدها نیز از بسته بودن باب انتقال پیام به طرف مقابلش می ترسد و همواره در تلاش است با تداوم ارسال پیام، تشدید تنش ها را کنترل کند. موضوعی که بارها از او در زیرپا گذاشتن اولتیماتوم‎هایش دیده ایم. لذا اصلا بعید نیست در روزهایی که ترامپ به شدت بر موضوع تشدید فشار اقتصادی بر ایران تاکید دارد و با توجه به این که ایران بارها به صراحت اعلام کرده که هر تحرکی در این زمینه را با تشدید تنش در فاز نظامی پاسخ می دهد و اساسا این دو بعد را جدا از هم ارزیابی نمی کند؛ ترامپ پیامی برای کنترل تنش ها ارسال کرده باشد تا بلکه بتواند با باز نگه داشتن باب مذاکره مقداری پاسخ شدید ایران به تشدید محاصره اقتصادی را تحت کنترل نگه دارد. 
از سوی دیگر بعید نیست که عاصم منیر، حامل پاسخ طرف آمریکایی به شروط ایران برای بازگشت به تفاهم اسلام آباد باشد. موضوعی که از سوی دبیر شعام نیز مورد اشاره قرار گرفت. سردار رضایی در آخرین مصاحبه خود از ارسال شروط ایران برای بازگشت به اجرای تفاهم نامه از طریق وزارت خارجه خبر داده بود. بعید نیست که عاصم منیر حامل پاسخ ترامپ به شروط ایران برای بازگشت به اجرای تفاهم نامه باشد به خصوص که هر روز هزینه تداوم محاصره دریایی نیز برای ترامپ در دو کانال اقتصادی و سیاسی بالاتر   می رود. بدیهی است که آمریکایی ها با توجه به روند افزایشی قیمت نفت و فشار بر اقتصاد جهان علاقه مند به بازگشایی هرچه زودتر تنگه هرمز هستند؛ در فاز سیاسی هم، تداوم محاصره دریایی و فشار آن بر چین می تواند چینی ها را به سمت تشدید تقابل با آمریکا در زمینه های دیگر مثل ایجاد محدودیت بیشتر در صادرات مواد کمیاب معدنی یا حتی فروش اوراق قرضه آمریکایی سوق دهد. به ویژه که رویترز هم روز گذشته از  تصمیم چین برای دفاع از حقوق و منافع خود در برابر تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران خبر داد. 
نکته مهم بعدی هم علاقه مندی طرف پاکستانی به حفظ روند میانجیگری با هدف حفظ جایگاه سیاسی این کشور است. در شرایطی که پاکستان به شدت در تلاش است تا نقش بین المللی خود را در روابط منطقه ای و فرامنطقه ای بازتعریف کند، بازنگه داشتن کانال میانجیگری میان ایران و آمریکا می تواند در ارتقای جایگاه پاکستان در این زمینه راهگشا باشد. به همین دلیل هم بدیهی است که در میانه حرکت ایران و آمریکا به سمت تشدید تنش ها، پاکستانی ها به تحرکات خود برای حفظ تفاهم نامه اسلام آباد سرعت ببخشند. 
2 مذاکرات با ایران حول محور توافق مکه: امضای توافق دفاعی مکه میان سه کشور ترکیه، پاکستان و عربستان به عنوان یکی از اولین تحرکات کشورهای منطقه برای جایگزینی نظم امنیتی آمریکامحور ارزیابی می شود. اما یکی از تهدیدات اساسی در این زمینه، درنظر نگرفتن نقش ایران و محور مقاومت به عنوان یکی از مهم‎ترین اضلاع نظم امنیتی منطقه است. بعید نیست که عاصم منیر برای رایزنی در همین مورد به تهران آمده باشد؛ به‎خصوص که برنامه مفصل دیدارهای او با فرماندهان تازه منصوب ایرانی نیز این ادعا را محتمل تر هم می کند. از سوی دیگر در روزهای اخیر پالس‎هایی از سوی این کشورها برای توسعه پیمان مکه با هدف به عضویت درآوردن ایران و مصر نیز صادر شده است؛ موضوعی که سردار رضایی نیز به‎تازگی به آن اشاره کرد و اتفاقا موضعی مشابه با مصری ها برای بررسی پیوستن به این پیمان گرفت. از طرف دیگر نبردی که همین الان میان یمن و سعودی‎ها در جریان است مدتی است که به تنگه باب المندب کشیده شده و حتی حدود دو هفته پیش یک کشتی حامل تعدادی ملوان پاکستانی هم به موازات تحولات جنگ یمن و عربستان هدف قرار گرفت که سه ملوان پاکستانی هم در آن کشته شدند. بدیهی است که جنگ یمن با عربستان به پاشنه آشیل توافق مکه بدل شده است؛ بعید نیست که عاصم منیر به دنبال رایزنی و مذاکره برای حل این معضل در تهران باشد. 
10 صفحه اول