​​​​​​​
بازار جهانی انرژی بار دیگر با یک گلوگاه ژئوپلیتیکی حساس مواجه شده است؛ این بار در جنوب دریای سرخ. گزارش تازه روزنامه دیلی‌تلگراف مدعی است یمن در حال حرکت به سمت سناریویی است که می‌تواند باب‌المندب را به اهرمی برای فشار بر رقبای منطقه‌ای و اقتصاد جهانی تبدیل کند. اهمیت این ادعا فقط به یک تنش نظامی محدود نمی‌شود؛ زیرا هر اختلال در این آبراه، از هزینه بیمه و کرایه حمل تا قیمت نفت و امنیت صادرات عربستان را به‌طور مستقیم تحت تاثیر قرار می‌دهد.
الگوی «هرمز» در باب‌المندب؟
دیلی‌تلگراف به نقل از منابعی در یمن ادعا کرده است نیروهای مسلح یمن در حال آماده‌سازی برای بستن تنگه باب‌المندب هستند. به نوشته این روزنامه، هدف این اقدام می‌تواند افزایش فشار بر اقتصاد جهانی و همزمان تحت فشار قرار دادن دولت ترامپ باشد. این روزنامه مدعی است یمنی‌ها در پی اجرای سناریویی مشابه تنگه هرمز هستند؛ یعنی ایجاد امکان کنترل یا اخلال در عبور و مرور یک آبراه راهبردی از دو سو.
در این چارچوب، تلگراف ادعا کرده است هماهنگی نزدیکی میان یمن و عناصر مسلح در سومالی شکل گرفته تا کنترل دو سوی این گذرگاه استراتژیک تقویت شود. به ادعای این روزنامه، شواهدی از گسترش همکاری دو طرف وجود دارد و این همکاری می‌تواند در زمان مناسب، به مسدودسازی کامل باب‌المندب منجر شود.
چرا باب‌المندب مهم است؟
باب‌المندب یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجارت دریایی جهان است و مسیر اتصال دریای سرخ به خلیج عدن و در نهایت کانال سوئز را تشکیل می‌دهد. به همین دلیل، هر تهدیدی علیه این تنگه، بلافاصله بر تجارت انرژی، حمل‌ونقل کالا و هزینه‌های لجستیک اثر می‌گذارد.
تلگراف مدعی است اگر باب‌المندب همزمان با تنگه هرمز دچار اختلال شود، حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد تجارت سالانه دریایی جهان تحت تاثیر قرار می‌گیرد. در چنین وضعی، بازار نفت با جهش ریسک ژئوپلیتیکی مواجه می‌شود و حتی سناریوی افزایش قیمت نفت تا مرز ۲۰۰ دلار در هر بشکه نیز مطرح شده است. افزون بر آن، بیمه کشتی‌ها گران‌تر می‌شود، کرایه حمل بالا می‌رود، زمان سفر طولانی‌تر می‌شود و فشار تازه‌ای بر زنجیره تامین جهانی وارد می‌شود.
ینبع؛ شریان جایگزین زیر فشار
یکی از مهم‌ترین ابعاد اقتصادی این سناریو، تاثیر آن بر بندر ینبع و خط لوله شرق به غرب عربستان است؛ زیرساختی که با نام پترولاین شناخته می‌شود. این خط لوله با ظرفیت انتقال حدود ۵ میلیون بشکه نفت خام در روز، نفت میادین شرقی عربستان را در مسیری بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند.
اهمیت این مسیر در آن است که به عربستان اجازه می‌دهد بدون عبور از تنگه هرمز، بخشی از صادرات نفت خود را به بازارهای جهانی برساند. اما اگر باب‌المندب نیز ناامن یا مسدود شود، این مسیر جایگزین عملا بخش مهمی از کارایی خود را از دست می‌دهد. در نتیجه، صادرات نفت عربستان هم از جبهه شرقی و هم از جبهه غربی با تهدید جدی روبه‌رو خواهد شد.
از درگیری نظامی تا شوک اقتصادی
این گزارش در شرایطی منتشر شده که تنش‌ها میان یمن و عربستان در روزهای اخیر افزایش یافته است. حملات هوایی عربستان به باند فرودگاه بین‌المللی صنعا با واکنش متقابل یمن همراه شد و نیروهای یمنی فرودگاه ابها را در جنوب غربی عربستان هدف حملات پهپادی و موشکی قرار دادند. همزمان، منابع نزدیک به صنعا گفته‌اند در صورت ادامه حملات سعودی، بستن باب‌المندب نیز می‌تواند در دستور کار قرار گیرد؛ اقدامی که هدف آن جلوگیری از صادرات نفت عربستان از طریق ینبع عنوان شده است.
درمجموع، این سناریو نشان می دهد باب‌المندب بار دیگر به یکی از کانون‌های اصلی ریسک انرژی تبدیل شده است؛ جایی که هر تنش تازه، می‌تواند خود را در قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل و نااطمینانی اقتصاد جهانی نشان دهد.